دولت آلمان امروز یک «نشست فوق العاده» درباره «جهت گیری آینده» جشنواره فیلم برلین برگزار میکند. گزارش شده تریشیا تاتل، مدیر برلیناله، پس از واکنشها به سخنرانیهای حامی فلسطین در مراسم جوایز شنبه برکنار شود.
چهرههای سرشناس صنعت سینما در اروپا و جهان در حمایت از تریشا تاتل، مدیر جشنواره فیلم برلین، موضع گرفتهاند؛ در حالی که گزارشها حاکی از آن است که او پس از واکنشهای سیاسی به سخنرانیهای حامی فلسطین در مراسم اهدای جوایز امسال، در آستانه برکناری از ریاست برلیناله قرار دارد.
آگهی
آگهی
آکادمی فیلم آلمان در نامهای سرگشاده نوشت: «ما به عنوان فیلمسازانی در آلمان و فراتر از آن، با نگرانی عمیق بحثهای جاری پیرامون برلیناله و برکناری پیشنهادی تریشا تاتل را دنبال میکنیم.»
«انتقادهای اخیر بر سخنانی متمرکز بوده که روی سن بیان شده است. هیچیک از این اظهارنظرها از سوی خود مدیریت جشنواره مطرح نشد، بلکه از جانب فیلمسازان دعوتشده بود. یک جشنواره بینالمللی فیلم ابزار دیپلماتیک نیست، بلکه فضایی فرهنگی و دموکراتیک است که باید از آن حفاظت شود. قدرت آن در تواناییاش برای کنار هم قرار دادن دیدگاههای متفاوت و دیدهشدن صداهای گوناگون است.»
متن کامل این نامه را در ادامه میخوانید. این نامه را نزدیک به ۷۰۰ فعال حرفهای از سراسر صنعت جهانی سینما امضا کردهاند؛ از جمله شون بیکر، تیلدا سوینتن، نانسی اسپیلبرگ، کلبِر مندونسا فیلیو، ماریا شرادر، مارن آده، تام تیکور و تاد هینز.
همانطور که یورونیوز فرهنگ دیروز گزارش داد، روزنامه عامهپسند محافظهکار «بیلد» بدون ذکر هیچ منبعی مدعی شد که وزارت فرهنگ آلمان در نظر دارد در نشست امروز، تریشا تاتل را برکنار کند. تاتل اکنون دو سال از ماموریت پنجساله خود را پشت سر گذاشته است.
«بیلد» که آشکارا حامی اسرائیل است، پس از مراسم اهدای جوایز شنبهشب رهبری موج انتقادها از برلیناله را بر عهده گرفته است؛ مراسمی که در آن شماری از فیلمسازان، از جمله ماریروز اوستا برنده جایزه بهترین فیلم کوتاه، ژنووِیو دولود دو سل برنده جایزه بهترین فیلمنامه و امین آلپر برنده جایزه بزرگ هیات داوران خرس نقرهای، روی صحنه اظهاراتی در حمایت از فلسطین مطرح کردند.
کارستن اشنایدر، وزیر فدرال محیط زیست آلمان، پس از آن سالن را ترک کرد که عبدالله الخطیب کارگردان فلسطینی ـ که فیلمش «وقایع محاصره» جایزه اصلی بخش پرسپکتیو را گرفت ـ با این جمله که «دولت آلمان شریک نسلکشی در غزه به دست اسرائیل است»، دولت آلمان را متهم کرد؛ اشارهای از جمله به موضع سرسختانه حامی اسرائیل برلین که در احساس گناه تاریخی این کشور ریشه دارد.
روز سهشنبه «بیلد» یادداشتی از گونار شوپلیوس، روزنامهنگار راستگرا، منتشر کرد که در آن تاتل را با استناد به عکسی از او در کنار الخطیب و گروه فیلم «وقایع محاصره» در نخستین نمایش جهانی این اثر در برلیناله، متهم کرده بود به این که «برای تبلیغات غزه ژست گرفته است». او تاتل را متهم کرد که اجازه داده برلیناله به ابزاری در دست فعالان «یهودستیز» تبدیل شود.
آکادمی فیلم آلمان در نامه خود این ادعاها را رد کرد.
در این نامه آمده است: «عکس گرفتن با میهمانان بینالمللی بخشی از عرف چنین جشنوارهای است. دیدهشدن هویتهای مختلف به معنای تایید آنها نیست، بلکه بیانگر حوزه عمومی باز و دموکراتیک است.» در ادامه تاکید شده است: «وقتی بر اساس اظهارنظرهای فردی یا برداشتهای نمادین درباره سرنوشت کارکنان تصمیم گرفته میشود، پیام نگرانکنندهای مخابره میشود: نهادهای فرهنگی زیر فشار سیاسی قرار میگیرند.»
