سازمان جهانی بهداشت و مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماریها در گزارش تازه ای اعلام کردند که با وجود عقب ماندن اروپا از اهداف حذف، سل همچنان یک چالش مهم بهداشت عمومی در این قاره است.
در منطقه اروپا از هر پنج مورد سل یک مورد شناسایی نمیشود و مقاومت دارویی در این بیماری همچنان از سایر نقاط جهان بالاتر است؛ گزارش تازهای (منبع به زبان انگلیسی) از سازمان جهانی بهداشت (WHO) و مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماریها (ECDC) نسبت به این وضعیت هشدار داده است.
آگهی
آگهی
به رغم کاهش کلی تعداد موارد، سل (TB) به گفته این گزارش همچنان یک معضل بهداشت عمومی در اتحادیه اروپا است و پیشرفت به سوی ریشهکنی آن ناکافی مانده است.
سل همچنان مهمترین علت مرگ ناشی از یک عامل عفونی واحد در جهان است. این بیماری عفونی زمانی از فردی به فرد دیگر منتقل میشود که فرد مبتلا به سل ریوی هنگام سرفه کردن باکتری را در هوا پخش کند.
علایم بیماری بسته به بخشی از بدن که درگیر شده متفاوت است. شایعترین آنها شامل سرفه مداوم بیش از دو هفته، تب، تعریق شبانه و کاهش وزن است.
در سراسر منطقه اروپایی سازمان جهانی بهداشت که ۵۳ کشور در اروپا و آسیای مرکزی را در بر میگیرد، میزان بروز سل از سال ۲۰۱۵ تاکنون ۳۹ درصد و تعداد مرگها ۴۹ درصد کاهش یافته است.
اما این ارقام با اهداف میانی راهبرد «پایان دادن به سل» سازمان جهانی بهداشت برای سال ۲۰۲۵ که به ترتیب کاهش ۵۰ درصدی بروز و ۷۵ درصدی مرگ را هدفگذاری کرده است فاصله دارد.
در اتحادیه اروپا نیز موارد ابتلا ۳۳ درصد و مرگها ۱۷ درصد کاهش یافته است؛ کاهشی که برای رسیدن به اهداف سال ۲۰۳۰ کافی نیست و به گفته این نهادهای بهداشتی «به معنای هزاران عفونت و مرگ تازهای است که میتوان از آنها پیشگیری کرد».
در سال ۲۰۲۴، بیش از ۱۶۰ هزار مورد تازه تشخیصدادهشده سل در این منطقه گزارش شد، در حالی که برآورد میشود تعداد واقعی موارد ۲۰۴ هزار مورد بوده باشد؛ یعنی تنها ۷۹ درصد از موارد تازه و عودکننده برآوردشده به طور رسمی ثبت شدهاند.
هانس کلوگه، مدیر منطقهای سازمان جهانی بهداشت در اروپا، گفت تعداد بالای موارد تشخیصدادهنشده نه فقط نشاندهنده شکست در شناسایی بیماران است، بلکه به معنای از دست رفتن فرصتی برای درمان زودتر، پیشگیری از رنج بیماران و متوقف کردن انتقال بیشتر بیماری است.
او افزود: «با سرمایهگذاری روی تشخیص سریع، دورههای درمانی کوتاهترِ کاملا خوراکی و پیگیریهای قویتر، کشورها میتوانند افراد بیشتری را زودتر تحت پوشش قرار دهند، نتایج درمان را بهبود بخشند و ما را دوباره در مسیر دستیابی به اهدافمان قرار دهند».
به گفته این گزارش، تشخیص دیرهنگام نه تنها درمان فرد مبتلا را دشوارتر میکند، بلکه خطر سرایت بیماری به دیگران را هم افزایش میدهد.
افزایش مقاومت در برابر آنتیبیوتیکها
به گفته این گزارش، سل مقاوم به دارو همچنان یک چالش بزرگ در سراسر اروپا به شمار میرود. سهم سل چنددارویی در میان بیماران تازه و قبلا درمانشده به ترتیب ۲۳ و ۵۱ درصد بوده که به طور قابل توجهی از میانگین جهانی ۳.۲ و ۱۶ درصد بیشتر است.
طبق این گزارش، شمار بالای موارد مقاومت دارویی، به ویژه در میان بیماران قبلا درمانشده، که به طور چشمگیری از میانگین جهانی فراتر است، بازتابدهنده تداوم انتقال بیماری است.
درمان استاندارد سل غیرمقاوم شامل یک دوره ششماهه با چهار داروی خط اول (ایزونیازید، ریفامپیسین، اتامبوتول و پیرازینامید) است و نرخ موفقیت آن معمولا بیش از ۸۵ درصد است.
گونههای مقاوم به آنتیبیوتیک به دورههای درمانی طولانیتر با داروهای بیشتر نیاز دارند و با نرخ موفقیت پایینتری همراه هستند.
بیشتر کشورهای اروپایی جزو کشورهای با بروز پایین به شمار میآیند؛ کشورهایی با نرخ ثبت موارد کمتر از ۱۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر که در آنها سل عمدتا جمعیتهای آسیبپذیر مانند مهاجران، زندانیان و افراد مبتلا به عفونت همزمان با اچآیوی را درگیر میکند.
رالف اتو-کنپ از کمیته مرکزی آلمان علیه سل که در تدوین این گزارش مشارکت نداشت، گفت کاهش آمار در اروپای غربی باعث شده توجه عموم از این بیماری منحرف شود و مقابله با موارد جدید سل چنددارویی دشوارتر شود.
او افزود: «باید با تقویت خدمات درمان و پیشگیری، تضمین دسترسی آسان به داروهای جدید و گسترش همکاریهای فرامرزی برای این وضعیت آماده باشیم».