آیین‌نامه ممنوعیت ارایه خدمات شبکه‌های اجتماعی به زیر ۱۵ سال و تدابیر ویژه امنیت و حریم خصوصی برای ۱۵ تا ۱۸ سال از روز دوشنبه اجرایی شد. بررسی سن، حساب‌های کاربری کودکان و کنترل والدین الزامی شد.
در ترکیه، آیین‌نامه جدیدی که از باز کردن حساب کاربری در پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی توسط کودکانی که هنوز به سن ۱۵ سالگی نرسیده‌اند جلوگیری می‌کند، از روز یکشنبه ۱ نوامبر لازم‌الاجرا شد.
آگهی
آگهی
ماهینور گوکتاش، وزیر خانواده و سیاست‌های اجتماعی، در بیانیه‌ای در شبکه اجتماعی «ایکس» اعلام کرد که با وضع قوانین جدید برای شبکه‌های اجتماعی که به گفته او «منافع عالی کودک» را در اولویت قرار می‌دهند، گام مهمی به سوی ایجاد یک «زیست‌بوم دیجیتالِ دوستدار کودک» برداشته شده است.
او این مقررات را «آستانه‌ای حیاتی برای دنیای دیجیتالی که در آن کودکان بتوانند با امنیت حضور داشته باشند» توصیف کرد.
مقررات مربوط به «ارائه خدمات تفکیک‌شده به‌طور خاص برای کودکان و احراز سن توسط ارائه‌دهندگان شبکه‌های اجتماعی» که در تاریخ ۱۰ اکتبر در روزنامه رسمی منتشر شد، ارائه‌دهندگان شبکه‌های اجتماعی را ملزم می‌کند تا سامانه‌ای برای احراز سن ایجاد کنند، خدماتی متناسب با کاربران گروه سنی ۱۵ تا ۱۸ سال ارائه دهند و ابزارهای نظارت والدین را فراهم آورند. این مقررات همچنین قواعد جدیدی را در خصوص نحوه تعامل پلتفرم‌ها با کاربران کودک وضع می‌کند.
این مقررات شامل حال آن دسته از ارائه‌دهندگان خدمات در شبکه‌های اجتماعی می‌شود که به کاربران امکان می‌دهند به منظور تعامل اجتماعی، محتوایی نظیر متن، تصویر، صدا و موقعیت مکانی را ایجاد یا مشاهده کنند یا به اشتراک بگذارند.
احراز اجباری سن در پلتفرم‌ها
بر اساس مقررات جدید، ارائه‌دهندگان شبکه‌های اجتماعی موظف شدند هنگام ایجاد حساب کاربری، سن کاربران را احراز کنند. پلتفرم‌ها باید درخواست‌های ایجاد حساب از سوی کودکان زیر ۱۵ سال را رد کرده و دسترسی آن‌ها به محتوای نامناسب برای سنشان را مسدود نمایند. برای کاربرانی که ۱۵ سال تمام دارند اما هنوز به ۱۸ سال نرسیده‌اند، خدمات جداگانه‌ای متناسب با گروه سنی‌شان ارائه خواهد شد.
یوتیوب ترکیه اعلام کرده است که در پی اجرای این مقررات، ممکن است ناچار شود حساب‌های کاربری افراد زیر ۱۵ سال را مسدود یا حذف کند.
پیش‌بینی شده است که احراز سن از طریق «نشان احراز سن» انجام شود که از راه درگاه دولت الکترونیک ترکیه ایجاد می‌شود. این نشان مشخص خواهد کرد که کاربر آیا ۱۵ سال خود را کامل کرده است یا نه و اگر ۱۵ سال را گذرانده باشد، آیا ۱۸ سال خود را نیز کامل کرده است یا خیر.
به این ترتیب، به جای به اشتراک گذاشتن هویت و سایر داده‌های شخصی با پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی، فقط اطلاعاتی در مورد اینکه آیا آستانه سنی مربوطه رعایت شده است یا خیر، منتقل می‌شود.
پلتفرم‌ها پس از احراز سن نیز موظف خواهند بود اطمینان حاصل کنند که کاربران مطابق گروه سنی خود خدمات دریافت می‌کنند. اگر درباره استفاده یک حساب برخلاف بازه سنی ثبت‌شده، ظن معقولی ایجاد شود، آن حساب می‌تواند معلق شود و احراز سن دوباره درخواست خواهد شد.
