آزمایشهای خون ۵۲ فضانورد نشان میدهد باکتریهای روده در طول پرواز فضایی پروتین بیشتری را تجزیه میکنند. این یافتهها ممکن است برای بیماران روی زمین هم اهمیت داشته باشد.
یبوست یکی از مشکلات رایج فضانوردان است. اما این که چرا رودهها در فضا کندتر کار میکنند هنوز به طور دقیق روشن نشده است.
آگهی
آگهی
اکنون پژوهشگران دانشگاه کپنهاگ که با ناسا همکاری میکنند میگویند در خون فضانوردان سرنخهایی یافتهاند که میتواند به توضیح این که هنگام ترک زمین چه بر سر روده میآید (منبع به زبان انگلیسی).
این پژوهشگران نمونههای خون ۵۲ فضانورد را که ماهها را در ایستگاه فضایی بینالمللی (ISS) گذرانده بودند بررسی کردند. یافتههای آنها نشان میدهد تغییرات در روده نسبتا خیلی زود پس از ورود فضانوردان به فضا آغاز میشود.
چند هفته پس از ترک زمین در فضانوردان نشانههایی دیده شد که نشان میداد باکتریهای روده آنها بیش از حد معمول در حال تخمیر پروتئین هستند. این تغییر در تمام مدت ماموریتهای آنها ادامه داشت و پس از بازگشت به زمین از بین رفت.
در فضا چه بر سر روده میآید؟
به طور معمول غذا در جریان انقباضهای روده که فرایندی به نام پریستالسیس است در دستگاه گوارش حرکت میکند. اما پژوهشگران گمان میکنند در نبود جاذبه حرکت غذا درون روده ممکن است کندتر شود.
وقتی غذا زمان بیشتری در روده میماند باکتریهای روده میتوانند فیبر موجود را مصرف کنند و به جای آن تجزیه پروتئین را آغاز کنند. این فرایند «تخمیر پروتئین» نام دارد.
این باکتریها متابولیتهایی تولید میکنند؛ مولکولهای کوچکی که میتوانند وارد جریان خون شوند و در سراسر بدن گردش کنند.
به گفته پژوهشگران افزایش تخمیر پروتئین با این فرضیه سازگار است که ریزگرانش حرکت غذا در روده را کند میکند و میتواند به بروز یبوست کمک کند.
روده و مغز به هم مرتبطاند
پیامدها ممکن است فراتر از گوارش باشد.
برخی از متابولیتهایی که در جریان تخمیر پروتئین تولید میشوند میتوانند وارد جریان خون شوند و با اثرات بخشهای دیگر بدن ارتباط داشته باشند. پژوهشگران بهویژه به آنچه «محور روده و مغز» نامیده میشود علاقهمندند؛ ارتباط دوطرفه میان دستگاه گوارش و مغز.
پژوهشهای پیشین برخی از فرآوردههای تخمیر پروتئین را با پیامدهای سلامتی از جمله تغییرات خلق و کاهش توان تمرکز مرتبط دانستهاند.
پژوهشگران تاکید میکنند تخمیر پروتئین پدیدهای غیرمعمول نیست و در انسانهای روی زمین نیز رخ میدهد. اما سطحهای پیوسته بالاتر این فرایند که در فضانوردان مشاهده شد نشان میدهد در محیط روده طی پرواز فضایی چیزی تغییر میکند.
۵۲ فضانورد؛ گروه نمونهای نسبتا بزرگ
این یافتهها قابل توجه است زیرا مطالعات پرواز فضایی معمولا بر پایه تعداد نسبتا کمی شرکتکننده انجام میشود. در این تحلیل تازه نمونههای سه مطالعه متفاوت که در مجموع ۵۲ فضانورد را دربرمیگرفت و آنها در ماموریتهای گوناگون طی چند سال شرکت کرده بودند با هم ترکیب شد.
با وجود این تفاوتها پژوهشگران افزایش پیوستهای در نشانگرهای تخمیر پروتئین یافتند.
در این مطالعه از رویکردی موسوم به متابولومیکس غیرهدفمند استفاده شد. به جای جستوجوی مجموعه مشخصی از مواد، پژوهشگران طیف گستردهای از متابولیتهای موجود در خون را تحلیل کردند و به دنبال تغییراتی بودند که با پرواز فضایی ارتباط دارد.
پیامدهای احتمالی روی زمین
با آماده شدن آژانسهای فضایی برای ماموریتهای طولانیتر به ماه و احتمالا مریخ، این یافتهها میتواند اهمیت فزایندهای پیدا کند.
اگر در جریان پروازهای طولانی روده کندتر کار کند، فضانوردان ممکن است به اقداماتی برای حفظ گوارش سالم نیاز داشته باشند. پژوهشگران پیشنهاد میکنند افزایش فیبر غذایی، استفاده از پریبیوتیکها یا سایر درمانهایی که حرکت روده را حمایت میکند میتواند مفید باشد.
اما پیامدها احتمالا محدود به فضا نمیماند. افرادی که برای مدتهای طولانی بستری هستند نیز میتوانند از یبوست رنج ببرند. پژوهشگران میگویند همین ترکیب حرکت کندتر روده و افزایش تخمیر پروتئین ممکن است در بروز مشکلات سلامتی این بیماران نقش داشته باشد.
این مطالعه در حال حاضر توضیحی احتمالی برای یکی از چالشهای نهچندان جذاب سفر فضایی ارائه میکند: وقتی جاذبه ناپدید میشود روده هم همراه با آن کند میشود.