به باور گونتر کریشباوم، سیاستمدار ارشد آلمانی از حزب دموکرات مسیحی و وزیر مشاور اروپا، زمان آن رسیده اتحادیه اروپا هم در روند گسترش و هم در بودجه راهی تازه در پیش بگیرد.
اتحادیه اروپا باید دوباره گسترش پیدا کند اما درباره چگونگی آن هنوز در برخی موارد اختلاف نظر وجود دارد. صدراعظم آلمان، فریدریش مرس، همچنان بر پیشنهاد خود برای ایجاد نوعی «عضویت وابسته» در اتحادیه اروپا برای اوکراین، مولداوی و کشورهای غرب بالکان یعنی آلبانی، بوسنی و هرزگوین، کوزوو، مونتهنگرو، مقدونیه شمالی و صربستان پافشاری میکند.
آگهی
آگهی
منتقدان میگویند این طرح چیزی شبیه «اتاق انتظار» یا نوعی عضویت درجهدو است. گونتر کریشبام در پاسخ میگوید این مخالفان ظاهرا هنوز مدل پیشنهادی را درست درک نکردهاند.
برای وزیر مشاور در امور اروپا در وزارت خارجه، موضوع بر سر یک تعهد روشن است. او توضیح میدهد: «چرا نباید به کشورهایی که در آن صورت وضعیت عضو وابسته خواهند داشت، البته بدون حق رای، امکان بدهیم در نشستهای پارلمان اروپا شرکت کنند؟ این کار برای ما حتی یک یورو هم هزینه ندارد.»
به گفته کریشبام، این کار همچنین پیامی روشن به چین، روسیه و دیگر کشورها خواهد بود و نشان خواهد داد: «این کشورها به ما، به اتحادیه اروپا، تعلق دارند.»
کریشبام میگوید با این روش میتوان به نامزدهای عضویت در اتحادیه اروپا این احساس را منتقل کرد که آنها تا حدی «عضو باشگاه» شدهاند. او تاکید میکند جذب و ادغام این کشورها اهمیت زیادی دارد.
«نظام پلهای جدید» برای گسترش اتحادیه اروپا
به این ترتیب او با صدراعظم آلمان فریدریش مرس و همتای فرانسوی او، امانوئل مکرون، همنظر است؛ دو رهبری که اوایل ژوئن در نشست سران اتحادیه اروپا و کشورهای غرب بالکان در مونتهنگرو خواستار تسریع این روند شدند.
کریشبام نیز خواهان سرعت بیشتر است اما به نظر او اکنون زمان مناسبی است که درباره شیوه الحاق به طور انتقادی بازاندیشی شود.
او دیگر از مدل کنونی رضایت ندارد و میگوید: «ما روندهای الحاق را شبیه نوعی مسابقه پرش ارتفاع سازماندهی کردهایم. میله روی ۱ متر و ۵۰ سانتیمتر قرار داده شده است؛ یعنی همان آنچه موسوم است به «acquis communautaire»، یعنی همه قواعد حقوقی، کل دستاورد حقوقی اتحادیه اروپا در ارتفاع ۱ متر و ۵۰ سانتیمتر و کشورها باید از آن عبور کنند. در واقع اما این «acquis communautaire» دیگر روی ۱ متر و ۵۰ سانتیمتر نیست بلکه روی ۲ متر و ۱۰ سانتیمتر قرار دارد چون طی ده، بیست سال گذشته همه مقررات حقوقی سختگیرانهتر شده و قواعد جدیدی اضافه شده است.»
برای توضیح باید گفت «acquis communautaire» به مجموعه کامل دستاوردهای حقوقی اتحادیه اروپا گفته میشود؛ یعنی همه قوانین، مقررات و تعهدات لازمالاجرایی که هر کشور نامزد عضویت باید به طور کامل بپذیرد.
به گفته کریشبام در سالهای اخیر مقررات جدید زیادی مثلا در حوزه حمایت از مصرفکننده و حفاظت از محیط زیست اضافه شده است و مجموعه کنونی دیگر قابل مقایسه با استانداردهای گذشته نیست. او میگوید برای نامزدهای عضویت حتی همان ارتفاع ۱ متر و ۵۰ سانتیمتر هم چالشی جدی بود. به باور او «ما باید از این منطق مسابقه پرش ارتفاع فاصله بگیریم.»
