ده سال پس از همهپرسی تاریخی، مذاکرهکننده سابق برگزیت اتحادیه اروپا گفت درهای این اتحادیه به روی بریتانیا باز است اما لندن نمیتواند سیاستهای اتحادیه را گزینشی اجرا کند.
میشل بارنیه، مذاکرهکننده پیشین اتحادیه اروپا در پرونده بریکست، به یورونیوز گفت که این به خود بریتانیا بستگی دارد که تصمیم بگیرد آیا میخواهد دوباره به این بلوک بپیوندد یا نه، اما بروکسل شرایط را بهروشنی مشخص کردهاست.
آگهی
آگهی
این اظهارات ۱۰ سال پس از آن مطرح میشود که بریتانیاییها با ۵۲ درصد رأی موافق در برابر ۴۸ درصد مخالف، به خروج از اتحادیه اروپا رأی دادند؛ در زمانی که نظرسنجیها نشان میدهد اکثریت آشکار افکار عمومی بریتانیا، فارغ از گرایشهای حزبی، اکنون این اقدام را اشتباه میدانند.
بارنیه، سیاستمدار برجسته راست میانه که از سپتامبر تا دسامبر ۲۰۲۴ نخستوزیر فرانسه بود، در برنامه ۱۲ Minutes With یورونیوز گفت: «بریکست که ۱۰ سال پیش با یک رأی حاکمیتی تصویب شد، انجام شدهاست، اما آینده باز است و در باز است.»
او استدلال کرد که دولت و احزاب سیاسی بریتانیا میدانند شرایط پیوستن دوباره چیست و یادآور شد برای لندن باید روشن باشد که در مذاکره درباره رابطه آینده با بروکسل «نمیتواند کیک را هم نگه دارد و هم بخورد»؛ یعنی نمیتواند بدون پذیرش تعهدات، از تمام مزایا برخوردار شود.
بارنیه که از بریکست بهعنوان «بازی باخت-باخت» یاد میکند، توضیح داد برای مثال امکان دارد بریتانیا بدون پیوستن به اتحادیه اروپا، به بازار واحد این بلوک یعنی منطقه اقتصادی بدون مرز آن ملحق شود؛ همانطور که ایسلند، لیختناشتاین و نروژ چنین کردهاند.
او گفت: «شرایط برای هر کشوری که میخواهد به بازار واحد بپیوندد بسیار روشن است» و افزود یکی از این شرایط «احترام به چهار آزادی» است؛ یعنی آزادی جابهجایی کالا، خدمات، افراد و سرمایه.
با این حال، عضویت کامل بریتانیا در بازار واحد در حال حاضر گزینهای عملا منتفی تلقی میشود.
پیوستن به بازار واحد یکی از «خطوط قرمز» اصلی دولت کارگر به رهبری نخستوزیر درحال کنارهگیری، کیر استارمر، بود. این راهبردی بود برای این که او به تعهدات اعلامشده در مانیفست پیش از انتخابات حزبش پایبند بماند و در عین حال، ضمن آرامکردن رأیدهندگان طرفدار خروج، رابطه با اتحادیه اروپا را «تنظیم مجدد» کند.
استارمر در عوض تلاش کرد حضور بریتانیا را در برخی بخشها در بازار واحد پررنگتر کند. اما این نوع ترتیبات جزئی یا «گزینشی» بهطور تاریخی در دستور کار اتحادیه اروپا نبودهاست. بارنیه نیز تاکید کرد که نباید اجازه دادهشود بریتانیا سیاستهای اتحادیه اروپا را بهصورت گزینشی و مطابق میل خود برگزینید.
هنوز روشن نیست اندی برنهام، که اکنون نماینده مجلس عوام و محتملترین گزینه برای جانشینی استارمر در دفتر شماره ۱۰ داونینگ استریت پس از استعفای او در روز دوشنبه است، در این زمینه چه موضعی دارد.
لیبرال دموکراتها و نمایندگان طرفدار اتحادیه اروپا در حزب کارگر از هماکنون از او خواستهاند «خطوط قرمز» درباره بازار واحد و اتحادیه گمرکی را کنار بگذارد؛ خطوط قرمزی که از نظر بروکسل یکی از گرههای اصلی در روند نزدیکی دوباره دو طرف است.
بازگشت سریع ممکن است
بارنیه به امکان یک روند سریعتر برای بازگشت بریتانیا اشاره کرد، مشروط بر این که همسویی فعلی در زمینه مقررات ادامه یابد؛ روندی که میتواند این کشور را از فرایند طولانی، پیچیده و چندمرحلهای عضویت که کشورهایی مانند اوکراین، مولداوی و کشورهای غرب بالکان با آن روبهرو هستند، تا حدی دور نگه دارد.
او گفت: «پاسخ [به این که این روند چقدر طول میکشد] در دست بریتانیاست. اگر از حالا تا زمان آغاز مذاکرات تازه، بریتانیا فاصله زیادی با استانداردها و هنجارها، مثلا در حوزه مواد غذایی یا امنیت، ایجاد کند، با مشکل روبهرو خواهیم شد و روند طولانی خواهد شد؛ بسیار طولانیتر.»
او توضیح داد: «اگر هیچ فاصلهای، هیچ فاصله مهمی، ایجاد نشود، روند بسیار سریع خواهد بود» و افزود: «نمیتوان روند بسیار طولانی برای کشورهایی را که میخواهند برای نخستین بار به اتحادیه اروپا بپیوندند با روند مربوط به اعضای پیشین مقایسه کرد.»
بارنیه گفت در این فاصله بروکسل و لندن میتوانند در زمینههای گوناگون با یکدیگر همکاری کنند.
او گفت: «کارهای زیادی هست که میتوانیم با هم انجام دهیم؛ برای مثال در حوزه دفاع، امنیت، همکاری میان سرویسها، و حتی سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی یا فناوریهای نوینی که در حال ظهور هستند.»
او برای تسهیل این نوع همکاری میان بریتانیا و اتحادیه اروپا تشکیل یک نهاد تازه را پیشنهاد کرد و از آن با عنوان «نوعی شورای اروپایی دفاع و امنیت» یاد کرد که در کنار نهادهای فعلی فعالیت خواهد کرد.
او توضیح داد: «این شورا برای برخی کشورهایی که دیگر عضو اتحادیه اروپا نیستند یا هنوز عضو نشدهاند، برای نمونه بدیهی است بریتانیا، اما همچنین نروژ یا اوکراین، باز خواهد بود.»
بریتانیا و اتحادیه اروپا در میانه گفتوگوهای «تنظیم مجدد» هستند و امیدوار بودند در نشست ۲۲ ژوئیه، مذاکرات درباره یک توافق در حوزه کشاورزی و غذا (کاهش موانع از طریق همسوسازی قواعد بهداشتی و قرنطینه گیاهی)، یک توافق تجارت انتشار و یک طرح جابهجایی جوانان (اعطای ویزای ویژه به جوانان اروپایی و بریتانیایی) را به سرانجام برسانند.
اما آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، اوایل همین هفته تایید کرد این نشست که تاریخ آن تنها یک هفته پیش در حاشیه اجلاس گروه هفت در فرانسه تعیین شدهبود، در پی استعفای استارمر به تعویق خواهد افتاد.