اکتشافهای اخیر گاز مصر که با شرکت ایتالیایی اِنی مرتبط است، امیدها به احیای بخش بالادستی را افزایش داده اما کارشناسان میگویند فشار واردات به این زودی کاهش نخواهد یافت.
مصر طی دو ماه گذشته رشتهای از اکتشافات بزرگ گاز انجام داده که اوج آن بزرگترین کشف این کشور در صحرای غربی طی ۱۵ سال گذشته بوده است؛ در حالی که جنگ ایران تقاضا برای انرژی را به رکوردهای تازهای رسانده و قاهره را برای بازگشت به نقش خود به عنوان یکی از قطبهای اصلی صادرات گاز آماده میکند.
آگهی
آگهی
بیل فرنپرایس، رئیس بخش تحقیق گاز در موسسه مطالعات انرژی آکسفورد، گفت: «به نظر من این اکتشافات جدید به حل معادلات دشوار انرژی مصر کمک میکند اما بعید است سرنوشتساز باشد.»
او ادامه داد: «رشد تقاضا برای برق همچنان احتمالا از افزایش تولید در بخش بالادستی پیشی میگیرد، هرچند اصلاحات، شرکتهای بینالمللی بیشتری را جذب میکند و به فعال شدن دوباره شرکتهای حاضر در کشور کمک خواهد کرد.»
در فاصله دو ماه، مصر از سه کشف مهم گاز خبر داد که همه به شرکت ایتالیایی انی، غول نفت و گاز، مرتبط است؛ شرکتی که یا بهرهبردار یا عضو موسس کنسرسیومهای انجامدهنده این اکتشافات است و از سال ۱۹۵۴ در مصر فعالیت میکند.
رکوردشکنی در اکتشافات
در ماه آوریل، انی و بیپی از میدان دریایی «دنیز وست» در مدیترانه رونمایی کردند؛ اکتشافی که ذخایر آن حدود ۲ تریلیون فوت مکعب گاز برآورد میشود.
مارتین مورفی، تحلیلگر ارشد بخش بالادستی شمال آفریقا در وود مکنزی، گفت: «با حدود ۲ تریلیون فوت مکعب گاز درجا، دنیز وست بزرگترین کشف گاز در مصر از زمان اکتشاف میدان نرجس توسط شورون در سال ۲۰۲۳ است.»
او افزود: «نزدیکی این میدان به زیرساختهای موجود که انی آنها را اداره میکند، امکان توسعه سریع را فراهم میکند.»
اوایل ماه مه نیز چاه اکتشافی «نیدوکو N-2» در منطقه غرب ابو مدی در دلتای نیل کشف شد که انی و بیپی از طریق شرکت مشترک «پتروبِل» آن را بهرهبرداری میکنند و انتظار میرود روزانه حدود ۵۰ میلیون فوت مکعب به تولید گاز بیفزاید.
اواخر ماه مه شرکت نفتی عجیبه، جوینتونچر انی و شرکت دولتی EGPC، کشف «ساوت بستان-۱X» را در صحرای غربی اعلام کرد؛ میدانی که برآوردهای اولیه برای آن ۳۳۰ میلیارد فوت مکعب گاز، ۱۰ میلیون بشکه میعانات و نفت خام و در مجموع حدود ۷۰ میلیون بشکه معادل نفت است.
مورفی گفت میدان ساوت بستان از دنیز وست کوچکتر است اما برای یک کشف خشکی در صحرای غربی همچنان قابل توجه به شمار میرود؛ جایی که بلوکهای بالغ میتواند فرصتهای کمهزینهتری در نزدیکی زیرساختهای موجود فراهم کند.
او گفت: «هر دو کشف به تقویت تولید رو به کاهش گاز داخلی و کاهش نیاز به محمولههای وارداتی پرهزینه الانجی کمک خواهد کرد.»
هر سه میدان در نزدیکی زیرساختهای موجود قرار دارند؛ عاملی که به گفته تحلیلگران برای آغاز سریع تولید با هزینه کمتر حیاتی است.
در مجموع این کشفیات نشاندهنده احیای شتاب حفاری پس از سالها کاهش تولید داخلی و افزایش فشار واردات انرژی بر ذخایر ارزی مصر است.
اکتشافهای پرشتاب، اثرگذاری تدریجی
برای مصر زمانبندی این تحولات اهمیت زیادی دارد. این کشور زمانی به عنوان یک هاب منطقهای صادرات گاز شناخته میشد؛ جایگاهی که بر پایه میدانهای بزرگی چون ظهر و تاسیسات الانجی ادکو و دمیاط شکل گرفته بود.
