غذا خوردن فقط برای تامین انرژی و مواد مغذی بدن نیست. پژوهشها نشان میدهد با چه کسی غذا میخوریم نیز میتواند بر سلامت روان و حتی سلامت مغز ما تاثیر بگذارد.
یافتههای پژوهشی نشان میدهد این رفتار ساده و قدیمی میتواند با کاهش خطر افسردگی، حفظ سلامت مغز و حتی افزایش رضایت از زندگی ارتباط داشته باشد.
آگهی
آگهی
به گفته یان-امانوئل دِ نو، استاد اقتصاد و علوم رفتاری در دانشگاه آکسفورد، دورهم غذا خوردن یکی از سازوکارهای مهم برای ایجاد پیوند، اعتماد و ارتباط میان افراد است؛ موضوعی که میتواند پیامدهای مهمی برای سلامت و احساس رفاه داشته باشد.
این در حالی است که افزایش انزوای اجتماعی در دنیای مدرن باعث شده غذا خوردن در کنار دیگران برای بسیاری از افراد کمتر از گذشته اتفاق بیفتد.
در یکی از مطالعات، پژوهشگران مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای استان ژجیانگ چین، ۹۳۶۱ زن ۶۰ ساله و بالاتر را بررسی کردند. نتایج نشان داد تعداد افرادی که هنگام صرف غذا دور یک میز مینشستند، با خطر ابتلا به افسردگی ارتباط مشخصی داشت.
این ارتباط حتی پس از در نظر گرفتن عواملی مانند وضعیت سلامت عمومی، شرایط اقتصادی و اینکه فرد تنها زندگی میکرد یا نه، همچنان پابرجا بود.
پژوهشگران نتیجه گرفتند که احتمالا خودِ غذا خوردن در کنار دیگران، فراتر از سایر عوامل اجتماعی، تاثیری منحصربهفرد بر سلامت روان دارد.
مطالعات دیگری نیز به نتایج مشابهی رسیدهاند. پژوهشگران ژاپنی دریافتند افراد ۶۵ تا ۷۴ سالهای که با خانواده خود زندگی میکردند اما معمولا تنها غذا میخوردند، در مقایسه با کسانی که بهطور منظم در جمع غذا میخوردند، پنج برابر بیشتر در معرض بروز علائم افسردگی قرار داشتند.
شاید یکی از گستردهترین شواهد درباره اهمیت غذا خوردن در جمع، از گزارش جهانی شادی به دست آمده باشد؛ گزارشی سالانه که بر اساس دادههای نظرسنجی گالوپ وضعیت رفاه و رضایت از زندگی را در کشورهای مختلف بررسی میکند.
در سال ۲۰۲۴، در این نظرسنجی درباره عادتهای غذایی نیز پرسشهایی مطرح شد؛ از جمله اینکه افراد در هفت روز گذشته چند بار ناهار یا شام را با فردی آشنا صرف کردهاند.
تیم پژوهشی دِ نو با بررسی پاسخهای حدود ۱۵۰ هزار نفر در سراسر جهان دریافت که هرچه افراد وعدههای غذایی بیشتری را با دیگران به اشتراک میگذاشتند، امتیاز بالاتری در شاخصهای استاندارد سلامت عاطفی و رضایت از زندگی به دست میآوردند.
دِ نو میگوید میزان غذا خوردن در جمع، از نظر قدرت پیشبینی رضایت از زندگی، تقریبا به اندازه عواملی مانند وضعیت اشتغال و درآمد نسبی افراد اهمیت داشت؛ دو عاملی که معمولا نقش مهمی در احساس رفاه دارند.
شواهد جدیدتر نشان میدهد آثار غذا خوردن مشترک ممکن است تنها به احساس شادی و سلامت روان محدود نباشد و حتی بر روند پیرشدن مغز نیز تأثیر بگذارد.
پژوهشگران ژاپنی در سال ۲۰۲۵ دریافتند افرادی که بهطور منظم تنها غذا میخوردند، حجم کمتری در بخشهایی از مغز مرتبط با عملکرد شناختی داشتند؛ از جمله لوب گیجگاهی میانی و هیپوکامپ.
بخشی از این تفاوت احتمالا به نوع تغذیه مربوط بود، زیرا افرادی که تنها غذا میخوردند، بهطور کلی غذاهای کممغذیتری مصرف میکردند. با این حال، رژیم غذایی بهتنهایی نمیتوانست همه تفاوتها را توضیح دهد و پژوهشگران احتمال دادند کاهش ارتباطات اجتماعی نیز در سلامت بلندمدت مغز نقش داشته باشد.
به گفته پژوهشگران، لذت حاصل از غذا خوردن در جمع و حمایت اجتماعی میتواند به کاهش استرس کمک کند؛ عاملی که از عوامل شناختهشده در زوال عملکرد عصبی است.
از سوی دیگر، گفتوگوهایی که هنگام صرف غذا شکل میگیرند نیز میتوانند نوعی تحریک ذهنی مداوم ایجاد کنند و به فعال نگه داشتن مغز در سنین بالا کمک کنند.
شرکتکنندگان این مطالعه در زمان انجام پژوهش عملکرد شناختی طبیعی داشتند، اما پژوهشگران هشدار دادند که کاهش حجم برخی نواحی مغز میتواند در بلندمدت خطر ابتلا به زوال عقل را افزایش دهد.