نتایج یک پژوهش گسترده نشان میدهد افرادی که سطح ویتامین سی خونشان بالاتر است، از ساختار مغزی سالمتر و ارتباطات قویتر میان شبکههای کلیدی مغز برخوردارند.
دانشمندان در یک مطالعه جدید به شواهد تازهای دست یافتهاند که نشان میدهد رژیم غذایی ممکن است بر روند پیری مغز تاثیر بگذارد. در این پژوهش مشخص شد افرادی که سطح ویتامین سی در خون آنها پایینتر است، معمولا حجم ماده خاکستری مغزشان کمتر بوده و ارتباطات میان بخشهای مهمی از مغز که در حافظه، توجه و سایر عملکردهای شناختی نقش دارند، ضعیفتر است.
آگهی
آگهی
اگرچه این یافتهها ثابت نمیکنند که ویتامین سی مستقیما از مغز محافظت میکند، اما شواهد موجود را تقویت میکنند که تغذیه مناسب میتواند در حفظ سلامت شناختی در سالهای سالمندی نقش مهمی داشته باشد.
این پژوهش به سرپرستی هاروکا ناگایا از دانشگاه هیروساکی ژاپن انجام شده و نتایج آن در ۱۰ ژوئن ۲۰۲۶ در نشریه علمی «پلاس وان» منتشر شده است.
ویتامین سی و ساختار مغز
مطالعات پیشین نشان داده بودند افرادی که ویتامین سی بیشتری مصرف میکنند، در دوران سالمندی کمتر در معرض اختلالات شناختی قرار میگیرند. با این حال، تاکنون پژوهشهای اندکی بررسی کرده بودند که آیا سطح واقعی ویتامین سی در خون با تغییرات ساختاری مغز ارتباط دارد یا خیر.
برای پاسخ به این پرسش، پژوهشگران تصاویر امآرآی و نمونههای پلاسمای خون ۲ هزار و ۴۴ سالمند ژاپنی بالای ۶۴ سال را مورد بررسی قرار دادند.
آنها با استفاده از تصاویر امآرآی، حجم ماده خاکستری و ماده سفید مغز هر شرکتکننده را اندازهگیری کردند و تفاوتهای مربوط به اندازه کلی مغز را نیز در تحلیلها لحاظ کردند.
همچنین پژوهشگران ارتباطات درون «شبکه حالت پیشفرض مغز» را بررسی کردند؛ شبکهای از نواحی بههمپیوسته مغز که نقش مهمی در توجه، حافظه زندگینامهای، خودآگاهی و سایر عملکردهای شناختی ایفا میکند.
ارتباط سطح پایین ویتامین سی با کاهش ماده خاکستری
پژوهشگران پس از تعدیل عواملی که میتوانند بر سلامت مغز اثر بگذارند، از جمله سن، سطح تحصیلات و میزان فعالیت بدنی، به یک الگوی مشخص دست یافتند.
نتایج نشان داد شرکتکنندگانی که سطح ویتامین سی در پلاسمای خونشان پایینتر بود، معمولا حجم ماده خاکستری کمتری داشتند و ارتباطات درون شبکه حالت پیشفرض مغزشان نیز ضعیفتر بود.
این یافتهها نشان میدهد حفظ سطح مناسب ویتامین سی در بدن ممکن است به حفظ عملکرد شناختی و سالم ماندن مغز در دوران سالمندی کمک کند.
با این حال، پژوهشگران تاکید میکنند که این مطالعه از نوع مشاهدهای بوده است؛ بنابراین نمیتواند ثابت کند که ویتامین سی مستقیما عامل این تفاوتها در ساختار یا عملکرد مغز است و برای روشن شدن سازوکارهای زیستی این ارتباط، انجام مطالعات بیشتری ضروری است.
پژوهشگران پیشنهاد میکنند تحقیقات آینده با اندازهگیری مکرر سطح ویتامین سی در طول زمان، در نظر گرفتن سایر عوامل مرتبط با سبک زندگی و رژیم غذایی، و همچنین بررسی افراد با پیشینههای قومی و اجتماعی و اقتصادی متنوعتر، شواهد موجود را تقویت کند.
تاثیر رژیم غذایی روزانه بر سلامت مغز
توموهیرو شینتاکو، از پژوهشگران این مطالعه، گفت: «مطالعه ما نشان میدهد که سطح بالاتر ویتامین سی در پلاسمای خون با حفظ بهتر ارتباطات ساختاری "شبکه حالت پیشفرض مغز" که یکی از مهمترین شبکههای مغزی در عملکردهای شناختی است، ارتباط دارد.»
او افزود:«این یافته فرضیه هیجانانگیزی را مطرح میکند که رژیم غذایی غنی از ویتامین سی میتواند در حفظ سلامت مغز و کاهش افت شناختی مرتبط با افزایش سن در سالمندان نقش حمایتی داشته باشد.»
شینتاکو همچنین گفت: «آنچه بیش از همه در این پژوهش برای من جالب بود، این است که توانستیم با استفاده از یک مطالعه گسترده مبتنی بر جامعه و شامل بیش از دو هزار سالمند، این ارتباطهای ظریف اما معنادار را میان یک عامل تغذیهای و شبکههای بزرگ مغزی شناسایی کنیم.»
او ادامه داد: «این یافتهها بهخوبی نشان میدهد که عادتهای غذایی روزمره ما تا چه اندازه میتوانند بر ساختار مغز و سلامت آن تاثیرگذار باشند.»