اما کاهش تولید و رشد مصرف داخلی، قاهره را بار دیگر ناگزیر به واردات الانجی کرده است؛ در حالی که این کشور همچنان خود را مسیر آینده انتقال گاز شرق مدیترانه معرفی میکند.
عبدالعزیز خلفات، استاد و رئیس دپارتمان مهندسی نفت و انرژی در دانشگاه آمریکایی قاهره، گفت این کشفیات نشاندهنده تغییر آگاهانه در استراتژی است؛ فاصله گرفتن از جستوجو برای «ظهر» دیگری و حرکت به سمت توسعههای سریعتر و ارزانتر در نزدیکی زیرساختهای موجود.
او افزود: «هیچیک از این میدانها از نظر اندازه با ظهر قابل مقایسه نیست، اما در کنار هم از استراتژی عملگرایانهتری در مصر حکایت دارد که بر اکتشاف مبتنی بر زیرساخت، توسعه سریعتر پروژهها و کاهش وابستگی به واردات متمرکز است.»
مورفی صریحتر سخن گفت. او اظهار کرد: «تعادل عرضه و تقاضا از یک شکاف به یک دره عمیق تبدیل شده است. برای کاهش ملموس واردات گاز مصر، به موفقیتهای اکتشافی دگرگونکنندهای نیاز است.»
تسویه بدهیها برای احیای حفاری
این اکتشافات در خلأ رخ نداده است. مصر در یک سال گذشته مشغول تسویه بدهیهای خود به شرکتهای خارجی انرژی بوده؛ تاخیرهایی در پرداخت که سالها به شکلی خاموش فعالیتهای بالادستی را خفه کرده بود.
مورفی گفت تلاش برای پرداخت بدهیها به اندازه هر کشف منفردی اهمیت دارد. او توضیح داد: «کاهش معوقات موتور اصلی احیای دوباره موج اکتشاف در مصر است. معوقات به شکل قابل توجهی کاهش یافته، زیرا دولت اولویت خود را پاک کردن صورتحسابها تا میانه سال قرار داده است.»
خلفات گفت تاثیر این روند بر اعتماد شرکتهای بهرهبردار ملموس بوده است. او افزود: «انضباط بهتر در پرداختها و شرایط تجاری منعطفتر به بازگشت اعتماد میان شرکتهایی مثل انی، بیپی و شل کمک کرده است.»
مسئله صادرات
با این حال تحلیلگران میگویند جاهطلبیهای مصر در صادرات الانجی فقط به اکتشافات داخلی متکی نخواهد بود. قاهره همچنان میکوشد خود را به عنوان هاب منطقهای گاز مطرح کند؛ هابی که میتواند گاز اسرائیل و قبرس را وارد شبکه خطوط لوله و تاسیسات الانجی مصر کند.
یک قرارداد ۳۵ میلیارد دلاری (۳۰ میلیارد یورویی) که به تازگی تصویب شده، صادرات گاز از میدان لویاتان اسرائیل به مصر را از سال ۲۰۲۶ تا ۲۰۴۰ افزایش خواهد داد.
گاز اضافی خط لوله میتواند به مصر کمک کند وابستگی خود به واردات پرهزینه الانجی را کاهش دهد، هرچند کمبودهای داخلی به این معناست که هرگونه بازگشت پایدار به صادرات، پیش از هر چیز به تامین کامل نیاز بازار داخلی بستگی دارد.
قبرس نیز مصر را به عنوان مسیر دسترسی به بازار در نظر گرفته است. در ماه آوریل، شرکای میدان آفرودیت یک قرارداد ۱۵ ساله برای فروش گاز به خریدار دولتی گاز در مصر امضا کردند.
هفته گذشته اکسونموبیل و قطر انرژی توافق جداگانهای امضا کردند تا امکان انتقال گاز اکتشافات گلوکوس و پگاسوس در قبرس به مصر از طریق زیرساختهای موجود الانجی را بررسی کنند.
فرنپرایس گفت: «جالبترین نکته این خواهد بود که ببینیم آیا گاز قبرس و اسرائیل میتواند در میانمدت به بازسازی اعتماد به صادرات الانجی مصر کمک کند یا نه.»
اما گاز طرفهای ثالث مشکل فوری را حل نمیکند. مورفی گفت: «اینها اکتشافاتی با اندازه متوسط است که به محض آغاز تولید، بازار عظیم داخلی مصر آنها را جذب خواهد کرد.»
او تاکید کرد: «اگر مصر میخواهد به این اهداف دست یابد، ابتدا باید تقاضای داخلی را به طور کامل تامین کند.»