در نزدیکی پراهوو در صربستان، با پایین رفتن سطح آب، بقایای جنگ جهانی دوم از آب بیرون می زند. در بستر رودخانه چندین لاشه کشتی جنگی آلمانی است که خدمه در ۱۹۴۴ هنگام عقبنشینی از ارتش سرخ خود غرق کردند.
گرمای مداوم باعث شده سطح آب دانوب در بسیاری مناطق پایین بیاید. با این کار بقایای دورانهای گذشته دوباره از زیر آب بیرون میآیند. نزدیک پراهوو در صربستان هر ساله شمار زیادی از لاشههای کشتیهای جنگی آلمان نمایان میشود؛ قرار است بخشی از آنها در سالهای پیش رو از آب بیرون کشیده شود و برخی دیگر هم پیشتر به خشکی منتقل شدهاند. ابتدا این هفته نشریه «فوکس» درباره این موضوع گزارش داد.
آگهی
آگهی
شاهدان پیشروی ارتش سرخ
داستان این لاشهها بیش از ۸۰ سال پیش، در اواخر جنگ جهانی دوم آغاز میشود. پاییز ۱۹۴۴ نیروهای ورماخت در برابر ارتش سرخ که پیشروی میکرد عقبنشینی کردند؛ هم در خشکی و هم در آب. سربازان هیتلر دستور داشتند هیچ تجهیزاتی که برای جنگ قابل استفاده باشد به دست دشمن نیفتد. این دستور شامل اسکادرانهای نیروی دریایی جنگی در دومین رود بلند اروپا نیز میشد. در نتیجه خدمه کشتیها شناورهای خود را در دانوب غرق کردند.
طرح این بود که با همین لاشهها مسیر کشتیرانی رود را مسدود کنند و جلو پیشروی ارتش سرخ را در جهت بالادست دانوب بگیرند. این انسداد تا امروز هم اثرات خود را نشان میدهد.
در تابستانهای بسیار گرم گذشته نیز کاهش سطح آب دانوب تعدادی از این لاشهها را نمایان کرده بود؛ از جمله در اوت ۲۰۲۲. پس از آن پروژهای در چارچوب سازوکار سرمایهگذاری برای غرب بالکان(WBIF) با حمایت اتحادیه اروپا آغاز شد تا ۲۱ لاشهای را که بیش از همه مزاحم بودند از رود خارج کند.
۲۰۰ لاشه کشتی، بیرونکشیدن پرخطر
شریک راهبردی این چارچوب سرمایهگذاری بانک سرمایهگذاری اروپا (EIB) است. بنا به اعلام این بانک، بخشی از این بقایا در یک گلوگاه پنج کیلومتری دانوب تا سال ۲۰۲۴ از آب بیرون کشیده شدهاند. این لاشهها با استفاده از طناب از رود بالا کشیده و از گلولای پاک شدهاند. در مقالهای که همان سال در وبسایت بانک سرمایهگذاری اروپا منتشر شد، از معاون وقت وزیر ساختوساز، حملونقل و زیرساخت صربستان نقلقول شده است:
بنابر اطلاعات همان زمان بانک سرمایهگذاری اروپا، این عملیات باید تا سال ۲۰۲۸ به پایان برسد. پیش از آغاز بیرونکشیدن لاشهها، حدود ۲۰۰ شناور در بستر دانوب قرار داشتند؛ از جمله کشتیهای باری منهدمشده، یدککشها و بارجها.
بهویژه بیرونکشیدن کشتیهای مجهز به سلاح متعلق به نیروهای مسلح مختلف کاری پیچیده به شمار میرود. به گفته بانک سرمایهگذاری اروپا احتمال دارد هنوز مهمات در برخی شناورها باقی مانده باشد که در جریان عملیات بیرونکشیدن میتواند باعث انفجار شود.
لاشهها هر سال میلیونها یورو زیان به بار میآوردند
به گفته این بانک بیرونکشیدن ۲۱ لاشه نخست دلایل اقتصادی هم داشت. این آوارها باعث تاخیرهای قابلتوجه در حملونقل کالا شده بودند و صربستان ناچار بود هر سال زیانی حدود پنج میلیون یورو را تحمل کند.
به گفته بانیاک، در عملیات بیرونکشیدن کشتیها باید از غواصان و نیز از پمپها برای خارج کردن ماسه و لجن استفاده شود. با این حال او برخی لاشهها را برای چنین عملیاتی بیش از حد بزرگ توصیف کرد. شماری از آنها در بستر رود رها و عمیقتر دفن شدهاند تا دیگر مزاحم رفتوآمد کشتیها نباشند.
بانک سرمایهگذاری اروپا در ژوئیه ۲۰۲۴ کمکهزینهای ۱۶ میلیون یورویی برای این پروژه اختصاص داد تا در آینده حملونقل رودخانهای در صربستان و منطقه را رقابتیتر کند. این طرح بخشی از برنامه اقتصاد و سرمایهگذاری برای غرب بالکان با بودجه ۳۰ میلیارد یورو است که به گفته این بانک قرار است به انتقال بخش بیشتری از حملونقل کالا از جاده به مسیرهای آبی کمک کند.