پژوهش جدید درباره دارویی که میلیونها مرد مصرف میکنند، یک نگرانی تازه را مطرح کرده است؛ ارتباط احتمالی تادالافیل با افزایش خطر گلوکوم و فشار داخل چشم
یک داروی پرمصرف برای درمان اختلال نعوظ ممکن است ارتباطی با یکی از بیماریهای جدی چشم داشته باشد؛ بیماریای که در صورت پیشرفت میتواند به آسیب دائمی بینایی منجر شود.
آگهی
آگهی
نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد تادالافیل، دارویی که بیشتر با نام تجاری سیالیس (Cialis) شناخته میشود، ممکن است با افزایش خطر ابتلا به گلوکوم یا آبسیاه چشم مرتبط باشد.
دارویی که فقط برای اختلال نعوظ مصرف نمیشود
تادالافیل در گروه داروهای موسوم به مهارکنندههای فسفودیاستراز نوع ۵ یا PDE5 قرار دارد. این داروها با گشاد کردن رگهای خونی و افزایش جریان خون، به ایجاد و حفظ نعوظ کمک میکنند.
اما کاربرد تادالافیل به درمان اختلال نعوظ محدود نمیشود. این دارو برای درمان برخی علائم بزرگی خوشخیم پروستات نیز تجویز میشود؛ علائمی مانند ضعیف شدن جریان ادرار، نیاز مکرر یا فوری به ادرار کردن و احساس تخلیه نشدن کامل مثانه.
همین موضوع باعث شد پژوهشگران بررسی کنند که آیا مصرف این دارو در مردان مسنتر میتواند با مشکلات چشمی نیز ارتباط داشته باشد یا خیر.
بررسی نزدیک به ۷۴ هزار مرد
پژوهشگران بیمارستان دانشگاه ملی تایوان در تایپه، دادههای پزشکی نزدیک به ۷۴ هزار مرد ۴۰ ساله و بالاتر را بررسی کردند.
حدود نیمی از این افراد تادالافیل یا سایر داروهای مهارکننده PDE5 را برای درمان علائم ادراری مصرف کرده بودند و گروه دیگر سابقه مصرف این داروها را نداشتند.
نتایج، توجه پژوهشگران را به یک ارتباط آماری جلب کرد. مردانی که برای آنها تادالافیل تجویز شده بود، در مقایسه با افرادی که از مهارکنندههای PDE5 استفاده نکرده بودند، ۲۲ درصد بیشتر در معرض ابتلا به گلوکوم قرار داشتند.
این افزایش خطر در مورد گلوکوم زاویه باز اولیه، که شایعترین نوع گلوکوم محسوب میشود، بیشتر بود و به حدود ۳۳ درصد رسید.
فشار چشم هم افزایش داشت
ماجرا به گلوکوم ختم نمیشد. در میان مصرفکنندگان این داروها، احتمال ابتلا به پرفشاری چشمی نیز حدود ۳۲ درصد بیشتر گزارش شد.
پرفشاری چشمی به معنای افزایش غیرطبیعی فشار داخل چشم است و یکی از عوامل مهم خطر برای ابتلا به گلوکوم به شمار میرود.
نکته قابل توجه دیگر این بود که ارتباط مشاهدهشده الزاما به مصرف طولانیمدت دارو محدود نمیشد و در برخی موارد، افزایش خطر حتی پس از حدود یک ماه مصرف نیز دیده شد.
اما آیا این قرصها واقعا باعث نابینایی میشوند؟
اینجا باید میان یک ارتباط آماری و یک رابطه علت و معلولی تفاوت قائل شد.
این مطالعه از نوع مشاهدهای بود؛ یعنی پژوهشگران دادههای مربوط به وضعیت سلامت و مصرف دارو را بررسی کردند و میان آنها ارتباط آماری پیدا کردند. چنین مطالعهای بهتنهایی نمیتواند ثابت کند که تادالافیل مستقیما باعث ایجاد گلوکوم شده است.
به بیان ساده، نتایج میگویند افرادی که تادالافیل مصرف کردهاند، در این دادهها بیشتر دچار گلوکوم شدهاند؛ اما هنوز مشخص نیست که آیا خود دارو علت این افزایش بوده یا عوامل دیگری نیز در این ارتباط نقش داشتهاند.
به همین دلیل، نتیجه پژوهش نباید به این شکل تعبیر شود که مصرف تادالافیل حتما فرد را نابینا میکند.
چرا گلوکوم تا این اندازه مهم است؟
گلوکوم گروهی از بیماریهای چشمی است که به عصب بینایی آسیب میزند. این آسیب میتواند بهتدریج پیشرفت کند و در مراحل پیشرفته باعث از دست رفتن دائمی بینایی شود.
یکی از ویژگیهای نگرانکننده گلوکوم این است که بیماری در بسیاری از افراد در مراحل اولیه تقریبا هیچ علامت مشخصی ندارد. فرد ممکن است زمانی متوجه مشکل شود که بخش قابل توجهی از آسیب بینایی ایجاد شده باشد.
از آنجا که آسیب بینایی ناشی از گلوکوم قابل برگشت نیست، تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد. درمان میتواند با استفاده از قطرههای چشمی، داروهای خوراکی یا در برخی موارد جراحی، روند پیشرفت بیماری را کنترل و کُند کند.
چه کسانی باید بیشتر مراقب باشند؟
خطر گلوکوم برای همه افراد یکسان نیست. افزایش سن، سابقه خانوادگی بیماری، فشار بالای داخل چشم، نزدیکبینی یا دوربینی شدید و سابقه آسیب به چشم از جمله عوامل خطر شناختهشده هستند.
برخی بیماریها مانند دیابت، میگرن، فشار خون بالا و کمخونی داسیشکل نیز میتوانند احتمال ابتلا را افزایش دهند. مصرف طولانیمدت کورتیکواستروئیدها، بهویژه برخی قطرههای چشمی استروئیدی، نیز از عوامل خطر محسوب میشود.
به همین دلیل، پژوهشگران معتقدند افرادی که از قبل در معرض خطر گلوکوم قرار دارند و تادالافیل مصرف میکنند، بهتر است معاینات منظم چشم را جدیتر بگیرند.
فعلا جای وحشت نیست؛ اما بیتوجهی هم توصیه نمیشود
این یافته جدید قطعا ارزش توجه دارد، اما به معنای آن نیست که میلیونها مصرفکننده تادالافیل باید از مصرف دارو هراس داشته باشند.
خود پژوهشگران نیز تأکید کردهاند که افزایش خطر مشاهدهشده از نظر آماری معنادار اما نسبتا محدود بوده است و ماهیت مشاهدهای مطالعه اجازه نمیدهد رابطه علت و معلولی قطعی میان تادالافیل و گلوکوم اثبات شود.
بنابراین، افرادی که این دارو را مصرف میکنند نباید صرفاً بر اساس این مطالعه و بدون مشورت با پزشک، مصرف آن را متوقف کنند. در عین حال، اگر فرد سابقه خانوادگی گلوکوم دارد، با افزایش فشار چشم مواجه است یا دچار تغییرات بینایی شده، مراجعه به چشمپزشک و انجام معاینه کامل چشم اهمیت بیشتری پیدا میکند.