اعضای خدمه یک پرواز فضایی تجاری نخستین عکسبرداری تشخیصی با اشعه ایکس را در فضا با دستگاهی قابلحمل انجام دادند که میتواند راه را برای مراقبت بهتر در ماموریتهای طولانیمدت باز کند.
با افزایش تعداد ماموریتهای فضایی و طولانیتر شدن آنها، پژوهشگران در حال بررسی راههایی هستند که خدمات درمانی را به فضانوردان نزدیکتر کند. همان طور که یک پژوهش تازه درباره آزمایش یک دستگاه پرتابل اشعه ایکس در یک فضاپیما نشان داده، فناوریهای پزشکی قابلحمل میتواند نقش کلیدی در این زمینه داشته باشد.
آگهی
آگهی
اعضای غیرپزشک خدمه در یک پرواز تجاری فضایی با استفاده از یک مولد دیجیتال بیسیم اشعه ایکس قابلحمل، نخستین تصاویر رادیوگرافی تشخیصی در حین پرواز مداری را تهیه کردند.
نتایج این کار که در نشریه Radiology متعلق به انجمن رادیولوژی آمریکای شمالی منتشر شده، نشان داد کیفیت تصاویر به خوبی کیفیت تصاویر روی زمین است.
پژوهشگران میگویند تمام تصاویر اشعه ایکس گرفتهشده در حین پرواز، از نظر کیفیت کلی تصویر، وضوح فضایی و وضوح کنتراست، با تصاویری که پیش از پرتاب گرفته شده بود برابری میکرد.
با این حال، یکی از موانع اصلی همچنان دشواری قرار دادن درست بدن بیمار در شرایط ریزگرانش است؛ وضعیتی فیزیکی که در آن نیروی گرانش بسیار ضعیف احساس میشود و باعث میشود اشیا و انسانها بیوزن به نظر برسند.
تصاویر مربوط به بخش مرکزی بدن، مانند قفسه سینه، لگن و شکم، از نظر وضعیت قرارگیری در حین پرواز بدتر از تصاویر دست یا ساعد بود.
این مطالعه همچنین نشان داد برآورد میزان تابش دریافتی شرکتکنندگان بیش از سطح مرتبط با تصویربرداری متعارف بالینی روی زمین نبود.
شینا گیفورد، پژوهشگر ارشد کلینیک مایو در ایالت مینهسوتای آمریکا، گفت: «برای پزشکی هوافضا همواره این رویا وجود داشته که بیش از یک روش تصویربرداری برای تشخیص بیماریها و آسیبها در فضا در اختیار باشد».
او افزود دستگاههای سنتی اشعه ایکس بسیار بزرگاند، مقدار زیادی پرتو تولید میکنند و در صورت وجود حرکت، تصویر تار ایجاد میکنند؛ به همین دلیل گرفتن تصاویر تشخیصی در مدار «از نظر فنی بیش از حد دشوار» بوده است.
سیستم جدید SpaceXray به اعضای غیرپزشک خدمه اجازه داد تنها با چهار ساعت آموزش پیش از پرواز تصاویر رادیوگرافی تهیه کنند.
این دستگاه در جریان یک پرواز تجاری اسپیسایکس که در ۳۱ مارس ۲۰۲۵ برای ماموریتی سه روز و ۱۴ ساعته پرتاب شد، آزمایش شد. در فرود و بازیابی، مولد اشعه ایکس دچار آسیب سطحی در ساختار بیرونی شد اما اجزای سختافزاری داخلی و توان خروجی اشعه ایکس آن آسیب ندید.
گیفورد گفت: «یک سامانه رادیوگرافی آماده برای سفر فضایی نه تنها برای سلامت خدمه، بلکه برای وظایف غیرپزشکی حیاتی ماموریت نیز پیامدهای عمیقی خواهد داشت».
او افزود: «برای حضور پایدار انسان در فضا، اشعه ایکس نه فقط برای اعضای خدمه، بلکه برای دیگر اجزای ماموریت مانند سامانههای الکترونیکی و لباسهای فضایی نیز حیاتی است. تنها راه دیدن درون این اجسام بدون باز کردن آنها، رادیوگرافی کردن آنها است».
به گفته پژوهشگران، فراتر از کاربردهای سلامت، این سامانه جدید میتواند در محیطهایی مانند مناطق جنگی یا جوامع دارای منابع محدود نیز برای گسترش غربالگری بیماریها، از جمله آزمایش سل، مفید باشد.
نویسندگان در پایان تاکید کردند با ادامه پیشرفت فناوری رادیوگرافی دیجیتال بسیار قابلحمل، هم جوامع مستقر در فضا و هم جوامع روی زمین از آن منتفع خواهند شد.