گونتر کریشبوم، سیاستمدار ارشد آلمانی و وزیر دولت در امور اروپا، میگوید زمان اتحادیه اروپا برای بازنگری و انتخاب راه های تازه در گسترش و بودجه فرا رسیده است.
قرار است اتحادیه اروپا دوباره گسترش پیدا کند، اما درباره چگونگی این گسترش هنوز در همه موارد توافق وجود ندارد. صدراعظم آلمان فریدریش مرتس همچنان بر پیشنهاد خود برای نوعی عضویت وابسته در اتحادیه اروپا برای اوکراین، مولداوی و کشورهای غرب بالکان، یعنی آلبانی، بوسنی و هرزگوین، کوزوو، مونتهنگرو، مقدونیه شمالی و صربستان، تاکید دارد.
آگهی
آگهی
منتقدان میگویند این طرح چیزی شبیه «اتاق انتظار» یا عضویت درجه دو است. گونتر کریشبام به آنها پاسخ میدهد که ظاهرا هنوز این مدل را نفهمیدهاند.
به گفته وزیر مشاور امور اروپا در وزارت خارجه آلمان، موضوع بر سر یک تعهد روشن است. کریشبام میگوید: «چرا نباید به این کشورها که آن زمان وضعیت عضو وابسته خواهند داشت، البته بدون حق رای، این امکان را بدهیم که در جلسات پارلمان اروپا شرکت کنند؟ این کار برای ما حتی یک یورو هزینه ندارد.»
کریشبام میگوید این کار همچنین پیامی روشن به چین، روسیه و دیگر کشورها خواهد بود و نشان میدهد: «این کشورها متعلق به ما، یعنی اتحادیه اروپا، هستند.»
کریشبام توضیح میدهد که به این ترتیب میتوان به کشورهای نامزد عضویت در اتحادیه اروپا این احساس را منتقل کرد که از هماکنون تا حدی «عضو باشگاه» هستند. او میافزاید که آوردن این کشورها به حلقه اتحادیه و ادغام آنها بسیار مهم است.
«نظام مرحلهای جدید» در گسترش اتحادیه اروپا
با این دیدگاه، او همسو با صدراعظم آلمان فریدریش مرتس و همتای فرانسویاش امانوئل مکرون قرار میگیرد؛ دو سیاستمداری که اوایل ژوئن در نشست اتحادیه اروپا و کشورهای غرب بالکان در مونتهنگرو خواستار تسریع این روند شدند.
کریشبام نیز خواهان افزایش سرعت است، اما به نظر او اکنون زمان مناسبی است تا درباره شیوه عضویت در اتحادیه اروپا به طور انتقادی بازاندیشی شود.
با مدل فعلی چیزهای زیادی است که دیگر برای او قابل قبول نیست. او میگوید: «ما روندهای عضویت را مثل یک مسابقه پرش ارتفاع طراحی کردهایم. میله روی ۱٫۵ متر قرار دارد؛ یعنی همان مجموعه مقررات موسوم به آکی کمونتر، همه قواعد حقوقی و کل دارایی حقوقی اتحادیه اروپا روی ۱٫۵ متر است و کشورها باید از آن عبور کنند. در واقع اما این آکی کمونتر دیگر روی ۱٫۵ متر نیست، بلکه روی ۲٫۱۰ متر قرار دارد، زیرا همه مقررات حقوقی در ده، بیست سال گذشته سختگیرانهتر شده و مقررات تازهای اضافه شده است.»
برای توضیح باید گفت: اصطلاح «آکی کمونتر» به کل دارایی حقوقی اتحادیه اروپا اشاره دارد؛ یعنی همه قوانین، مقررات و تعهدات لازمالاجرا که هر کشور متقاضی عضویت باید به طور کامل بپذیرد.
به گفته کریشبام، در حوزههایی مانند حمایت از مصرفکننده و حفاظت از محیط زیست مقررات بسیاری تازهای اضافه شده است و وضعیت کنونی دیگر با استانداردهای گذشته قابل مقایسه نیست. او تاکید میکند که حتی همان سطح ۱٫۵ متر نیز برای کشورهای نامزد عضویت چالشی بزرگ است. از نظر او یک نکته روشن است: «باید از این مدل مسابقه پرش ارتفاع فاصله بگیریم.»
