میزبانی مشترک فرانسه و آلمان از نشست بزرگ فضایی با وجود انصراف شرکت‌های آمریکایی و غیبت مرتس

فضانوردان، روسای کشورها و همچنین بازیگران اصلی اقتصادی صنعت فضایی قرار است چهارشنبه و پنجشنبه در نشست بین‌المللی فضا که به میزبانی مشترک فرانسه و آلمان در گراند پالاس پاریس برگزار می‌شود، گرد هم بیایند.

آگهی

آگهی

نشریه پولیتیکو گزارش داد شماری از شرکت‌های آمریکایی به دلیل فشار واشنگتن درباره حمایت از «مواضع سیاستی اتحادیه اروپا» از شرکت در این رویداد انصراف داده‌اند.

این نشست در بزنگاهی راهبردی برای صنعت فضایی اروپا برگزار می‌شود؛ صنعتی که امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، آن را فرصتی برای «گردآوردن اروپایی‌ها حول یک آرمان مشترک» و تدوین «دیدگاهی مشترک درباره جایگاه اروپا روی نقشه قدرت‌های فضایی جهان تا سال ۲۰۳۵» توصیف کرده بود؛ زمانی که او در اکتبر ۲۰۲۵ برگزاری این رویداد را اعلام کرد.

به گفته الیزه، این نشست بر همکاری‌های بین‌المللی فضایی و تقویت امنیت فضایی تمرکز خواهد داشت. اروپا در سال‌های اخیر بیش از پیش تلاش کرده است بر سلطه آمریکا بر بازار جهانی فضا چالش وارد کند؛ از طریق توسعه راکت‌های بومی و افزایش بودجه فضا در سطح ملی و در سطح کل اتحادیه.

اروپا به طور تاریخی تنها ۰٫۰۷ درصد تولید ناخالص داخلی خود را به برنامه‌های فضایی اختصاص داده است؛ در حالی که این رقم در آمریکا ۰٫۲۴ درصد است.

اما سال ۲۰۲۵ نقطه عطفی بود؛ چرا که آژانس فضایی اروپا (ESA) در نوامبر بودجه بی‌سابقه ۲۲٫۳ میلیارد یورویی را برای چرخه بودجه سه‌ساله ۲۰۲۸-۲۰۲۶ تصویب کرد، در کنار ۳۵ میلیارد یورو برای فضا در حوزه امنیت و دفاع.

استخراج منابع از ماه نیز به عنوان گزینه‌ای بالقوه برای تامین منابع انرژی پاک و مواد خام راهبردی مطرح شده است؛ در حالی که اروپا می‌کوشد وابستگی خود به چین و روسیه را کاهش دهد.

شکاف میان فرانسه و آلمان

نزدیک به یک سال پس از اعلام برگزاری نشست از سوی مکرون، این رویداد پیش از آن که آغاز شود با چند مانع روبه‌رو شد. فردریش مرز، صدراعظم آلمان، روز جمعه تایید کرد به دلیل تعهدات داخلی در این نشست حضور نخواهد داشت و به جای او بوریس پستوریوس، وزیر دفاع، و دوروتی بر، وزیر فضا، شرکت خواهند کرد.

فرانسه و آلمان در پشت صحنه بر سر پروژه‌های فضایی و دفاعی با اختلاف‌های متعددی روبه‌رو بوده‌اند و پس از سال‌ها اختلاف، در ژوئن ۲۰۲۶ پروژه «سامانه جنگنده نسل آینده» (FCAS) را کنار گذاشتند.

مکرون همواره بر اهمیت تقویت خودمختاری راهبردی اروپا تاکید کرده و از برنامه‌هایی مانند «آریان ۶» حمایت کرده است؛ به جای آن که بر تامین‌کنندگان آمریکایی مثل اسپیس ایکسِ متعلق به ایلان ماسک تکیه کند.

در مقابل، آلمان تمایل بیشتری برای اتکا به گزینه‌های ارزان‌تر آمریکایی مانند اسپیس ایکس نشان داده است. روز شنبه استارتاپ آلمانی «ایزار اروسپیس» نخستین راکت تجاری را که از خاک اروپا به مدار رسید، پرتاب کرد؛ رخدادی که نقطه عطف مهمی در تلاش اروپا برای دستیابی به دسترسی مستقل به فضا به شمار می‌رود. مرز این پرتاب را «آغاز عصری تازه» توصیف کرد.

خروج شرکت‌های آمریکایی از نشست

نشریه پولیتیکو گزارش داد شماری از شرکت‌های آمریکایی پس از آن که بنا بر گزارش‌ها یک مقام کاخ سفید به آنها هشدار داد حضورشان «ممکن است به منزله حمایت ضمنی از مواضع سیاستی اتحادیه اروپا تلقی شود» از شرکت در این رویداد انصراف دادند.

سخنگوی وزارت آموزش عالی و پژوهش فرانسه، که سیاست فضایی ملی را هدایت می‌کند، به خبرگزاری فرانسه (AFP) گفت شرکت‌های اسپیس ایکس، بلو اوریجین، استوک اسپیس و استارکلاد از حضور در این رویداد انصراف داده‌اند و افزود: «سخت است این موضوع را به شایعات مربوط به فشارهای مطرح‌شده در رسانه‌ها بی‌ارتباط بدانیم».

هرمان لوودویگ مولر، مدیر موسسه سیاست فضایی اروپا، در گفت‌وگو با یورونیوز فرانسه را «نیروی محرک» بخش فضایی اروپا توصیف کرد که «حمایت سیاسی قدرتمندی» از این صنعت فراهم می‌کند و تاکید کرد «اهمیت فضا فقط رو به افزایش است».

مولر گفت: «فضا هر چه بیشتر به عرصه جنگی تبدیل می‌شود و هم‌زمان برای افکار عمومی نیز آشکار شده است که منازعات ماهیتی ترکیبی پیدا کرده‌اند؛ برای نمونه از طریق حمله به زیرساخت‌های حیاتی در حوزه حمل‌ونقل، انرژی و دیجیتال. اینجاست که فضا می‌تواند تاب‌آوری را افزایش دهد».

مولر بر نقش فناوری‌های فضایی، از جمله ناوبری ماهواره‌ای، در کاربردهای هم‌زمان غیرنظامی و نظامی تاکید کرد.

او گفت: «این فناوری‌ها برای زندگی روزمره ضروری هستند و جنگ اوکراین نیز اهمیت راهبردی آنها را در جنگ‌های مدرن برجسته کرده است».

اتکای کی‌یف به استارلینکِ ماسک پس از یورش تمام‌عیار روسیه به اوکراین، اهمیت راهبردی خدمات فضایی را در زمان جنگ برجسته کرده است؛ شبکه‌ای ماهواره‌ای که حتی زمانی که زیرساخت‌ها آسیب می‌بینند یا ویران می‌شوند نیز اتصال اینترنتی پایدار فراهم می‌کند.

این واقعیت همچنین اروپا را به توسعه شبکه‌های ماهواره‌ای مستقل خود، از جمله منظومه اینترنت امن موسوم به IRIS²، سوق داده است.