سه منبع ارشد ایرانی به خبرگزاری رویترز گفتند که با مسدود کردن مسیر صادرات نفت و راههای فرار از تحریمها، برای جمهوری اسلامی مقاومت در برابر «عملیات طرد اقتصادی» بطور فزایندهای دشوار شده است.
به گفته این منابع، حاکمان مذهبی ایران برای دههها موفق به دور زدن تحریمها شده بودند، اما آخرین ابتکار ایالات متحده آنها را در موقعیت بسیار حساسی قرار داده و کانالهای کمی برای تامین ارز خارجی یا خرید کالا برایشان باقی مانده است.
آگهی
آگهی
این منابع گفتند تلاشها برای جلوگیری از دسترسی ایران به شبکههای مالی بینالمللی در کشورهای دیگر، یک تهدید واقعی و فوری است یعنی همان کانالهایی که جمهوری اسلامی مدتهاست از آن برای حفظ عملکرد اقتصادی خود استفاده میکند.
جنگ در حال حاضر، در یک بنبست پرهزینه قرار دارد و حملات سنگین ایالات متحده به مناطق ساحلی ایران، حملات تلافیجویانه ایران به پایگاههای ایالات متحده در کشورهای عربی را در پی داشته است.
از هیچیک از طرفین نشانهای مبنی بر آمادگی برای دادن امتیازات دیده نمیشود؛ اگرچه که ممکن است وضعیت این بنبست تغییر کند زیرا علیرغم تلاشهای ایران برای ادامه اختلال در این مسیر دریایی، انرژی بیشتری از طریق تنگه هرمز به بازارهای بینالمللی سرازیر میشود. در مقابل، محاصره صادرات نفت ایران توسط ایالات متحده، منبع اصلی درآمد تهران را به طور کامل قطع کرده است.
تهران قادر به فروش نفت حتی بصورت «غیرقانونی» نیست
تحریمهای ثانویه ایالات متحده، کشورهایی را هدف قرار داده که با ایران تجارت میکنند. به این ترتیب جلوی تسویه معاملات دلاری مورد نیاز برای فروش نفت و تامین مالی واردات کالاهای حیاتی و مواد اولیه گرفته میشود.
این سه منبع ارشد گفتند که این کار، شبکههای ایران برای دور زدن تحریمها (مانند شرکتهای صوری، تانکرهای ثبت نشده و شبکههای قاچاق) را برای استفاده بسیار پرهزینه میکند.
طبق دادههای شرکت تحلیل کالای «کپلر» بارگیری نفت خام ایران در این ماه، به حدود ۲۶۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است آنهم در حالی که این رقم در سال گذشته حدود ۱.۷ میلیون بشکه بوده است.
مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران اعلام کرد که کل تجارت کشور بین ۲۵ تا ۳۵ درصد کاهش یافته و واردات بیشتر از صادرات آسیب دیده است.
یکی از مقامات به رویترز گفت: «تهران میگوید که هنوز دهها میلیون بشکه نفت در نفتکشهای خارج از منطقه محاصره شده ذخیره دارد و میتواند بفروشد، اما تحریمهای جدید باعث شده که واسطهها عقبنشینی کنند یا پول بیشتری درخواست کنند.»
فشارهای مالی، ضربه دیگری نیز به تلاشهای تهران برای دور زدن تحریمها وارد کرده است: اکنون پول نقد کمتری برای پرداخت حق بیمههای بالای مورد نیاز برای دور زدن غیرقانونی تحریمها وجود دارد.
ارزش پول ملی از حدود ۱ میلیون ریال در برابر هر دلار در سال گذشته، به بیش از ۲.۲ میلیون ریال در حال حاضر سقوط کرده است.
فشار آمریکا و حملات خود ایران، یکی از مجاری اصلی تجارت ایران یعنی امارات متحده عربی را نیز مختل کرده است. امارات در ۱۹ اوت اعلام کرد که تمام مبادلات تجاری و معاملات مالی با تهران «تا اطلاع ثانوی» متوقف شده است.
فشارهای اقتصادی در داخل کشور
افت شدید ارزش پول ملی و تورم فزاینده در کنار ماهها بمباران، هزینههای هنگفتی را برای بازسازی صنایع و زیرساختهای آسیبدیده به همراه داشته است.
ارزش ریال در روزهای اخیر به پایینترین حد خود رسیده است و یک منبع ارشد به رویترز گفت که ایران تنها برای دو ماه دیگر بنزین دارد.
حاکمان ایران به خوبی از خطرات احتمالی فروپاشی اقتصادی و احتمال شعلهور شدن مجدد اعتراضات سراسری که در ژانویه با کشتن هزاران تظاهرکننده سرکوب شد، آگاه هستند.
علی انصاری، استاد تاریخ مدرن در دانشگاه سنت اندروز اسکاتلند میگوید: «آنها تحت فشار اقتصادی بسیار بسیار شدید و در حال از دست دادن کنترل بر تنگه هستند. واقعا این سوال مطرح است که آیا آنها مذاکره را انتخاب میکنند یا خیر؛ و من فکر میکنم که آنها مجبور به این کار خواهند شد.»
آمارهای رسمی، میانگین تورم ۱۲ ماهه را ۶۹.۹ درصد اعلام کردهاند و قیمت مواد غذایی، نوشیدنیها و دخانیات تقریبا دو برابر این نرخ افزایش یافته است.
بیکاری رسمی در بهار به ۹.۱ درصد افزایش و تعداد افراد شاغل نسبت به سال قبل حدود ۴۵۰ هزار نفر کاهش یافت.
حتی برای کسانی که هنوز شاغل هستند، میانگین حقوق ماهانه حدود ۱۲۵ دلار در ماه به هیچ وجه به نیازهای اساسی خانوار که طبق دادههای رسمی حدود ۴۵۰ دلار در ماه است، نزدیک نیست.
با این وجود، ایران هشدار داده که همچنان میتواند با تشدید نظامی به این فشار پاسخ دهد و در یک لحظه کلیدی، خطرات را افزایش دهد. یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفت که تهران امیدوار است فشارهای ناشی از تورم، دولت آمریکا را قبل از انتخابات میاندورهای در ماه نوامبر، از ادامه این تقابل منصرف کند.