اختلافهای ملونی و ترامپ ظاهرا نمیتواند محور ویژه رم و واشنگتن را تضعیف کند؛ حضور نظامی امریکا در ایتالیا و قراردادهای شرکتهای ایتالیایی در امریکا این رابطه را بیش از آن راهبردی کرده که قطع شود.
اعلام ایالات متحده درباره خروج ۵ هزار سرباز از آلمان و تهدیدهای مشابه علیه ایتالیا و اسپانیا در هفته گذشته، تردیدهایی را درباره آینده حدود ۱۲ هزار نظامی آمریکایی مستقر در خاک ایتالیا برانگیخته و جورجا ملونی را واداشته تا برای روز جمعه دیداری با مارکو روبیو ترتیب دهد؛ دیداری که پس از سفر پنجشنبه وزیر خارجه آمریکا به واتیکان و دیدار او با پاپ لئون چهاردهم انجام میشود.
آگهی
آگهی
روابط ویژه میان نخستوزیر ایتالیا و رئیسجمهور آمریکا از زمان بازگشت او به کاخ سفید، ماه گذشته به سرعت دچار بحران شد؛ پس از آنکه ملونی انتقادهای دونالد ترامپ از پاپ به دلیل «ضعف» را غیرقابل قبول خواند و ترامپ نیز او را به کمرویی و نداشتن شجاعت به دلیل کمک نکردن به متحدش در جنگ با ایران متهم کرد.
ملونی دوشنبه در حاشیه نشست جامعه سیاسی اروپا در ارمنستان تاکید کرد: «ایتالیا همواره به تعهدات خود در چارچوب ناتو پایبند بوده است» و افزود که «کوچک کردن حضور آمریکا قابل قبول نیست»، همانطور که تصمیم برای آغاز جنگ در خاورمیانه نیز مورد تایید ایتالیا نبود.
تصمیم ایتالیا برای گسترش ندادن استفاده از پایگاه آمریکایی سیگونلا برای عملیات تهاجمی علیه ایران، ترامپ را خشمگین کرد، اما مجموعهای از عوامل باعث میشود این تنش به شکافی واقعی میان دو متحد ناتو تبدیل نشود و ایتالیا بتواند همچنان شریک ممتاز واشنگتن در اروپا باقی بماند.
چرا خروج نیروهای آمریکا از ایتالیا بعید است
به گفته گرگوری آلجی، استاد تاریخ و سیاست ایالات متحده در دانشگاه لوئیز رم، «تندگوییهای» ترامپ باید در سطح بماند و به روابط میان واشنگتن و رم آسیب اساسی نزند؛ روابطی که به باور او دلایل تاریخی، راهبردی و اقتصادی محکمی دارد.
آلجی در گفتوگو با یورونیوز گفت: «ایتالیا و آمریکا از ۸۰ سال پیش روابطی بسیار مستحکم و به سود هر دو طرف داشتهاند و هیچ دولتی در ایتالیا هرگز ضدآمریکایی نبوده است. تصور کنید اگر پایگاه سیگونلا تعطیل شود چه میشود؛ آن وقت به دو یا سه ناو هواپیمابر در مدیترانه نیاز خواهد بود. آمریکا از نظر راهبردی به حفظ جایگاه خود در ایتالیا علاقهمند است.»
به گفته این استاد دانشگاه، از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و از میان رفتن رقیب اصلی آمریکا، دهههاست که درباره جابهجایی راهبردی تمرکز این کشور به سوی آسیا صحبت میشود.
او معتقد است رفتار تندمزاج و «transactional»دونالد ترامپ، که یادآور سبک یک تاجر قدیمی در معامله و خرید و فروش است، به خودی خود به معنای تغییر راهبرد نیست.
آلجی توضیح میدهد: «آنچه برای آمریکا در اروپا اهمیت ویژه دارد کیفیت حضور این کشور است، بهواسطه توانمندیهای فناورانهای که فقط در اختیار خود آمریکاست؛ از جمله مراکز فضایی و فرماندهی و ظرفیتهای سایبری، و خروج ۵ هزار نظامی این واقعیت را تغییر نمیدهد.»
او بهعنوان نمونهای از این برتری فناورانه، سامانه Alliance Ground Surveillance (AGS)، برنامه ناتو برای شناسایی و جمعآوری اطلاعات هوایی از طریق هواپیماها و ایستگاههای راداری (منبع به زبان ایتالیایی) را مثال میزند که متکی بر تاسیسات آمریکا در سیسیل است.
او میگوید: «سامانه AGS در سیگونلا جایگزینی ندارد و ایتالیا با ایجاد نظام مقرراتیای که امکان همزیستی این پهپادها با هوانوردی سنتی را فراهم میکند، کار خود را بهخوبی انجام داده است.» این پهپادها، همان پرندههای بدون سرنشینی هستند که در این عملیات بهکار گرفته میشوند.