او مدلی شبیه پلکان یا نظام مرحلهای پیشنهاد میکند و تاکید دارد که این مسیر به هیچ وجه بنبست نخواهد بود؛ «ایستگاه پایانی، مقصد نهایی، عضویت کامل در اتحادیه اروپا است و خواهد ماند.»
اما هزینه گسترش اتحادیه اروپا چه خواهد بود؟ آیا کشورهای خالص پرداختکننده در اتحادیه هنوز توان تامین این هزینهها را دارند؟ کریشبام این موضوع را قابل مدیریت میداند و میگوید این روند در چارچوب بودجه انجام میشود و بسیاری از کشورهایی که پیشتر دریافتکننده کمک بودند، امروز به جمع کشورهای کمککننده پیوستهاند.
او میگوید لهستان امروز قابل مقایسه با این کشور در زمان پیوستن به اتحادیه اروپا نیست. کریشبام میگوید: «اقتصاد لهستان در حال شکوفایی است.»
البته این وضعیت در همه کشورهای اروپایی دیده نمیشود. برای نمونه، پیشبینی رشد اقتصادی آلمان در سال ۲۰۲۶ چندان امیدوارکننده نیست و این امر طبیعی است که بر رابطه این کشور با بروکسل نیز تاثیر بگذارد. کریشبام تاکید میکند که حاشیه مانور بودجهای محدود است و کشورهای عضو اتحادیه اروپا این محدودیت را در مذاکرات هنوز بسیار پیچیده بر سر چارچوب مالی چندساله ۲۰۲۸ تا ۲۰۳۴ بیش از پیش احساس خواهند کرد.
اولویتهای تازه برای بودجه آینده اتحادیه اروپا
کشورهایی که هماکنون عضو «باشگاه اتحادیه اروپا» هستند، این روزها مشغول بحث بر سر بودجه آینده اتحادیهاند. کریشبام توضیح میدهد که پیشنهاد اولیه کمیسیون اروپا برای دوره هفتساله، ۱٫۷ تریلیون یورو است، در حالی که برلین خواستار کاهش شدید این بودجه به میزان ۴۰۰ میلیارد یورو است.
از نظر کریشبام، مسئله اصلی نحوه توزیع این پول است؛ این که اولویتها دقیقا کجا باید قرار بگیرند.
او خواستار بازنگری، یا بهتر بگوییم یک آغاز دوباره است و میگوید: «اگر امروز قرار بود اتحادیه اروپا را از نو طراحی کنیم و به طور نظری یک دکمه ریست در اختیار داشتیم، دیگر کار را از سیاست کشاورزی شروع نمیکردیم. آن تصمیم بدون تردید در نیمه دوم قرن گذشته درست بود، اما امروز موضوعاتی مانند امنیت، دفاع، امنیت سایبری و البته فضا، هوش مصنوعی و رقابتپذیری در اولویت قرار دارند؛ حوزههایی که باور داریم در پنج، ده، پانزده و بیست سال آینده منبع اصلی رفاه ما خواهند بود.»
او پیشنهاد میکند که اولویتها به گونهای دیگر چیده شوند و میگوید بهتر است سیاست همبستگی و سیاست کشاورزی عملا در یک بخش، در یک ستون مشترک، تجمیع شوند.
در این صورت این خود کشورهای عضو خواهند بود که تصمیم میگیرند چه وزنی به هر حوزه بدهند. کشاورزی همچنان مهم خواهد ماند، اما تمرکز باید به سایر بخشها نیز معطوف شود.
او تاکید میکند که همانند موضوع گسترش اتحادیه اروپا، در اینجا نیز نیاز به سرعت عمل وجود دارد. کریشبام امیدوار است تا پیش از پایان سال بر سر بودجه جدید اتحادیه اروپا توافق حاصل شود.
او میگوید: «به دلایل گوناگون امیدوارم این اتفاق بیفتد، چون شاید بتوانیم پیشبینی کنیم در ادامه سال ۲۰۲۶ چه رخ خواهد داد، اما نمیتوانم پیشبینی کنم در سال ۲۰۲۷ چه خواهد شد و در آن صورت رسیدن به توافق میتواند بسیار دشوارتر شود. یعنی همین حالا هم وضعیت به اندازه کافی پیچیده است. به گمان من ما شدیدا علاقمندیم که مذاکرات بر سر چارچوب مالی چندساله را تا پایان امسال واقعا به سرانجام برسانیم.»