بدون تعهد و اقدام تازه و جدی، جهان با خطر اوجگیری دوباره همهگیری اچ آی وی روبهروست، زیرا کاهش بودجه دستاوردهای بهدستآمده را تهدید میکند.
کارشناسان حوزه سلامت جهانی هشدار میدهند که کاهشهای اخیر در پاسخ جهانی به اچآیوی دههها پیشرفت را در معرض واژگونی قرار داده و ضرورت عبور از وابستگی به کمکدهندگان مالی را برجسته کرده است.
آگهی
آگهی
برنامه مشترک سازمان ملل متحد در زمینه ایدز (یون ایدز) در گزارش جدیدی (منبع به زبان انگلیسی) اعلام کرد که این کاهشها به طور جدی بر برنامههای پیشگیری، آزمایش و اجزای کلیدی برنامههای درمان اچآیوی تاثیر گذاشته است؛ از جمله طیف خدمات جامعهمحور که به افرادی میرسد که بیش از دیگران از اچآیوی متاثر شدهاند.
برنامههای پیشگیری در اغلب مناطق جهان به طور تاریخی به شدت به کمک مالی اهداکنندگان متکی بودهاند. اما در سال ۲۰۲۵، تامین مالی خارجی برای پاسخ جهانی به اچآیوی در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط نسبت به سال ۲۰۲۴، ۱۸ درصد کاهش یافت؛ بزرگترین افت منابع بینالمللی اچآیوی در نزدیک به ۲۰ سال اخیر.
مولووا فیری، کارشناس اچآیوی/ایدز در موسسه طب گرمسیری آنتورپ و زامبارت در زامبیا، به یورونیوز سلامت گفت: «تامین مالی اهداکنندگان باعث شد به جایی برسیم که امروز هستیم.» فیری افزود اگر کمبود بودجه ادامه پیدا کند، وضعیت «قطعا رو به عقب خواهد رفت».
هرچند آثار کامل این کاهش بودجه در چند سال آینده آشکار خواهد شد، پیامدهای آن همین حالا هم در میدان عمل دیده میشود.
فیری گفت: «به کسانی که نیازمند هستند دست نخواهیم یافت، چون کاری را که انجام میدادیم و نتیجه میداد متوقف کردهایم.»
او افزود که از یک روز به روز دیگر منابع مالی ناپدید شد؛ مردم کارشان را از دست دادند، خدمات ناگهان قطع شد و نظامهای سلامت در برابر پاسخگویی ناتوان ماندند.
او گفت: «مردم سزاوار نیستند به خاطر تصمیمهایی که ناگهانی گرفته میشود رنج بکشند. انسانها هرجا که هستند، فارغ از میزان فقرشان، به کرامت نیاز دارند و ما میتوانیم با برنامهریزی درست و اطمینان از اجرای صحیح این روند، بخشی از کرامت اجتماعی را فراهم کنیم.» او با تاکید بر اهمیت فرصت دادن به نظامهای سلامت برای واکنش نشان دادن به این کاهشها افزود که باید برای سازگار شدن با کاهش بودجه زمان کافی در اختیار آنها قرار داد.
یکی از بزرگترین اهداکنندگانی که حمایت خود را قطع کرد، ایالات متحده بود که از طریق تضعیف و تعطیلی آژانس ایالات متحده برای توسعه بینالمللی (USAID) این کار را انجام داد.
فیری گفت: «بودجه یواس اید در واقع بخشی از حقوق کارکنان مراکز درمانی را تامین میکرد و آنچه اکنون میبینیم این است که نیروی انسانی موجود به شدت تحت فشار است و نظام سلامت بیش از حد بار گرفته و دسترسی مردم به خدمات سختتر شده است.»
او توضیح داد که همه کسانی که به آزمایش اچآیوی نیاز دارند احساس ناخوشی نمیکنند و همین موضوع آنها را از مراجعه به مراکز درمانی شلوغ و تحت فشار بازمیدارد؛ در نتیجه، افراد کمتری از وضعیت ابتلای خود به اچآیوی آگاه میشوند.