آکادمی هشدار داد که تهدید به برکناری تاتل به خاطر سخنان میهمانان جشنواره، «آزادی هنری» و «استقلال نهادی» برلیناله را به خطر میاندازد. به گفته آنها، استقلال نهادهای فرهنگی «نه فقط آزادی هنری، بلکه پویایی گفتوگوی دموکراتیک را حفظ میکند. اگر هر جنجالی به پیامدهای نهادی منجر شود، گفتوگو جای خود را به کنترل میدهد. ما طرفدار فرهنگ مبادله و گفتوگو هستیم، نه ارعاب. جایی که تنوع قابل مشاهده بماند، دموکراسی زنده میماند.»
برلیناله برگزاری نشست امروز با وزارت فرهنگ آلمان را تایید کرده، اما از اظهارنظر بیشتر خودداری کرده است.
از قضا این نشست در ادامه جنجالی برگزار میشود که در جریان جشنواره امسال شکل گرفت. فعالان حامی فلسطین، تاتل و ویم وندرس رئیس هیات داوران امسال جشنواره را متهم کردهاند که همبستگی کافی و علنی با فلسطینیان نشان ندادهاند و حتی برخی فیلمسازانی را که میخواستند دیدگاههای حامی فلسطین خود را بیان کنند، «سانسور» کردهاند.
متن کامل نامه به این شرح است:
«ما به عنوان فیلمسازانی در آلمان و فراتر از آن، با نگرانی عمیق بحثهای کنونی پیرامون برلیناله و برکناری پیشنهادی تریشا تاتل را دنبال میکنیم. ما از برلیناله در برابر آنچه اساسا هست دفاع میکنیم: مکانی برای تبادل و گفتوگو. »
«برلیناله چیزی بیش از یک فرش قرمز یا سلسلهای از تیترهاست. اینجا فضایی است که در آن دیدگاهها تلاقی میکنند، روایتها به چالش کشیده میشوند و تنشهای اجتماعی به چشم میآید. این همان جایی است که در قلب سینما، گفتوگو شکل میگیرد. »
«انتقادهای اخیر بر سخنانی متمرکز بوده که روی سن مطرح شده است. هیچیک از این اظهارات از سوی خود مدیریت جشنواره بیان نشده، بلکه از جانب فیلمسازان دعوتشده بوده است. یک جشنواره بینالمللی فیلم ابزار دیپلماتیک نیست؛ فضایی فرهنگی و دموکراتیک است که باید از آن محافظت شود. قدرت آن در تواناییاش برای کنار هم قرار دادن دیدگاههای متضاد و قابل مشاهده کردن کثرت صداهاست. »
«عکسی از مدیران جشنواره در کنار فیلمسازان که در آن پرچم فلسطین دیده میشود نیز مورد انتقاد قرار گرفته است. عکس گرفتن با میهمانان بینالمللی بخشی از رویه چنین جشنوارهای است. دیدهشدن هویتهای مختلف تاییدی بر آنها نیست؛ بلکه بیانگر حوزه عمومی باز و دموکراتیک است. »
«وقتی از اظهارنظرهای فردی یا برداشتهای نمادین، نتیجهگیریهایی درباره جابهجایی یا حذف افراد میشود، پیام نگرانکنندهای ارسال میشود: نهادهای فرهنگی زیر فشار سیاسی قرار میگیرند. »
«اگر نشستی فوقالعاده برای تصمیمگیری درباره آینده مدیریت جشنواره برگزار شود، موضوع فقط یک انتصاب نیست؛ آنچه در میان است نسبت میان آزادی هنری و استقلال نهادی است. »
«برلیناله همواره سیاسی بوده است؛ نه به معنای حزبی، بلکه از جنس درگیر شدن با مسائل اجتماعی. فیلم تضادها را قابل مشاهده میکند، چشماندازهای تازه میگشاید و تجربه بیعدالتی و خشونت را ملموس میکند. سینما پرسشهای اخلاقی مطرح میکند و از ما میخواهد ابهام را تاب بیاوریم، نه اینکه زودهنگام آن را حل و فصل کنیم. سینما ساختارهای قدرت را روشن میکند و تجربههای سرکوب را قابل دیدن میسازد؛ نه برای ارائه پاسخهای ساده، بلکه برای ممکن کردن بحث عمومی معنادار. ارزش دموکراتیک آن دقیقا در همین جاست. »
«بهویژه در دوران بحرانهای جهانی، ما به فضاهایی نیاز داریم که بتوانند اختلاف نظر را تاب بیاورند. استقلال نهادهای فرهنگی نه تنها آزادی هنری، که پویایی خود گفتوگوی دموکراتیک را حفظ میکند. »
«اگر هر جنجالی به پیامدهای نهادی منجر شود، گفتوگو جای خود را به کنترل میدهد. »
«ما طرفدار فرهنگ تبادل و گفتوگو هستیم، نه ارعاب. جایی که تنوع قابل مشاهده بماند، دموکراسی زنده میماند.»