بازگشت شی جین پینگ، رئیسجمهور چین، به قاهره همزمان است با تلاش مصر و چین برای گسترش روابط فراتر از زیرساخت و تجارت به فناوری، دفاع و شراکت راهبردی گسترده با پیامدهای منطقهای.
شی جین پینگ، رئیسجمهور چین، روز سهشنبه در نخستین سفر خود از سال ۲۰۱۶ به این سو وارد مصر شد؛ همزمان با آن که دو کشور هفتادمین سال روابط دیپلماتیک خود را گرامی میدارند و میکوشند مناسباتشان را در قالب آنچه پکن «شراکت راهبردی جامع» میخواند، به حوزههای تازه گسترش دهند.
آگهی
آگهی
از زمان آخرین سفر او، برخی مگاپروژههای پکن به بخشی از چهره مصر تبدیل شده است.
شرکتهای چینی در ساخت منطقه مرکزی تجاری پایتخت اداری جدید مصر مشارکت داشتهاند. این مجموعه که شرکت دولتی مهندسی ساختوساز چین آن را بنا کرده، شامل ۲۰ آسمانخراش است.
در مرکز این مجموعه، برج آیکونیک با ارتفاع ۳۸۵.۸ متر قرار دارد که بلندترین ساختمان آفریقاست.
یک سامانه قطار سبک که با مشارکت چین ساخته شده، حاشیه شرقی قاهره را به مراکز شهری تازه متصل میکند و منطقه صنعتی مشترک چین و مصر در نزدیکی کانال سوئز اکنون میزبان بیش از ۲۰۰ شرکت است.
به گفته منابع چینی، این منطقه صنعتی بیش از ۱۰ هزار شغل مستقیم ایجاد کرده است. گزارشهای چینی میزان سرمایهگذاری در آن را بیش از ۴.۷ میلیارد دلار (۴.۰۵ میلیارد یورو) اعلام میکنند.
اکنون دامنه همکاریها در حال گسترش است.
هوش مصنوعی، تولید پیشرفته و انتقال فناوری هرچه بیشتر به دستور کار اقتصادی دو کشور اضافه شده و در همین حال، جنگندههای چینی و مصری در دومین رزمایش مشترک هوایی دو طرف در کنار هم آموزش میبینند.
رشد تجارت؛ اما با تداوم عدم توازن
ارزش مبادلات تجاری دوجانبه در شش ماهه نخست سال ۲۰۲۶ به ۱۱.۳ میلیارد دلار (۹.۷۵ میلیارد یورو) رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۱.۵ درصد افزایش نشان میدهد؛ بنا بر اعلام سازمان مرکزی بسیج و آمار مصر.
صادرات مصر به چین تقریبا سه برابر شد و به ۸۴۰.۸ میلیون دلار (۷۲۵.۴ میلیون یورو) رسید که عمدتا شامل سوخت، روغنهای معدنی، میوه، سبزیجات و پنبه بود.
اما واردات از چین در همین دوره به ۱۰.۴ میلیارد دلار (۸.۹۷ میلیارد یورو) رسید؛ تنها ماشینآلات و تجهیزات برقی ۴.۱ میلیارد دلار (۳.۵ میلیارد یورو) از این رقم را به خود اختصاص دادند و پس از آن خودرو، آهن و فولاد، پلاستیک و مواد شیمیایی قرار دارند.
مصر خواهان سرمایهگذاری و فناوری چین است، اما در عین حال میخواهد شرکتهای بیشتری از چین در داخل مصر تولید کنند و کالاهای مصری دسترسی گستردهتری به بازار چین پیدا کنند.
برنامهای پنجساله برای دوره ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۸ بر تولید داخلی و انتقال فناوری در حوزه خودروهای برقی، لوازم الکترونیکی، پنلهای خورشیدی، مواد شیمیایی و فناوری نوین کشاورزی تاکید میکند و هوش مصنوعی نیز در آن به عنوان یکی از اولویتها ذکر شده است.
عبدالفتاح السیسی، رئیسجمهور مصر، پیش از این سفر گفت که این کشور میخواهد سرمایهگذاری چین را در حوزه خودروهای برقی، ذخیرهسازی باتری، انرژیهای تجدیدپذیر و کشتیسازی جذب کند و همزمان انتقال فناوری در بخشهای مخابرات، هوش مصنوعی و علوم فضایی را گسترش دهد.
روابط نظامی در معرض دید قرار میگیرد
ارتباطات دفاعی دو کشور نیز هرچه آشکارتر میشود. چین و مصر دومین دوره رزمایش مشترک هوایی خود با نام «عقابان تمدن» (منبع به زبان انگلیسی) را برگزار میکنند؛ رزمایشی که از میانه اوت آغاز شده و تا اوایل سپتامبر در پایگاههای هوایی مصر ادامه دارد. نخستین دوره این رزمایش تنها سال گذشته برگزار شده بود.
مقامهای چینی اعلام کردند رزمایش ۲۰۲۶ شامل تاکتیکهای نبرد هوایی، عملیات برتری هوایی، جستوجو و نجات رزمی و استقرار مشترک نیروها خواهد بود.
ایالات متحده همچنان شریک اصلی و دیرینه امنیتی قاهره باقی مانده و کمکهای گسترده نظامی ارائه میدهد و بخش قابل توجهی از تسلیحات متنوع مورد استفاده ارتش مصر را تامین میکند.
واشنگتن تاکنون به طور علنی درباره رزمایشهای چین اظهارنظر نکرده است. پنتاگون پیشتر نسبت به گسترش حضور نظامی چین در میان شریکان آمریکا در سراسر خاورمیانه و آفریقا ابراز نگرانی کرده بود.
این رزمایشها با سیاست گستردهتر مصر برای تنوعبخشی به شریکان دفاعیاش همخوان است؛ رویکردی حسابشده برای ایجاد توازن که علاوه بر عضویت در بریکس، بانک توسعه جدید و سازمان همکاری شانگهای، همچنان بر اتکا به حمایت اقتصادی و امنیتی غرب استوار است.
مرحله بعدی روابط اهمیت حیاتی دارد
شی جین پینگ پیش از سفر، مصر را حلقه مهم اتصال جهان عرب و آفریقا توصیف کرد و خواستار تعمیق همکاری چین با کشورهای عربی و آفریقایی از مسیر مصر شد.
برای چین، مصر کشوری است که بازاری با بیش از ۱۰۰ میلیون نفر را با موقعیت راهبردی در کانال سوئز و نفوذ سیاسی در سراسر جهان عرب و آفریقا در هم میآمیزد.
دو دولت در شماری از مسائل منطقهای نیز مواضع مشابهی اتخاذ کردهاند؛ از جمله در حمایت از تشکیل کشور فلسطین، در حالی که مصر همچنان به سیاست «یک چین» پایبند است.
مصر در سال ۱۹۵۶ نخستین کشور عربی و آفریقایی بود که با جمهوری خلق چین روابط دیپلماتیک برقرار کرد.
السسی از زمان روی کار آمدن در سال ۲۰۱۴ تاکنون هشت بار به چین سفر کرده است؛ آخرین بار در ماه مه ۲۰۲۴.
انتظار میرود توافقهایی که در جریان سفر شی اعلام میشود، جزئیات بیشتری درباره حوزههای جدید همکاری ارائه کند؛ به ویژه در زمینه انتقال فناوری و تولید پیشرفته؛ حوزههایی که مصر برای عبور از الگوی ساختوساز و زیرساخت، که دهه نخست روابط را تعریف میکرد، بیشترین فشار را برای گسترش آن وارد کرده است.