روزنامه اسرائیلی جروزالم پست در گزارشی اختصاصی مدعی شده که به راهکارهای متفاوت آیزنکوت برای مدیریت جبهههای لبنان و غزه، و همچنین نحوه برخورد سختگیرانه او با خشونتهای افراطی در کرانه باختری دست یافته است.
همزمان با نزدیک شدن به تاریخ انتخابات اسرائیل در ۲۷ اکتبر (ششم آبان ۱۴۰۵)، منتقدان بنیامین نتانیاهو میگویند که او با وجود دستاوردهای متعدد و بزرگ در میدان نبرد، اما نتوانسته این دستاوردهای نظامی را به تغییرات دیپلماتیک و راهبردی ماندگار برای افزایش امنیت اسرائیل تبدیل کند و بخش زیادی از این پیروزیهای تاکتیکی را از دست داده است.
آگهی
آگهی
گادی آیزنکوت، یکی از رقیبهای اصلی آقای نتانیاهو در انتخابات آتی نیز از قضا محور اصلی انتقادات خود از عملکرد نتانیاهو را بر همین موضوع قرار داده است. آقای آیزنکوت در ماههای اخیر در نظرسنجیهای مربوط به رقابت برای نخستوزیری پیشتاز بوده است.
در مورد ایجاد مناطق امنیتی، در نگاه اول به نظر میرسد که آیزنکوت نیز مانند نتانیاهو و نفتالی بنت، خواهان حفظ یک منطقه امنیتی قابلتوجه در غزه، لبنان و سوریه است. آقای بنت که پیشتر نیز سابقه نخستوزیری اسرائیل را در کارنامه خود دارد، اکنون در رقابت برای نخستوزیری در جایگاه سوم قرار دارد.
اما جروزالم پست در گزارش خود مدعی است که آقای آیزنکوت برای بهبود وضعیت امنیتی و دیپلماتیک اسرائیل ایدههایی متفاوت و تازه دارد.
ایجاد منطقه کشتار در اطراف مراکز هستهای در ایران
جروزالم پست مدعی است که آقای آیزنکوت در مورد ایران، ایدهای ابتکاری دارد که هیچ مقام اسرائیلی دیگری تاکنون بهصراحت مطرح نکرده است؛ و آن این است که آمریکا در اطراف معدود مناطقی که اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی ایران همچنان در زیر زمین قرار دارد، چه زیر آوار مدفون شده باشد و چه بهطور کامل و ایمن به محلهای مناسب منتقل و ذخیره شده باشند، یک «منطقه کشتار» ایجاد کند.
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا پیشتر بهطور کلی از زیر نظر داشتن تحولات در اطراف این مراکز حساس هستهای ایران سخن گفته بود. اما پیشنهاد آیزنکوت فراتر میرود؛ بهطوری که واشنگتن باید بهصراحت و علنا اعلام کند هرگونه تحرک یا تغییری در این مناطق که احتمال جابهجایی مواد هستهای را ایجاد کند، با حمله آمریکا روبهرو خواهد شد.
اجرای این طرح نیز مشابه حضوری که آمریکا در دهه ۱۹۹۰ برای نظارت و عملیات در اطراف عراق حفظ کرده بود؛ به حضور بلندمدت نیروهای هوایی آمریکا در منطقه نیز نیاز دارد.
اگر سیاست فشار حداکثری و مذاکرات جاری در نهایت به یک توافق قابلقبول منجر نشوند، آیزنکوت این راهکار متفاوت و غیرمتعارف را برای مهار برنامه هستهای ایران پیشنهاد میکند.
به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
از نظر او، یک «توافق خوب» توافقی است که تهدید هستهای ایران را برای همیشه برطرف کند و بازرسیهای بسیار بلندمدت، بدون محدودیت زمانی و مکانی، را برای اطمینان از آنکه ایران در آینده بهطور مخفیانه برای احیای این برنامه تلاش نخواهد کرد، تضمین کند.
