بر اساس پژوهشی تازه گونه ای از باکتری که در غاری یخی در رومانی کشف شده در برابر ۱۰ آنتیبیوتیک مدرن مقاوم است.
به گفته پژوهشگران، باکتریهایی که ۵ هزار سال در غاری زیرزمینی در حالت انجماد ماندهاند، در برابر آنتیبیوتیکهای مدرن مقاوم هستند. در اعماق غار یخی اسکریشوارا، یکی از بزرگترین غارهای یخی رومانی، و زیر لایهای ۵ هزار ساله از یخ، دانشمندان یک سویه از باکتری Psychrobacter با نام SC65A.3 را شناسایی کردند؛ باکتریای که در برابر آنتیبیوتیکهای امروزی مقاومت دارد.
آگهی
آگهی
باکتریها میتوانند در شرایط بسیار سخت هزاران سال زنده بمانند؛ زیر لایههای قدیمی یخ، در یخزدگی دائمی، زیر دریا یا در دریاچههای یخچالی.
این باکتریها طبق قواعد خودشان عمل میکنند و در گذر زمان برای بقا و ماندگاری سازگار شدهاند.
اکنون پژوهشگران رومانیایی دریافتهاند که سویههای SC65A.3 از جنس Psychrobacter، که به محیطهای سرد سازگار شدهاند، در برابر ۱۰ آنتیبیوتیک مدرن از ۸ رده مختلف مقاومت نشان میدهند.
کریستینا پورکاریا، نویسنده این پژوهش و پژوهشگر موسسه زیستشناسی بخارست در آکادمی رومانی، گفت: «سویه باکتریایی Psychrobacter SC65A.3 که از غار یخی اسکریشوارا جدا شده است، با وجود منشأ بسیار قدیمیاش، در برابر چندین آنتیبیوتیک مدرن مقاوم است و بیش از ۱۰۰ ژن مرتبط با مقاومت دارویی را حمل میکند.»
حجم توده یخ این غار ۱۰۰ هزار متر مکعب است و سن آن حدود ۱۳ هزار سال برآورد میشود که آن را به بزرگترین و کهنترین توده یخ زیرزمینی شناختهشده تبدیل میکند.
گروه پژوهشی در بخش معروف به تالار بزرگ این غار یک مغزه ۲۵ متری از یخ برداشت. آنها با تجزیه و تحلیل قطعات یخ از این بخش، سویههای مختلف باکتری را جدا و ژنوم آنها را توالییابی کردند تا مشخص کنند کدام ژنها امکان بقا در دمای پایین را فراهم میکنند و کدام ژنها مقاومت در برابر عوامل ضد میکروبی را ایجاد میکنند.
پورکاریا افزود: «آنتیبیوتیکهایی که در برابر آنها مقاومت مشاهده کردیم، به طور گسترده در درمانهای خوراکی و تزریقی برای معالجه چندین عفونت باکتریایی شدید در عمل بالینی، از جمله سل، کولیت و عفونتهای مجاری ادراری، به کار میروند.»
به گفته این پژوهش، در مطالعات پیشین دیگر سویههای باکتری Psychrobacter عمدتا به دلیل پتانسیل زیستفناورانهشان بررسی شدهاند، اما الگوهای مقاومت آنتیبیوتیکی این باکتریها تا حد زیادی ناشناخته مانده است.
پورکاریا گفت: «مطالعه میکروبهایی مانند Psychrobacter SC65A.3 که از رسوبات یخ غار با قدمت هزاران سال به دست آمدهاند، نشان میدهد مقاومت آنتیبیوتیکی چگونه در محیط به طور طبیعی و مدتها پیش از به کار رفتن آنتیبیوتیکهای مدرن تکامل یافته است.»
پژوهشگران تاکید کردند که هرچند مقاومت ضد میکروبی پدیدهای طبیعی است، اما مصرف مزمن آنتیبیوتیکها آن را شتاب داده و به تنوعیافتن و گسترش ژنهای مقاومت آنتیبیوتیکی کمک کرده است.
بر اساس نتایج این پژوهش که در نشریه Frontiers in Microbiology منتشر شده، با توجه به این که حدود ۲۰ درصد سطح زمین را زیستگاههای منجمد تشکیل میدهد و دماهای پایین ویژگی بخش زیادی از زیستکره است، درک میکروبهای سازگار با سرما در شرایط تغییرات سریع اقلیمی اهمیتی روزافزون پیدا میکند.
مقاومت ضد میکروبی، نگرانی فزاینده
مقاومت آنتیمیکروبیال (AMR) هر سال در سراسر جهان به مرگ میلیونها نفر منجر میشود. در اروپا برآورد میشود که این پدیده سالانه عامل بیش از ۳۵ هزار مرگ باشد؛ رقمی که انتظار میرود در سالهای آینده افزایش یابد.
مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماریها (ECDC) سال گذشته اعلام کرد: «ترکیب چند عامل، محیطی ایدهآل برای گسترش AMR در سراسر این منطقه ایجاد کرده است.»
جمعیت در حال پیر شدن اروپا بیش از پیش نسبت به عفونتها آسیبپذیر است، عوامل بیماریزای مقاوم به دارو از مرزها عبور میکنند، پزشکان و بیماران آنتیبیوتیکها را بیش از حد مصرف میکنند و در برنامههای پیشگیری و کنترل عفونت شکافهای جدی وجود دارد.
سازمان جهانی بهداشت (WHO) اعلام کرده است که اکنون یک مورد از هر شش عفونت باکتریایی در جهان نسبت به درمانهای استاندارد مقاوم است.