در حالی که نزدیک به ۳۰۰ موشک و پهپاد ایرانی طی جنگ اخیر اردن را هدف قرار دادهاند، یک تحلیل در نشریه «فارنپالیسی» مدعی است که نگرانی اصلی اَمان نه تهران، بلکه احتمال الحاق کرانه باختری از سوی اسرائیل و ورود گسترده فلسطینیان به اردن است.
شان یوم، استاد علوم سیاسی، در تحلیلی در نشریه فارنپالیسی نوشت که حملات ایران به اردن، عمدتا پایگاههای آمریکا را هدف گرفتهاند و اگرچه نگرانیهایی را در این کشور ایجاد کردهاند، اما در مقایسه با نگرانی اردنیها از سیاستهای اسرائیل در کرانه باختری، اهمیت کمتری دارند.
آگهی
آگهی
او ادامه داد که اردنیها نگرانند در صورت الحاق کامل یا بخشی از کرانه باختری، شمار زیادی از فلسطینیان ناچار به ترک خانههای خود و حرکت به سمت اردن شوند؛ سناریویی که در اَمان از آن با عنوان «وطن جایگزین» یاد میشود.
به نوشته یوم، حتی در سناریوی محدود الحاق منطقه C کرانه باختری، ممکن است تا ۵۰۰ هزار فلسطینی وارد اردن شوند و در صورت اجرای طرحی گستردهتر، شمار آوارگان میتواند بسیار بیشتر باشد.
تهدیدی برای ثبات شکننده اردن
این تحلیل تاکید میکند که ورود چنین جمعیتی میتواند شکافهای قدیمی میان فلسطینیتبارهای اردنی و اردنیهای دارای ریشههای قبایلی را تشدید کند. اردن پیش از این نیز با موج پناهجویان عراقی و سوری، مشکلات اقتصادی، بیکاری و ناآرامیهای سیاسی مواجه بوده است.
یوم معتقد است الحاق کرانه باختری میتواند همزمان به اقتصاد و ساختار سیاسی اردن فشار وارد کند؛ بهویژه در شرایطی که این کشور با بدهی عمومی بالا، فقر و بیکاری شدید جوانان روبهروست.
روابط اَمان و تلآویو در پایینترین سطح
در ادامه این تحلیل آمده است که روابط اردن و اسرائیل، با وجود پیمان صلح سال ۱۹۹۴، به دلیل جنگ غزه و تحولات منطقه به پایینترین سطح خود رسیده است.
ملک عبدالله دوم نیز الحاق کرانه باختری را خط قرمز اردن اعلام کرده و مقامهای این کشور هشدار دادهاند که در چنین شرایطی ممکن است پیمان صلح با اسرائیل لغو شود و اقدامات شدیدتری در دستور کار قرار گیرد.
یوم همچنین مینویسد اردن از این نگران است که در صورت وقوع الحاق، نتواند مرز خود با کرانه باختری را بهطور کامل مسدود کند. این مرز تنها حدود ۲۰ مایل با حومه اَمان فاصله دارد و بسیاری از فلسطینیان نیز از پیش دارای خویشاوندانی در اردن هستند.
چرا اردن از اسرائیل بیشتر از ایران میترسد؟
به نوشته این تحلیلگر، یکی از دلایل اصلی تغییر محاسبات اردن این است که در سالهای اخیر اهمیت راهبردی ثبات اردن برای اسرائیل کاهش یافته است.
از سوی دیگر، ایده الحاق کرانه باختری دیگر صرفا یک مطالبه متعلق به جریانهای راست افراطی اسرائیل نیست و به جریان اصلی سیاست این رژیم راه یافته است.
یوم در پایان هشدار میدهد که آمریکا تنها بازیگری است که از نظر اَمان میتواند مانع الحاق کرانه باختری شود؛ با این حال، اردنیها نگرانند که واشنگتن در صورت قرار گرفتن در دوراهی انتخاب میان اسرائیل و پادشاهی هاشمی، در نهایت جانب اسرائیل را بگیرد.
او نتیجه میگیرد که از نگاه اردنیها، خطر اصلی شاید موشکهای ایرانی نباشند، بلکه الحاق کرانه باختری و پیامد جمعیتی و سیاسی آن است؛ تحولی که میتواند ستونهای ثبات اردن را برای سالها متزلزل کند.