محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی در چارچوب سفری رسمی به قاهره رفت و با عبدالفتاح سیسی، رئيسجمهور مصر دیدار کرد.
سفر بن سلمان به قاهره در شرایطی انجام میشود که حملات حوثیها در دریای سرخ و بابالمندب به یکی از اصلیترین نگرانیهای امنیتی و اقتصادی مصر و عربستان تبدیل شده است. دفتر ریاستجمهوری مصر پس از دیدار عبدالفتاح السیسی و بن سلمان اعلام کرد دو کشور بر همکاری نزدیک امنیتی و حفاظت از آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و بابالمندب تاکید کردهاند.
آگهی
آگهی
ژنرال سیسی در این دیدار گفت امنیت عربستان و کشورهای خلیج فارس بخشی از امنیت ملی مصر است و قاهره هرگونه حمله به عربستان را محکوم میکند و از اقداماتی که ریاض برای دفاع از امنیت خود انجام میدهد، حمایت خواهد کرد.
در کنار این موضع رسمی، روزنامه اسرائیل هیوم با استناد به منابع دیپلماتیک منطقه گزارش داد که سفر بن سلمان بخشی از تلاش گستردهتر عربستان برای شکل دادن ائتلافی تازه علیه حوثیهاست؛ ائتلافی که به گفته این منابع، آمریکا در پشت صحنه برای تشکیل آن با برخی کشورهای منطقه و اعضای اتاق عملیات سنتکام رایزنی میکند.
بن سلمان در پیامهایی که پیش از سفر به قاهره منتقل شده، تهدید حوثیها را مسئلهای فراتر از عربستان توصیف کرده و گفته است: «این فقط جنگ عربستان نیست، جنگ تمام جهان است.» او هشدار داده است که پیامدهای مختل شدن بابالمندب میتواند حتی از خسارت تعطیلی تنگه هرمز بیشتر باشد.
منافع مشترک عربستان و مصر در بابالمندب
برای مصر، امنیت بابالمندب مستقیما با درآمدهای کانال سوئز گره خورده است. حملات حوثیها به کشتیها از اواخر سال ۲۰۲۳ باعث شده بسیاری از شرکتهای کشتیرانی مسیر طولانیتر دماغه امید نیک را انتخاب کنند و بر اساس برآورد مطرحشده در گزارش اسرائیل هیوم، مصر سالانه بیش از پنج میلیارد دلار درآمد از دست داده است.
همین مسئله باعث شده قاهره و ریاض در این بحران، منافع مشترک بیشتری پیدا کنند. بن سلمان نیز هشدار داده که اگر حوثیها بتوانند عبور و مرور از بابالمندب را تحت کنترل خود درآورند، ممکن است از کشتیها امتیاز و پول مطالبه کنند؛ مشابه آنچه به گفته او ایران در ارتباط با عبور کشتیها از هرمز دنبال میکند.
منابع دیپلماتیک خلیج فارس به اسرائیل هیوم گفتهاند مصر به همین دلیل از درخواست عربستان برای کمک آمریکا حمایت کرده و خود قاهره نیز این موضوع را با واشنگتن مطرح کرده است.
در بیانیه رسمی ریاستجمهوری مصر اشارهای به تشکیل ائتلاف نظامی یا اعزام نیرو نشده، اما تاکید دو طرف بر آزادی کشتیرانی در هرمز و بابالمندب نشان میدهد امنیت مسیرهای دریایی به بخش مهمی از دستور کار مشترک آنها تبدیل شده است.
آیا مصر حاضر است وارد جنگ شود؟
بخش مبهم ماجرا به «نوع کمکی» مربوط میشود که عربستان از مصر انتظار دارد. اسرائیل هیوم نوشته است بن سلمان علاوه بر حمایت دیپلماتیک، خواهان مشارکت نظامی گستردهتر مصر است و در سناریوی مدنظر او، یک نیروی بزرگ عربی با محوریت ارتش مصر میتواند در عملیات علیه حوثیها نقش داشته باشد.
با این حال، هنوز نشانهای وجود ندارد که قاهره آماده چنین اقدامی باشد. مصر حتی در دورهای که حملات حوثیها بیشترین آسیب را به درآمدهای کانال سوئز وارد کرده بود، مستقیما وارد عملیات نظامی در یمن نشد.
ورود به جنگ با حوثیها برای مصر میتواند هزینه نظامی و انسانی بالایی داشته باشد و قاهره را وارد درگیری کند که پایان آن قابل پیشبینی نیست. چنین اقدامی همچنین به معنای ورود غیرمستقیم به تقابل با ایران خواهد بود؛ موضوعی که مصر تاکنون در برخورد با آن محتاط بوده است.
بر همین اساس، حتی اگر همکاری امنیتی قاهره و ریاض گسترش پیدا کند، نقش مصر ممکن است در مرحله نخست بیشتر به هماهنگی سیاسی، همکاری اطلاعاتی، حفاظت از مسیرهای دریایی و حمایت از طرحی به رهبری آمریکا محدود بماند.
تردید ریاض درباره متحدان منطقهای
گزارش اسرائیل هیوم همچنین از نارضایتی عربستان از عملکرد ترکیه و پاکستان سخن گفته است. به نوشته این روزنامه، با وجود توافق دفاعی راهبردی که حدود یک ماه پیش میان عربستان، پاکستان و ترکیه امضا شد، اسلامآباد و آنکارا تاکنون از ورود نظامی مستقیم به درگیری با حوثیها خودداری کرده و بیشتر به میانجیگری بسنده کردهاند.
این گزارش نتیجه گرفته که ترکیه و پاکستان تمایلی به رویارویی مستقیم با ایران ندارند و در شرایط فعلی عربستان نمیتواند برای مقابله نظامی با حوثیها به حمایت عملی آنها تکیه کند. این ارزیابی از سوی دولتهای ترکیه یا پاکستان تایید نشده است.
در چنین شرایطی، مصر برای ریاض اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ کشوری با بزرگترین ارتش عربی که خود نیز از ناامنی بابالمندب زیان اقتصادی میبیند. اما اشتراک منافع، لزوما به معنای آمادگی برای جنگ نیست.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
دیدار قاهره نشان داد مصر و عربستان در ارزیابی تهدید حوثیها به یکدیگر نزدیکتر شدهاند و قاهره امنیت عربستان را بخشی از امنیت خود میداند.
با این حال، فاصله زیادی میان حمایت سیاسی و امنیتی از ریاض و اعزام نیرو به یمن وجود دارد؛ فاصلهای که هنوز روشن نیست سیسی حاضر باشد از آن عبور کند.