فرانسه این هفته همراه با آلمان میزبان یک نشست مهم فضایی است؛ نشستی که در زمانی حساس برای تعیین مسیر راهبردی آینده اروپا برگزار میشود.
روز چهارشنبه فضانوردان، روسای کشورها و همچنین بازیگران بزرگ اقتصادی در صنعت فضا در کاخ گراند پاله پاریس برای شرکت در اجلاس بینالمللی فضا که به میزبانی مشترک فرانسه و آلمان برگزار میشود گرد هم آمدند.
آگهی
آگهی
امانوئل مکرون رئیسجمهور فرانسه بعدازظهر چهارشنبه اعلام کرد که انتظار میرود در جریان این رویداد دو روزه بیش از ۵۰ پروژه به امضا برسد. او گفت: «باید پژوهش اروپایی و فضایی را تقویت کنیم» و در عین حال بر ضرورت تعمیق شراکتها با دیگر کشورها در سراسر جهان تاکید کرد.
او در کنار کیریاکوس میتسوتاکیس نخستوزیر یونان همچنین از ماموریت خصوصی بعدی آژانس فضایی اروپا با نام PAM-6 به ایستگاه فضایی بینالمللی که برای سال ۲۰۲۷ برنامهریزی شده استقبال کرد؛ ماموریتی که نخستین سفر یک فضانورد یونانی، آدریانوس گولمیس، به فضا خواهد بود.
او چهارشنبهشب در شبکه اجتماعی ایکس از توافق مهمی میان آمازون لئو و آریاناسپیس نیز استقبال کرد. او نوشت: «آمازون لئو با شش پرتاب اضافی دیگر، در مجموع ۲۴ پرتاب، اعتماد خود را به آریاناسپیس تجدید میکند.»
پیش از آغاز اجلاس گزارش شد که چندین شرکت آمریکایی به دلیل فشارهای واشنگتن در ارتباط با حمایت از «مواضع سیاستی اتحادیه اروپا» از حضور در این رویداد انصراف دادهاند.
به چالش کشیدن سلطه آمریکا
با وجود این، این اجلاس در مقطعی راهبردی برای صنعت فضایی اروپا برگزار میشود؛ صنعتی که امانوئل مکرون رئیسجمهور فرانسه آن را فرصتی برای آن توصیف کرده بود که به گفته او «اروپاییها را حول یک جاهطلبی مشترک گرد هم میآورد» و کمک میکند «چشماندازی مشترک از جایگاه اروپا در نقشه قدرتهای فضایی جهان تا سال ۲۰۳۵ شکل گیرد»؛ سخنانی که هنگام اعلام برگزاری این رویداد در اکتبر ۲۰۲۵ مطرح کرد.
به گفته کاخ الیزه، محور اصلی این اجلاس همکاریهای بینالمللی فضایی و تقویت امنیت فضایی خواهد بود. اروپا در سالهای اخیر بیش از پیش کوشیده است سلطه آمریکا بر بازار جهانی فضا را به چالش بکشد؛ از طریق توسعه موشکهای بومی و افزایش بودجه حوزه فضا هم در سطح ملی و هم در سطح اتحادیه.
اروپا به طور تاریخی حدود ۰.۰۷ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به برنامههای فضایی اختصاص داده، در حالی که این رقم در آمریکا ۰.۲۴ درصد است.
اما سال ۲۰۲۵ نقطه عطفی بود؛ آژانس فضایی اروپا در نوامبر برای چرخه بودجهای سهساله خود در سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ بودجهای بیسابقه به ارزش ۲۲.۳ میلیارد یورو تصویب کرد و در مجموع ۳۵ میلیارد یورو برای حوزه فضا در سطوح امنیتی و دفاعی کنار گذاشته شد.
استخراج منابع از ماه نیز به عنوان مسیری بالقوه برای تامین منابع انرژی پاک و مواد خام راهبردی مطرح شده، در حالی که اروپا میکوشد وابستگیهای خود به چین و روسیه را کاهش دهد.