او پیشنهادی شبیه یک نردبان یا نظام پلهای مطرح میکند و تاکید دارد که این به هیچ وجه به معنی بنبست نیست. کریشبام میگوید: «مقصد نهایی، ایستگاه آخر، همان عضویت کامل در اتحادیه اروپا است و خواهد ماند.»
اما هزینه گسترش اتحادیه اروپا چقدر خواهد بود؟ آیا کشورهای پرداختکننده خالص در اتحادیه هنوز توان مالی آن را دارند؟ کریشبام این امر را شدنی میداند و میگوید این فرایند در چارچوب همان بودجه انجام میشود و بسیاری از کشورهایی که زمانی دریافتکننده بودند امروز به جمع کشورهای پرداختکننده پیوستهاند.
کریشبام میگوید: لهستان امروز قابل مقایسه با کشوری که هنگام پیوستن به اتحادیه اروپا بود نیست. اقتصاد لهستان در حال شکوفایی است.
البته این وضعیت در همه کشورهای اروپایی دیده نمیشود. برای نمونه، پیشبینی رشد اقتصادی آلمان برای سال ۲۰۲۶ چندان امیدوارکننده نیست و این موضوع طبعا بر روابط برلین با بروکسل نیز تاثیر میگذارد. کریشبام تاکید میکند که حاشیه مانور محدود است و کشورهای عضو اتحادیه این محدودیت را در جریان مذاکرات هنوز بسیار پیچیده درباره چارچوب مالی چندساله ۲۰۲۸ تا ۲۰۳۴ به خوبی حس خواهند کرد.
اولویتهای جدید برای بودجه آینده اتحادیه اروپا
به واقع کشورهای عضو «باشگاه اتحادیه اروپا» این روزها سرگرم بحث بر سر بودجه آینده این اتحادیه هستند. کریشبام توضیح میدهد که پیشنهاد کمیسیون اروپا برای این بودجه هفتساله ۱٫۷ تریلیون یورو است در حالی که برلین خواهان کاهش چشمگیر ۴۰۰ میلیارد یورویی در بودجه اتحادیه شده است.
از نظر کریشبام اصل ماجرا نحوه توزیع این منابع است؛ این که اولویت هزینهکرد باید کجا باشد.
او خواستار بازاندیشی، یا بهتر بگوییم آغاز دوباره است و میگوید: «اگر امروز میخواستیم اتحادیه اروپا را از نو بسازیم و به طور نظری دکمه تنظیم مجددی داشتیم که میتوانستیم فشارش دهیم، کار را با سیاست کشاورزی شروع نمیکردیم. این تصمیم بدون تردید در نیمه دوم قرن گذشته تصمیم درستی بود اما امروز موضوعاتی مثل امنیت، دفاع، امنیت سایبری و البته فضا، هوش مصنوعی و رقابتپذیری در کانون توجه قرار گرفتهاند؛ موضوعاتی که باور داریم در پنج، ده، پانزده و بیست سال آینده رفاه ما از دل آنها تامین خواهد شد.»
او خواستار جابهجایی اولویتها است و پیشنهاد میکند سیاستهای انسجام و سیاست کشاورزی عملا در یک سرفصل، در یک ستون بودجهای، ادغام شوند.
در آن صورت این خود کشورهای عضو خواهند بود که تصمیم میگیرند چه وزنی به هر بخش بدهند. کشاورزی همچنان مهم خواهد ماند اما تمرکز باید به سوی حوزههای دیگر هم برود.
به گفته او همانند پرونده گسترش اتحادیه، در اینجا هم باید سرعت عمل وجود داشته باشد. کریشبام ابراز امیدواری میکند که پیش از پایان سال بر سر بودجه جدید اتحادیه توافق حاصل شود.
او توضیح میدهد: «به دلایل فراوانی چنین امیدی دارم چون شاید بتوانیم پیشبینی کنیم در ادامه همین سال ۲۰۲۶ چه رخ خواهد داد اما من نمیتوانم پیشبینی کنم در سال ۲۰۲۷ چه اتفاقهایی میافتد و آن وقت دستیابی به توافق میتواند حتی دشوارتر شود. به این معنی که اوضاع همین حالا هم به قدر کافی پیچیده است. فکر میکنم ما بسیار علاقهمندیم که مذاکرات درباره چارچوب مالی چندساله را تا پایان امسال واقعا نهایی کرده باشیم.»