ایلکر چاتاک که امسال با درام سیاسی «نامههای زرد» برنده جایزه اصلی جشنواره برلین شده، نسبت به پیامدهای آیینرفتار تازه در برلیناله هشدار میدهد. چاتاک میگوید: «باید اسمش را همانطور که هست بگذاریم؛ سانسور.»
کارگردان آلمانی-ترکی ایلکر چاتاک که فیلمش Yellow Letters به تازگی خرس طلایی جشنواره فیلم برلین را برده است، درباره توصیه های وزارت فرهنگ آلمان پس از آن که جایگاه تریشا تاتل، رئیس برلیناله، با تهدید به برکناری روبه رو شد، اظهارنظر کرده است.
آگهی
آگهی
جایگاه تریشا تاتل زمانی به خطر افتاد که این دوره جشنواره امسال ابتدا زیر سایه انتقادها از سکوت در قبال بحثهای سیاسی و سپس زیر سایه سخنرانیهای چند فیلمساز در زمان دریافت جوایز قرار گرفت؛ سخنرانیهایی که در آنها مواضع حامی فلسطین بیان شد و درباره غزه صحبت شد.
حمایت گسترده ای از تاتل شکل گرفته است؛ نه فقط از سوی بیش از سه هزار فعال حرفه ای سینما که یک نامه سرگشاده را امضا کردند. در این نامه تاکید شده است که «قدرت برلیناله در توانایی آن برای کنار هم نگه داشتن دیدگاههای متفاوت و نمایان کردن تکثر صداهاست».
حمایت از تاتل همچنین از سوی ۳۲ مدیر جشنواره های جهانی فیلم، از جمله تیری فرمو رئیس جشنواره کن، اعلام شد؛ این مدیران نامه ای سرگشاده را امضا کردند که در آن آمده است: «ما باید فضاهایی را حفظ کنیم که در آنها احساس ناخرسندی پذیرفته میشود، امکان بحثهای گسترده وجود دارد، ایده های تازه میتوانند گسترش یابند و دیدگاههای غیرمنتظره و گاه متضاد دیده میشوند.»
این هفته برلیناله تایید کرد که تریشا تاتل پس از نشست هیات نظارت در سمت مدیر جشنواره باقی میماند. در پایان این نشست، کمیته برگزارکننده جشنواره، کی بی بی، مجموعه ای از توصیه ها صادر کرد؛ از جمله تدوین یک منشور رفتاری، برگزاری دوره های آموزشی برای کارکنانی که با محتوای سیاسی حساس سروکار دارند و راهاندازی یک کارگروه مشورتی مستقل که نماینده گروههای مختلف اجتماعی از جمله صداهای یهودی باشد.
روزنامه عامه پسند آلمانی «بیلد» که آشکارا حامی اسرائیل است، به دروغ مدعی شد ادامه همکاری تاتل مشروط به آن خواهد بود که برلیناله و مهمانانش یک «منشور رفتاری» تازه را امضا کنند.
برلیناله اعلام کرد: «هیات نظارت به جای تعیین شروطی درباره ادامه همکاری تاتل، تنها توصیه هایی ارائه کرده است.»
ایلکر چاتاک به احتمال اجرای چنین توصیه هایی واکنش نشان داده است.
این فیلمساز در بیانیه ای برای نشریه «ورایتی» گفت: «یک جشنواره بین المللی رده اول مانند برلیناله، جشنواره ای که به هنرهای لیبرال، آزادی بیان و سینما با همه صداهای متنوعش اختصاص دارد، هرگز نباید تابع توصیه ها یا هر گونه دستورالعمل بیرونی شود.»
او افزود: «فراتر از مصونیت حقوق بشر و در این مورد، قانون اساسی آلمان، هیچ چیز نباید تعیین کند که مدیریت جشنواره برنامه خود را چگونه انتخاب میکند. فیلمسازان و مهمانان نیز باید در این چارچوب آزاد باشند تا هر چه را میخواهند ابراز کنند. هر چیز دیگری دخالت آشکار دولت در عمل خودمختار هنر خواهد بود و باید آن را همان چیزی بنامیم که هست: سانسور.»
چاتاک پیشتر در مورد احتمال اخراج تاتل گفته بود: «آیا اصلا متوجه هستند که همه ما - و خودم را نیز قطعا شامل این حرف میکنم - دیگر هرگز فیلمی به برلیناله نخواهیم فرستاد.»
از قرارداد پنج ساله تریشا تاتل به عنوان مدیر برلیناله هنوز سه سال باقی مانده است و اکنون نگاهها به این جشنواره و دولت آلمان دوخته شده است؛ دولتی که در مراسم اختتامیه، عبدالله الخطیب، کارگردان فلسطینی، آن را متهم کرد و گفت: «آنها شریک نسل کشی اسرائیل در غزه هستند.» این اشاره ای است، دست کم تا حدی، به موضع سرسختانه حامی اسرائیل آلمان که ریشه در سنگینی احساس گناه تاریخی دارد.
برنده به موقع برلیناله، Yellow Letters، درامی سیاسی با بازی اوزگو نامال و تانسو بیچر است در نقش زوجی از هنرمندان ترک که وقتی هدف فشارهای دولتی قرار میگیرند و شغل و خانه خود را از دست میدهند، ازدواجشان به خطر میافتد. این فیلم در برلیناله امسال تماشاگران را تحت تاثیر قرار داد و تحسینها بیشتر متوجه بازیها و نحوه پرداخت آن به سرکوب سیاسی در ترکیه بود.
Yellow Letters این هفته در سینماهای آلمان روی پرده میرود و قرار است اول آوریل در فرانسه اکران شود. تاریخهای اکران دیگر کشورهای اروپایی بعدا اعلام خواهد شد.