یک مطالعه جدید نشان میدهد در اروپا فقیرترین مناطق بیشترین آسیب را از پیامدهای بهداشتی آلودگی هوا متحمل میشوند و وضعیت سلامتی ساکنانشان وخیمتر است.
بر اساس یک مطالعه جدید، مناطقی که سطح فقر در آنها بالاتر است و سهم انرژیهای تجدیدپذیر در آنها پایینتر است، بیشترین خطر مرگومیر ناشی از آلودگی هوا را تجربه میکنند.
آگهی
آگهی
این تحقیق که در نشریه Nature (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شده، نشان میدهد هرچه فقر بیشتر باشد، آسیبپذیری در برابر آلودگی هوا هم بالاتر میرود.
ژائویو چن، نویسنده اول این مطالعه در موسسه سلامت جهانی بارسلونا (ISGlobal)، گفت: «مسئله فقط این نیست که مناطق فقیرتر آلودهتر هستند.»
او یادآور شد که مناطق ثروتمندتر معمولا از نظامهای درمانی مجهزتر، برنامههای جامعتر بهداشت عمومی، آگاهی اجتماعی بیشتر نسبت به پیامدهای آلودگی هوا و توان بالاتری برای اجرای سیاستهای زیستمحیطی برخوردارند.
چن افزود: «سنجش خطر مرگومیر قابل انتساب به آلودگی هوا در هر منطقه و دوره زمانی میتواند به شناسایی دقیقتر آسیبپذیرترین جمعیتها کمک کند.»
این مطالعه که توسط موسسه سلامت جهانی بارسلونا (ISGlobal) با همکاری مرکز ابررایانهای بارسلونا انجام شده، دادههای مربوط به بیش از ۸۸ میلیون مورد مرگ در ۳۱ کشور اروپایی بین سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۹ را بررسی کرده است.
پژوهشگران دریافتند که خطرهای بهداشتی ناشی از آلودگی هوا فقط با سطح آلودگی تعیین نمیشود و به میزان آسیبپذیری مردم نیز بستگی دارد.
حتی وقتی سطح آلودگی هوا در مناطق مختلف مشابه است، پیامدهای سلامت میتواند به دلیل شرایط اجتماعیاقتصادی و جمعیتی بهطور چشمگیری متفاوت باشد.
چه چیزی این تفاوتها را رقم میزند؟
مطالعه نشان داد مناطقی که تولید ناخالص داخلی سرانه بالاتر، نرخ فقر پایینتر و امید به زندگی بیشتری دارند – عمدتا در شمال و غرب اروپا – با خطر کمتر مرگومیر مرتبط با آلودگی هوا روبهرو هستند.
در مقابل، مناطق جنوب و شرق اروپا با خطرهایی بهمراتب بالاتر روبهرو بودند و در برخی موارد این خطر دو برابر مناطق دارای شرایط بهتر اجتماعیاقتصادی بود.
خوان بالستر کلارامونت، نویسنده ارشد این مطالعه، گفت: «کشورهای اروپای غربی معمولا منابع بیشتری را به انرژی پاک، زیرساختهای سبز و کنترل سختگیرانهتر انتشار آلایندهها اختصاص دادهاند.»
او اضافه کرد که کشورهای اروپای شرقی غالبا بیشتر به منابع مالی خارجی متکی بودهاند و همچنان در مراحل ابتدایی ادغام انرژیهای تجدیدپذیر و تدابیر کنترل آلودگی قرار دارند.
شکافی رو به گسترش
به گفته نویسندگان، این نابرابریها در طول سالها نیز به شکل متفاوتی تغییر کردهاند.
در مناطق ثروتمندتر، خطرهای مرتبط با ذرات معلق PM2.5 و PM10 و دیاکسید نیتروژن (NO2) در فاصله سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۹ به طور قابل توجهی کاهش یافته است؛ آلایندههایی که همگی با خطر بالا برای سلامت پیوند دارند.
اما در مناطقی که درآمد یا امید به زندگی پایینتری دارند، طی دوره مطالعه فقط بهبودهای اندک و حتی در برخی موارد افزایش در خطر مرگومیر مرتبط با این آلایندهها مشاهده شده است.
پژوهشگران دریافتند مناطقی که وابستگی بیشتری به سوختهای فسیلی دارند، معمولا در معرض طیف گستردهتری از مواد زیانبار، از جمله ذرات فوقریز و فلزات سنگین، قرار میگیرند که میتواند آسیب بیشتری به بدن وارد کند.
در مقابل، مناطقی که در آنها استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر پیشرفتهتر است و کیفیت هوا به شکل پایدار بهبود یافته، ممکن است از عملکرد بهتر ریه و قلبوعروق و تابآوری فیزیولوژیک بیشتر بهرهمند شوند و به این ترتیب اثرهای حاد بر سلامت کاهش یابد.
تحلیلها نشان میدهد افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر در قرن حاضر با کاهش آلودگی هوا به میزان ۱۵ درصد برای ذرات معلق ریز، ۵۴ درصد برای ذرات معلق درشت و ۲۰ درصد برای NO2 همراه بوده است.
قرار گرفتن در معرض آلودگی هوا یک عامل خطر شناختهشده برای ابتلا به بیماری آلزایمر و چندین بیماری مزمن شایع دیگر، مانند فشار خون بالا، سکته مغزی و افسردگی است.
آژانس محیط زیست اروپا (EEA) در یک گزارش منتشرشده در دسامبر برآورد کرده است که سطحهای ناایمن آلودگی هوا در سال ۲۰۲۳ باعث مرگ ۱۸۲ هزار نفر شده است.