چه محدودیت‌هایی برای گروه سنی ۱۵ تا ۱۸ سال در نظر گرفته شده است؟
این آیین‌نامه برای کاربرانی که ۱۵ سال خود را کامل کرده‌اند اما هنوز وارد ۱۸ سال نشده‌اند، الگوی خدماتی جداگانه‌ای پیش‌بینی می‌کند. در این حساب‌ها باید تنظیمات سطح بالای حریم خصوصی به صورت پیش‌فرض فعال باشد و داده‌های شخصی در حداقل میزان ممکن پردازش شود.
مهم‌ترین قواعد مربوط به حساب‌های کودکان به این شرح است:
- حساب‌ها به صورت پیش‌فرض خصوصی خواهند بود و گزینه ایجاد حساب عمومی ارائه نمی‌شود.
- تنها حساب‌هایی که کودک آن‌ها را دنبال می‌کند می‌توانند برای او پیام بفرستند و در پیام‌ها، وضعیت «دیده شد» نمایش داده نخواهد شد.
- فهرست‌های دنبال‌کنندگان و دنبال‌شدن‌ها برای دیگر کاربران قابل مشاهده نخواهد بود.
- حساب‌های کودکان به عنوان پیشنهاد «دنبال کردن» به دیگر کاربران نمایش داده نخواهد شد.
- امکان پخش زنده برای این حساب‌ها فعال نخواهد بود.
- برای جلوگیری از گرفتن اسکرین‌شات از عکس پروفایل، حساب‌ها و مطالب منتشرشده توسط کودکان، تدابیر فنی به کار گرفته خواهد شد.
- از تنظیمات فیلتر و سیستم پیشنهاد محتوا استفاده خواهد شد تا قرار گرفتن کودکان در معرض محتواهایی که می‌تواند به رشد آن‌ها آسیب بزند کاهش یابد.
- بر اساس رفتار کودکان، حساب‌های شخصی‌سازی‌شده ایجاد نخواهد شد و داده‌های شخصی آن‌ها برای پروفایل‌سازی یا فعالیت‌های تبلیغاتی تجاری شخصی‌سازی‌شده استفاده نمی‌شود.
این مقررات همچنین استفاده از رابط‌ها و کارکردهایی را در حساب‌های کودکان ممنوع می‌کند که باعث می‌شوند محتوای تصویری با حرکت‌هایی مانند اسکرول، لمس یا کلیک یا به صورت خودکار، پشت‌سرهم نمایش داده شود.
چه ابزارهای کنترلی در اختیار والدین قرار می‌گیرد؟
فراهم‌کنندگان شبکه‌های اجتماعی باید ابزارهایی ارائه کنند که به والدین امکان مدیریت تنظیمات حساب و حریم خصوصی فرزندانشان را می‌دهد.
این ابزارها دست‌کم باید امکان کنترل تنظیمات حساب و قابلیت‌ها، پایش و محدود کردن زمان استفاده از صفحه، مدیریت اشتراک‌گذاری موقعیت مکانی و مشروط کردن تراکنش‌های پولی به تایید والدین را فراهم کنند.
والدین همچنین می‌توانند برای خرید، اجاره و اشتراک‌های پولی، سقف هزینه تعیین کنند.
ارائه این ابزارهای کنترلی به زبان ترکی، قابل دسترس بودن و امکان فعال‌سازی آسان آن‌ها و کارکردشان روی دستگاه‌ها و سیستم‌عامل‌های مختلف نیز الزامی است. هنگام فعال شدن کنترل والدین، باید کودکان در این باره آگاه شوند.
مهلت ۳۱ مارس ۲۰۲۷ برای حساب‌های موجود
حساب‌های موجودی که پیش از اجرای آیین‌نامه ایجاد شده و تاکنون احراز سن برای آن‌ها انجام نشده است نیز باید حداکثر تا ۳۱ مارس ۲۰۲۷ میلادی مورد احراز سن قرار گیرند.
در نتیجه احراز سن، حساب کودکانی که مشخص شود ۱۵ سال خود را کامل نکرده‌اند بسته خواهد شد. حساب کاربرانی که ۱۵ سال خود را کامل کرده‌اند اما هنوز زیر ۱۸ سال هستند، مشمول قواعد خدمات تفکیک‌شده ویژه کودکان می‌شود.
برای فرایند احراز سن، تعلیق یا بسته شدن حساب‌ها و تدابیری که برای حساب‌های کودکان اعمال می‌شود، پلتفرم‌ها موظف هستند سازوکارهای شکایت و درخواست بازبینی را به زبان ترکی، رایگان و قابل دسترس ایجاد کنند.
