نظام سلطنتی نروژ به دوران شاه هارالد مویطلایی در قرن نهم میلادی برمیگردد. پس از استقلال کشور در ۱۹۰۵، در همهپرسی ملی سهچهارم رایدهندگان به احیای سلطنت رای دادند.
نروژ صاحب پادشاهی تازه شدهاست. ولیعهد هاکون ۵۳ ساله پس از آن که پدرش، هارالد پنجم، روز جمعه درگذشت، به عنوان هاکون هشتم پادشاه شد.
بزرگترین فرزند هاکون اکنون با عنوان ولیعهد، پرنسس اینگرید الکساندرا، وارث تاجوتخت است.
هاکون پیشتر هم با نقش پادشاهی آشنا بود؛ او در سالهای اخیر، همراه با وخامت حال پدرش، چندین بار به عنوان نایبالسلطنه انجام وظیفه کردهاست.
پادشاهی نروژ به دوران پادشاه هارالد مویبلند در سده نهم میلادی بازمیگردد.
امروز نقش پادشاه عمدتا نمادین است و قدرت سیاسی در اختیار پارلمان منتخب قرار دارد. با این حال خانواده سلطنتی همچنان حضوری پررنگ دارد و در نمایندگی نروژ در عرصه بینالمللی نقش ایفا میکند.
هاکون هشتم کیست؟
هاکون فرزند کوچکتر هارالد است که دو سال پس از خواهرش، پرنسس مارتا لوئیز، به دنیا آمد. اما چون پسر بزرگ خانواده بود، پس از مرگ پدربزرگش، پادشاه اولاو، در سال ۱۹۹۱ به عنوان وارث تاجوتخت معرفی شد.
نروژ در سال ۱۹۹۰ قانون اساسی خود را تغییر داد تا حق تقدم در جانشینی، بدون توجه به جنسیت، به نخستین فرزند خانواده برسد. این تغییر به صورت عطف به ماسبق اعمال نشد.
هاکون در کتابی که سال ۱۹۹۸ منتشر شد گفتهاست که در کودکی رویای داشتن یک اسباببازیفروشی را در سر میپروراند اما خیلی زود فهمید که مسیر زندگیاش از پیش تعیین شدهاست و روزی پادشاه خواهد شد.
پادشاه جدید دارای مدرک کارشناسی علوم سیاسی از دانشگاه کالیفرنیا در برکلی و کارشناسی ارشد مطالعات توسعه از مدرسه اقتصاد لندن است و در زمینه تجارت بینالملل و آفریقا تخصص دارد.
او همچنین در آکادمی نیروی دریایی سلطنتی نروژ آموزش دیده و یک دوره آموزش دیپلماتیک را گذراندهاست.
هاکون که علاقه زیادی به موجسواری و اسکی دارد زمانی به شبکه پخش نروژ، ان آر کی، گفته بود که اگر عضو خاندان سلطنتی نبود یک موجسوار میشد.
او که طرفدار موسیقی راک و رپ است در جوانی در جشنوارههای موسیقی مختلف در اروپا شرکت میکرد.
چگونه ازدواج او کشور را دوپاره کرد
هاکون در سال ۱۹۹۹ در یک جشنواره موسیقی با متهمریت یسِم هویبی، مادری مجرد، آشنا شد.
رابطه آنها تا حدی به دلیل ارتباط متهمریت با محافل مهمانی که در آن مواد مخدر غیرقانونی مصرف میشد جامعه نروژ را دو دسته کرد.
برخی از این زوج استقبال کردند اما عدهای تردید داشتند که آیا او برای همسری پادشاه آینده مناسب است یا نه.
با این وجود هاکون اجازه پدرش را برای ازدواج با متهمریت دریافت کرد و او با وجود گذشتهاش به تدریج توانست نظر بخش بزرگی از افکار عمومی نروژ را جلب کند.
این زوج در اوت ۲۰۰۱ در کلیسای جامع اسلو ازدواج کردند و صاحب دو فرزند شدند: اینگرید الکساندرا و پرنس سوره ماگنوس.
هاکون همچنین ناپدری پسر متهمریت، ماریوس بورگ هویبی، شد؛ پسری که هیچ عنوان سلطنتی ندارد.
چالشهای پیشروی هاکون: ارتباطات همسر با اپستین و محاکمه ناپسر
هاکون اکنون با چالش تثبیت پادشاهی و بازسازی محبوبیت خانواده سلطنتی روبهرو است؛ پس از آن که ارتباطات گذشته همسرش با جفری اپستین، مجرم جنسیای که اکنون درگذشته است، و محکومیت ناپسرش به تجاوز جنسی آشکار شد.
هویبی در ژوئن پس از محکومیت در دو مورد از چهار اتهام تجاوز، به چهار سال زندان محکوم شد. او همچنین به ضربوشتم و سواستفاده در رابطه نزدیک محکوم شد. وکلای او اعلام کردهاند که به این احکام اعتراض خواهند کرد.
این محاکمه در حالی برگزار شد که خانواده سلطنتی بار دیگر به دلیل ارتباطات متهمریت با اپستین زیر ذرهبین قرار گرفته بود. او بابت ادامه تماس با این مجرم جنسی درگذشته ابراز تاسف کرده و گفتهاست که در این زمینه قضاوت ضعیفی نشان دادهاست. با این حال او به ارتکاب هیچ جرم یا تخلفی متهم نشدهاست.
از جمله چالشهای هاکون به عنوان پادشاه بازسازی حمایت افکار عمومی از خانواده سلطنتی است؛ حمایتی که در سالهای اخیر کاهش یافته و محاکمه هویبی بیش از پیش به آن آسیب زدهاست.
خواهر هاکون، مارتا لوئیز، نیز به دلیل باورهای نامتعارف خود زیر انتقاد قرار گرفتهاست؛ از جمله ادعایش مبنی بر اینکه میتواند با فرشتگان ارتباط برقرار کند.
بر اساس یک نظرسنجی در سال ۲۰۲۲ که روزنامه نروژی داگبلادت انجام داد، ۶۸ درصد پاسخدهندگان از ادامه نظام پادشاهی حمایت کردند؛ در حالی که این رقم در نظرسنجی شبکه ان آر کی در سال ۲۰۱۷، ۸۱ درصد بود.