اگرچه حملات ارتش اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ موفق شد برنامه هستهای ایران را برای چند سال به عقب براند و تهران نیز از آن زمان تلاش جدی برای احیای آن نکرده است، وجود ذخایر اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی همچنان یکی از مهمترین مسائل حلنشده در پرونده هستهای ایران است.
بر اساس اطلاعاتی که «جروزالم پست» به دست آورده، آیزنکوت نیز مانند نتانیاهو با یک «توافق بد» که فقط تهدید هستهای ایران را برای مدتی به تعویق بیندازد، موافق نیست.
در مقابل، اگر آمریکا در اطراف معدود مراکز کلیدی هستهای باقیمانده یک «منطقه کشتار» ایجاد کند، تهران عملا نمیتواند بدون شناسایی شدن و قرار گرفتن در معرض حمله هوایی، اقدامی برای پیشبرد برنامه هستهای خود انجام دهد.
البته مسئله هستهای تنها یکی از ابعاد چالش امنیتی ایران برای اسرائیل است.
ایران از آوریل ۲۰۲۴ در چهار دور جداگانه نشان داده است که آمادگی دارد اسرائیل را مستقیماً با موشکهای بالستیک هدف قرار دهد.
در زمینه تهدید موشکهای بالستیک ایران، آقای آیزنکوت خود را تا حدی در آمادهسازی پدافند هوایی اسرائیل برای مقابله با حمله احتمالی ایران سهیم میداند؛ هرچند آن روز پنج سال پس از پایان دوره مسئولیت او بهعنوان رئیس ستاد ارتش اسرائیل فرا رسید.
آیزنکوت میداند که اسرائیل در برابر تهدید موشکهای بالستیک، برخلاف تهدید هستهای، دست باز کمتری برای اقدام دارد.
در حالی که ترامپ مقابله با تهدید تسلیحات هستهای ایران را به یکی از ارکان اصلی ریاست جمهوری خود تبدیل کرده است، او تهدید موشکی ایران را علنا کماهمیت دانسته است. ترامپ حتی به شکلی عجیب گفته است که برخورداری ایران از چنین موشکهایی خطرناکتر از برخورداری عربستان سعودی از چنین موشکهایی نیست.
بر همین اساس، «جروزالم پست» دریافته است که آیزنکوت در صورت رسیدن به قدرت، عملیات مخفی موساد علیه ایران را از سر خواهد گرفت، اما دامنه اهداف عملیاتهای تهاجمی و جاسوسی را گسترش خواهد داد تا موشکهای بالستیک را نیز دربرگیرد و اهداف مانند گذشته، صرفا به مسئله هستهای، محدود نباشند.
آیزنکوت معتقد است احمد شرع هنوز اعتقادهای جهادگرایانه دارد
آیزنکوت برخلاف بنت هیچ تردیدی ندارد که احمد الشرع، رئیس جمهوری سوریه همچنان یک جهادگراست. بنت اگرچه به شرع بدگمان است، اما استدلال آمریکا درباره احتمال تغییر رویکرد او را به طور کامل رد نمیکند؛ در حالی که آیزنکوت با توجه به پیشینه شرع، او را همچنان جهادگرا میداند.
به همین دلیل، آیزنکوت نیز مانند نتانیاهو و بنت قصد ندارد در آینده نزدیک از بخشهایی از منطقه حائل در سوریه عقبنشینی کند.
اما طبق گزارش جروزالم پست، در دیدگاه آیزنکوت یک تفاوت مهم وجود دارد.
از دیدگاه آیزنکوت، نتانیاهو این واقعیت را از نظر دور کرده است که حفظ قلمرو در یک کشور خارجی و متخاصم، هدفی فینفسه نیست که بتوان آن را برای همیشه ادامه داد، بلکه اهرمی است که میتوان از آن برای مذاکره بر سر شرایط راهبردی و دیپلماتیک بهتر استفاده کرد.