ارزیابی این درخواست‌ها فقط از طریق سامانه‌های خودکار مجاز نخواهد بود و باید بررسی انسانی معناداری انجام شود.
چه مجازات‌هایی در انتظار پلتفرم‌های متخلف است؟
در مورد فراهم‌کنندگان شبکه‌های اجتماعی که به تعهدات مندرج در این آیین‌نامه عمل نکنند، احکام مربوط به مجازات‌های مندرج در ماده الحاقی ۴ قانون اینترنت شماره ۵۶۵۱ اعمال خواهد شد.
با این حال، پیش از اعمال مجازات، تخلف به پلتفرم شبکه اجتماعی ابلاغ می‌شود و بسته به ماهیت نقض مقررات، برای رفع آن مهلت معقولی داده خواهد شد.
در تعیین نوع مجازات، میزان و مدت تخلف، تعداد کودکانی که تحت تاثیر قرار گرفته‌اند و میزان تلاش حسن‌نیت‌آمیز فراهم‌کننده شبکه اجتماعی برای انطباق با مقررات در نظر گرفته می‌شود.
محدودیت‌های مشابه در اروپا نیز مطرح است
مقرراتی که در ترکیه اجرا شده، هم‌زمان با دوره‌ای است که در آن در سطح بین‌المللی نیز گام‌هایی برای محدود کردن استفاده کودکان از شبکه‌های اجتماعی برداشته می‌شود.
در اروپا هم موضوع محدود کردن استفاده کودکان زیر ۱۵ سال از شبکه‌های اجتماعی بیش از پیش مطرح است. کشورهایی مانند فرانسه، یونان و دانمارک در حال برداشتن گام‌هایی برای تعیین حداقل سن استفاده از شبکه‌های اجتماعی هستند و اسپانیا نیز روی مقررات مشابهی کار می‌کند.
در سطح اتحادیه اروپا، کمیسیون اروپا روی یک مقررات مشترک کار می‌کند که هدف آن افزایش امنیت آنلاین کودکان و تقویت تعهدات پلتفرم‌های شبکه اجتماعی در زمینه احراز سن است.
با این حال، رویکردهای کشورهای اروپایی و محدودیت‌های سنی تعیین‌شده توسط آن‌ها با یکدیگر متفاوت است و هنوز مقررات واحدی در سطح اتحادیه اروپا به تصویب نرسیده است.
در استرالیا کودکان با وجود ممنوعیت به شبکه‌های اجتماعی دسترسی دارند
در استرالیا نیز نحوه اجرای ممنوعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای کودکان زیر ۱۶ سال موضوع بحث است. بر اساس نظرسنجی که توسط بنیاد «مولی رز» (Molly Rose Foundation) و موسسه پژوهشی «یوث اینسایت» با مشارکت ۱۰۵۰ کودک ۱۲ تا ۱۵ ساله انجام شد، ۶۱ درصد از کودکانی که پیش از اعمال ممنوعیت حساب شبکه اجتماعی داشتند همچنان به دست‌کم یکی از حساب‌های خود دسترسی دارند.
بنیاد «مولی رز» اعلام کرد که این یافته‌ها، برخلاف ادعای طرفداران ممنوعیت، نشان می‌دهد که این سیاست یک سد امنیتی قطعی ایجاد نمی‌کند و هشدار داد که اجرای آن می‌تواند در میان والدین احساس کاذب امنیت ایجاد کند.
در مقابل، انجمن ارائه‌دهندگان فناوری احراز سن (Age Verification Providers Association, AVPA) که شرکت‌های فعال در زمینه فناوری احراز سن را نمایندگی می‌کند، مدعی است مشکل از کمبود فناوری ناشی نمی‌شود بلکه ریشه آن در این است که پلتفرم‌های شبکه اجتماعی از ابزارهای احراز موجود به اندازه کافی استفاده نمی‌کنند. پلتفرم‌ها نیز اعلام می‌کنند برای تطبیق با مقررات، گام‌های لازم را برداشته‌اند.
نهاد تنظیم‌گر امنیت آنلاین استرالیا «ای‌سیفتی کمیسر» (eSafety Commissioner) اعلام کرده است که به دلیل احتمال نقض مقررات، در حال بررسی عملکرد شرکت‌های متا، گوگل، تیک‌تاک و اسنپ است. دولت نیز اعلام کرده در حال جمع‌آوری شواهد است تا در صورت عدم بهبود رعایت قوانین، مراحل قانونی را در دادگاه فدرال آغاز کند.