فیری افزود: «دیگر داوطلبانی نداریم که به درون جوامع بروند و امکان آزمایش را برای کسانی که نمیتوانند به مراکز مراجعه کنند فراهم کنند.»
مانند هر بیماری دیگری، هرچه بیمار زودتر بداند آلوده شده است، زودتر میتواند درمان را آغاز کند. در مورد اچآیوی، تشخیص زودهنگام حیاتی است؛ شروع درمان در مراحل اولیه از پیشرفت بیماری جلوگیری میکند و به بیماران امکان میدهد به بار ویروسی غیرقابل تشخیص برسند؛ وضعیتی که در آن ویروس دیگر به دیگران منتقل نمیشود.
دادههای ملی ارائهشده به یون ایدز نشان میدهد بین سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ در استفاده از پیشگیری پیش از مواجهه (پروفیلاکسی پیش از مواجهه یا PrEP) در کامرون، نیجریه و زامبیا کاهش چشمگیری رخ داده است؛ به طوری که هر یک از این کشورها کاهش بیش از ۵۰ درصدی در شمار افرادی را ثبت کردهاند که دستکم یک بار در طول سال PrEP دریافت کردهاند.
دههها پیشرفت اکنون در معرض خطر
به گفته گزارش یون ایدز، دههها تلاش سخت و همبستگی جهانی باعث شده شمار سالانه افرادی که مبتلا به اچآیوی میشوند و کسانی که بر اثر علل مرتبط با ایدز جان خود را از دست میدهند، به پایینترین سطح در بیش از ۳۰ سال اخیر برسد.
در سطح جهان، تعداد مرگهای مرتبط با ایدز در سال ۲۰۲۵، ۵۷ درصد کمتر از سال ۲۰۱۰ بود و از ۱.۳ میلیون نفر در سال ۲۰۱۰ به ۵۷۰ هزار نفر کاهش یافت. همزمان، در دسامبر ۲۰۲۵، ۳۲.۱ میلیون نفر از افراد مبتلا به اچآیوی تحت درمان بودند؛ رقمی که نسبت به سال ۲۰۲۴ افزایش سالانه ۳ درصدی را نشان میدهد.
با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که قطع ناگهانی منابع مالی میتواند این دستاوردها را معکوس کند.
بر اساس گزارش یون ایدز، کشورها در سطح جهان در مسیر دستیابی به اهداف حذف اچآیوی که برای سال ۲۰۳۰ تعیین شده نیستند. در سال ۲۰۲۴، یک میلیون مورد ابتلای جدید و ۴۰۰ هزار مرگ مرتبط با ایدز بیش از آن چیزی ثبت شد که در صورت حرکت جهان در مسیر دستیابی به اهداف جهانی رخ میداد.
به گفته این نهاد وابسته به سازمان ملل، «سطح مرگومیر برای بیماریای که قابل درمان است همچنان به شکل غیرقابل پذیرش بالا است».
حرکت به سوی پایان دادن به وابستگی
بر اساس گزارش سازمان ملل، چشمانداز کنونی مالی مستلزم آن است که جهان از وابستگی به کمکدهندگان خارجی فاصله بگیرد و به مالکیت و تامین مالی داخلی از سوی کشورها، همراه با استمرار همبستگی جهانی، حرکت کند.
فیری با این دیدگاه موافق است و میگوید: «باید این روند را ادامه دهیم، برای آن برنامهریزی کنیم و به صورت مرحلهای اجرا کنیم تا برای همه مفید باشد؛ برای مردم در میدان، برای تامینکنندگان مالی و برای نظامهای سلامت و کشورها.»
او گفت: «برای رسیدن به این هدف، مسائل ساختاری بنیادی زیادی وجود دارد که باید حل شود؛ نه فقط درون نظام سلامت، بلکه در بخشهای مختلف دیگر از جمله رفاه اجتماعی.» او با تاکید بر لزوم اختصاص زمان کافی برای پر کردن شکافها از طریق خروج تدریجی منابع مالی، تصریح کرد که باید این کاهش بودجه به صورت مرحلهای انجام شود تا امکان جبران آن فراهم شود.