واگرایی میان فرانسه و آلمان
نزدیک به یک سال پس از آنکه مکرون برگزاری این اجلاس را اعلام کرد، این رویداد پیش از آغاز نیز با فراز و نشیبهایی روبهرو شد. فریدریش مرتس صدراعظم آلمان جمعه تایید کرد که به دلیل تعهدات داخلی در این نشست شرکت نخواهد کرد و به جای او وزیر دفاع بوریس پیستوریوس و وزیر امور فضایی دوروتی بر در پاریس حضور خواهند یافت.
در پشت صحنه، فرانسه و آلمان بر سر طرحهای فضایی و دفاعی با اختلافات متعددی روبهرو بودهاند و پس از سالها کشمکش، در ژوئن ۲۰۲۶ پروژه «هواپیمای رزمی آینده» (FCAS) را کنار گذاشتند.
مکرون همواره بر اهمیت تقویت خودمختاری راهبردی اروپا تاکید کرده و از برنامههایی مانند آریان ۶ حمایت کرده است تا به جای تکیه بر ارائهدهندگانی آمریکایی مانند اسپیسایکس متعلق به ایلان ماسک، به توان داخلی متکی باشد.
در مقابل، آلمان آمادگی بیشتری برای تکیه بر گزینههای ارزانتر آمریکایی مانند اسپیسایکس نشان داده است. شنبه گذشته استارتآپ آلمانی ایزار ایروسپیس نخستین موشک تجاری را که از خاک اصلی اروپا به مدار میرسد پرتاب کرد؛ رخدادی که نقطه عطفی مهم در تلاش اروپا برای دسترسی مستقل به فضا به شمار میرود. مرتس این پرتاب را «آغاز عصری جدید» توصیف کرد.
انصراف شرکتهای آمریکایی از حضور در رویداد
به گزارش پولیتیکو، چندین شرکت آمریکایی نیز پس از آنکه بنا بر گزارشها یک مقام کاخ سفید به آنها هشدار داد که «حضور شما میتواند به منزله حمایت ضمنی از مواضع سیاستی اتحادیه اروپا تلقی شود» از این رویداد کنار کشیدند.
یک سخنگوی وزارت آموزش عالی و پژوهش فرانسه که سیاست فضایی ملی را هدایت میکند به خبرگزاری فرانسه گفت که شرکتهای اسپیسایکس، بلو اوریجین، استوک اسپیس و استارکلود از حضور در این رویداد انصراف دادهاند. این سخنگو گفت: «سخت است که آن را به شایعات مربوط به فشارها در رسانهها بیارتباط بدانیم.»
هرمان لودویگ مولر، مدیر موسسه سیاست فضایی اروپا، در گفتگو با یورونیوز گفت: «فرانسه نیروی محرکه بخش فضایی اروپا است و حمایت سیاسی قدرتمندی از این صنعت ارائه میکند» و تاکید کرد که به گفته او «اهمیت حوزه فضا فقط در حال افزایش است».
مولر گفت: «فضا هر چه بیشتر به عرصهای برای جنگافروزی تبدیل میشود و در عین حال برای افکار عمومی هم روشن شده که ماهیت مناقشات به شکلی ترکیبی درآمده است، مثلا از طریق حمله به زیرساختهای حیاتی در حوزههای حملونقل، انرژی و دیجیتال. در اینجاست که فضا میتواند تابآوری را افزایش دهد.»
مولر بر نقش فناوریهای فضایی مانند سامانههای ناوبری ماهوارهای در کاربریهای همزمان غیرنظامی و نظامی تاکید کرد.
او گفت: «در حالی که این فناوریها برای زندگی روزمره حیاتی هستند، جنگ اوکراین همچنین اهمیت راهبردی آنها را در جنگهای مدرن برجسته کرده است.»
اتکای کییف به سامانه استارلینک متعلق به ماسک پس از یورش همهجانبه روسیه به اوکراین، بار دیگر اهمیت راهبردی خدمات فضایی در زمان جنگ را نشان داده است؛ این شبکه ماهوارهای حتی زمانی که زیرساختها آسیب دیده یا ویران شدهاند نیز اتصال اینترنتی پایدار فراهم میکند.
این واقعیت همچنین اروپا را ترغیب کرده تا شبکههای ماهوارهای مستقل خود را توسعه دهد؛ از جمله صورتفلکی اینترنت امن موسوم به IRIS².