عامل قراردادهای نظامی و سفر کروستو به واشنگتن
آلجی که بهتازگی کتاب (منبع به زبان ایتالیایی) چه نوع دفاعی برای اروپا را ویرایش کرده، توضیح میدهد که مانند دیگر نقاط اروپا، «ایتالیا همواره بیشتر خرج رفاه اجتماعی کرده و از چتر دفاعی دیگران استفاده کرده است»، اما با جنگهای اوکراین و خاورمیانه که باعث شده اروپا دوباره خود را مسلح کند، «قطعا فضا تغییر کرده است».
او ادامه میدهد: «به یک جهش فرهنگی نیاز داریم تا روشن شود که هزینههای دفاع و امنیت، هزینههایی بیثمر نیستند، بلکه خدمتی برای شهروندان و صنعتی با ارزش افزوده بالاست.»
سفارشهای نیروی دریایی آمریکا به شرکت فینکانتیری و سرمایهگذاریهای شرکت دولتی لئوناردو در ایالات متحده گواهی بر این موضوع است، اما سطح وابستگی متقابل نظامی با ایتالیا میتواند در آینده نزدیک باز هم افزایش یابد.
گیدو کروستو، وزیر دفاع ایتالیا، در حال آمادهسازی سفری به واشنگتن است و قرار است در دیدارهای رسمی خود درباره تعدادی از قراردادهای نظامی قدیمی و جدید گفتوگو کند.
به گفته استاد دانشگاه لوئیز، یکی از این نمونهها «هواپیمای آموزشی M-346 است که ممکن است نیروی دریایی آمریکا آن را خریداری کند. اگر این معامله نهایی شود، معادل دریافت یک مهر تایید کیفی خواهد بود و به آمریکا امکان میدهد این هواپیما را در بازارهای دیگری هم بفروشد که در حالت عادی دسترسی به آنها دشوار است، همانطور که در مورد خرید هواپیماهای C-27 از سوی استرالیا رخ داد.»
M-346 یک هواپیمای دو نفره آموزشی است که خلبانان را برای هدایت جنگندههای نسل جدید آماده میکند و هماکنون در ایتالیا، لهستان، یونان، اسرائیل، قطر و سنگاپور در خدمت است. هواپیمای C27J اسپارتان، که آن هم محصول لئوناردو است، یک هواپیمای ترابری تاکتیکی است که در ناوگان بسیاری از کشورها از جمله آمریکا بهکار گرفته میشود.
این استاد دانشگاه با اشاره به پایگاه هوایی کامری در استان نووارا میافزاید: «به خط تولید جنگندههای اف-۳۵ در کامری هم فکر کنید؛ این پایگاه به یک نقطه مرجع برای تحویل و نگهداری این جنگندهها تبدیل شده است.» در این پایگاه، یکی از دو خط مونتاژ و کنترل اف-۳۵ در خارج از آمریکا فعال است (خط دیگر در ناگویا در ژاپن قرار دارد).
سفر روبیو به واتیکان
به باور آلجی، سفرهای وزیر خارجه آمریکا در روزهای پنجشنبه و جمعه پیامد مستقیمی برای ایتالیا نخواهد داشت و بیشتر به نارضایتی رایدهندگان کاتولیک از دولت ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر آینده و نیز مواضع پاپ لئون چهاردهم مربوط است؛ مواضعی که تاکنون به دیدگاههای پاپ فرانسیس نزدیکتر بوده تا بندیکت شانزدهم، در حالی که محافظهکاران آمریکایی انتظار دیگری داشتند.
حمله تازه ترامپ به پاپ در روز چهارشنبه میتواند ماموریت روبیوِ کاتولیک را دشوارتر کند. پرووست در واکنش به حمله قبلی گفته بود که «از دولت آمریکا نمیترسد» و میخواهد «همچنان با صدای بلند علیه جنگ سخن بگوید»، چرا که «یک سیاستمدار» نیست.
برایان برچ، سفیر آمریکا نزد کرسی مقدس، چهارشنبه اعلام کرد که دیدار وزیر خارجه با پاپ شامل «گفتوگویی صریح» درباره سیاستهای دولت ترامپ خواهد بود.
روبیو در یک سال گذشته برای سومین بار به ایتالیا سفر میکند (و برای دومین بار با لئون در واتیکان دیدار خواهد کرد) و در این سفر با آنتونیو تاجانی، وزیر خارجه ایتالیا، و کروستو، وزیر دفاع، و نیز پیترو پارولین، دبیر دولت واتیکان، ملاقات میکند.