بر اساس یک مطالعه جدید، تنها یک دوز از ترکیب فعال موجود در آیاهواسکا در مراحل اولیه یک کارآزمایی بالینی نشانههای افسردگی را به طور چشمگیری بهبود میدهد.
یک مطالعه منتشرشده در نشریه Nature نشان داده است که دی متیل تریپتامین (DMT) که یک روانگردان طبیعی قوی و یکی از اجزای اصلی روانفعال آیاهواسکا است، میتواند به عنوان یک داروی ضدافسردگی عمل کند.
آگهی
آگهی
پژوهشگران امپریال کالج لندن کارآزماییای انجام دادند که توان بالقوه DMT را برای کاهش علایم افسردگی نشان داد.
DMT تزریقی داخل وریدی به دلیل متابولیسم سریع، نیمه عمر کوتاهی در حدود پنج دقیقه دارد؛ یعنی زمانی که طول میکشد تا غلظت دارو در خون پس از تجویز به نصف برسد، حدود پنج دقیقه است.
به گفته پژوهشگران، این ویژگی امکان برگزاری جلسات درمانی کوتاهتر را فراهم میکند که میتواند راحتی بیماران را افزایش دهد و هزینهها را کاهش دهد.
این کارآزمایی یک کارآزمایی بالینی فاز ۲a است؛ یعنی مطالعهای پایلوت که با هدف فراهم کردن شواهد اولیه از اثربخشی دارو و تعیین موثرترین دوز برای کارآزماییهای آینده طراحی میشود.
در این نوع مطالعات، تعداد شرکتکنندگان معمولا کم و بین ۳۰ تا ۵۰ نفر است تا مواجهه با درمان احتمالا غیرموثر به حداقل برسد و تمرکز بر یک گروه هدف مشخص از بیماران باشد.
تیم پژوهشی در لندن ۳۴ شرکتکننده را که به طور میانگین ۱۰.۵ سال با افسردگی زندگی کرده بودند وارد مطالعه کرد. شرکتکنندگان به طور تصادفی تقسیم شدند؛ ۱۷ نفر دارونما و ۱۷ نفر ماده فعال را دریافت کردند.
شرکتکنندگان یک دوز واحد ۲۱.۵ میلیگرمی DMT یا دارونما را که طی ۱۰ دقیقه انفوزیون شد، همراه با حمایت رواندرمانی دریافت کردند.
پس از دوره پیگیری دو هفتهای، در افرادی که DMT دریافت کرده بودند کاهش علایم افسردگی به طور معناداری بیشتر از کسانی بود که دارونما گرفته بودند. این اثرها تا سه ماه پس از آغاز کارآزمایی ادامه داشت.
پژوهشگران دریافتند که DMT به خوبی تحمل شد و عارضه جانبی جدیای مشاهده نشد. بیشتر عوارض جانبی خفیف یا متوسط بود و شایعترین آنها درد در محل تزریق بود.
کارشناسان مستقل هشدار میدهند که هرچند یافتهها امیدوارکننده است، برای ارزیابی اثربخشی این درمان به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
جیمز استون، استاد روانپزشکی در دانشکده پزشکی برایتون و ساسکس، گفت که: «از نظر ملاحظات ایمنی، ممکن است در طول تجربه روانگردان، خطر بروز تجربههای منفی وجود داشته باشد که میتواند ترسناک یا آسیبزا باشد».
او افزود که برخی گروههای مردم ممکن است نسبت به این نوع اثرها مستعدتر باشند و برای مشخص شدن فراوانی بروز آنها به مطالعات بیشتری نیاز است.
آیا به داروهای جدید برای درمان افسردگی نیاز است؟
بر اساس دادههای سازمان جهانی بهداشت، حدود ۳۳۲ میلیون نفر در جهان به افسردگی مبتلا هستند. در اروپا برآورد میشود بیش از ۲۵ میلیون نفر با اختلالات افسردگی زندگی کنند.
رایجترین درمانها شامل داروهای ضدافسردگی و رواندرمانی است. با این حال، نویسندگان مطالعه میگویند بسیاری از بیماران با مهارکنندههای بازجذب انتخابی سروتونین (SSRI) که متداولترین دسته داروهای ضدافسردگی هستند، بهبود کافی پیدا نمیکنند یا دچار عوارض جانبی غیرقابل قبول میشوند.
پژوهشهای قبلی نشان داده است که داروهای ضدافسردگی در حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد موارد موجب پاسخ درمانی میشوند. حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد بیماران مبتلا به اختلال افسردگی اساسی دچار افسردگی مقاوم به درمان میشوند؛ به این معنا که دستکم به دو داروی ضدافسردگی متفاوت پاسخ نمیدهند.
نویسندگان این پژوهش تاکید میکنند که نیاز فوری به درمانهای نوآورانه و موثرتر وجود دارد و معتقدند که روانگردانها به عنوان گزینهای امیدبخش مطرح شدهاند.
آینده درمانهای مبتنی بر مواد روانگردان
در حال حاضر هیچ یک از درمانهای روانگردان مانند DMT و ال اس دی (LSD) برای استفاده بالینی در اروپا مجوز کامل بازاریابی از آژانس دارویی اروپا دریافت نکرده است.
در بیشتر کشورها، درمانهای روانگردان به کارآزماییهای پژوهشی و برنامههای استفاده دلسوزانه محدود میشود؛ برنامههایی که به بیماران مبتلا به بیماریهای جدی یا تهدیدکننده حیات اجازه میدهد زمانی که درمان تاییدشدهای وجود ندارد و نمیتوانند در کارآزمایی بالینی شرکت کنند، به داروهای تحقیقاتی دسترسی پیدا کنند.
جمهوری چک با قانونی کردن سیلوسایبین پزشکی، که بیشتر با نام «قارچهای جادویی» شناخته میشود، برای استفاده در رواندرمانی از اول ژانویه ۲۰۲۶، به نخستین کشور عضو اتحادیه اروپا تبدیل شد.
طبق این چارچوب جدید، این درمان به افرادی ارائه میشود که در برابر درمانهای متعارف افسردگی مقاوم هستند و از وخامت شدید، غیرروانپریشانه یا تهدیدکننده حیات وضعیت روانی خود، از جمله در ارتباط با سرطان، رنج میبرند.
این درمان تنها میتواند توسط روانپزشکان و رواندرمانگران بالینی دارای مجوز و آموزش تخصصی در حوزه روانگردانها و فقط در مراکز مورد تایید ارائه شود.