توافق آتشبس سال ۱۹۷۴ میان اسرائیل و سوریه، مناطقی غیرنظامی در خاک سوریه ایجاد کرد. بنابراین، سابقهای برای این خواسته وجود دارد که اسرائیل در ازای هرگونه عقبنشینی محدود در آینده، از سوریه بخواهد نیروهای نظامی خود را از مرز اسرائیل دور نگه دارد.
بر اساس اطلاعاتی که «جروزالم پست» به دست آورده، آیزنکوت در صورت پذیرش چنین شروطی از سوی سوریه، ممکن است در مقطعی در آینده با دستیابی به توافق با دمشق موافق باشد؛ به شرط آنکه اسرائیل به دلیل اهمیت راهبردی ویژه جبل الشیخ، بخش سوری این منطقه را همچنان در اختیار داشته باشد.
اما معادله سوریه پیچیدهتر از این است.
آیزنکوت همچنین خواهان آن است که ترکیه و روسیه از سوریه کنار گذاشته شوند تا شرع در بلندمدت بیشتر به سمت حوزه نفوذ آمریکا متمایل شود.
این رویکرد تضمین نمیکند که شرع هیچگاه به اسرائیل حمله نکند، اما در صورت تصمیم به چنین اقدامی، هزینه و دشواری آن برای او بیشتر خواهد بود.
در واقع، اسرائیل و آیزنکوت چندان نگران حضور محدود و تاکتیکی نیروهای ترکیه در شمال سوریه، در منطقه اسکندرون و دور از مرزهای اسرائیل، نیستند.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
نگرانی اصلی دستگاه دفاعی اسرائیل و آیزنکوت این است که ترکیه نیروهای زمینی خود را در جنوب سوریه و نزدیک مرز اسرائیل مستقر نکند و مهمتر از آن، رادار و سامانههای پدافند هوایی در سوریه نداشته باشد؛ زیرا چنین حضوری میتواند دست نیروی هوایی اسرائیل را برای انجام عملیات هوایی ببندد.
آیزنکوت همچنین خواهان تقویت چشمگیر نیروهای حافظ صلح UNDOF در سوریه است و معتقد است آمریکا باید نقش پررنگی در این نیروها داشته باشد تا مأموریت آنها واقعا مؤثر باشد و سرنوشتی شبیه نیروهای یونیفل در لبنان پیدا نکنند که از نگاه او بیشتر به یک بار اضافی تبدیل شدهاند.
آیزنکوت معتقد است با خروج نتانیاهو از صحنه، توقف حملات سیاسی علیه نهادهای حاکمیت قانون، کنار گذاشتن اظهارات تحریکآمیز از سوی مقامهای دولتی و روی کار آمدن مسئولانی که برای بازسازی گفتوگو با غرب تلاش کنند، اسرائیل دوباره میتواند جایگاه خود را بهعنوان «تنها دموکراسی خاورمیانه» احیا کند.
از نگاه آیزنکوت، عملکرد نتانیاهو و متحدان ائتلافیاش، از جمله ایتامار بنگویر و بزالل اسموتریچ، چه در داخل و چه در عرصه بینالمللی، لطمه بزرگی به تصویر اسرائیل بهعنوان یک دموکراسی همسو با ارزشهای غربی زده است؛ با این حال، او معتقد است هنوز میتوان این آسیب را جبران کرد.
آیزنکوت در قبال لبنان چه تفاوتی با نتانیاهو خواهد داشت؟
یکی از نمونههای بسیار مشخصی که آیزنکوت در آن با نتانیاهو متفاوت خواهد بود، لبنان است.
آیزنکوت مانند نتانیاهو معتقد است رابطهای نظامی آمریکا باید نقش اصلی را در مدیریت و تقویت ارتش لبنان و ارزیابی عملکرد آن بر عهده داشته باشند؛ از جمله اینکه آیا ارتش لبنان برای عقبنشینی احتمالی اسرائیل از برخی مناطق، معیارهای لازم را برآورده کرده است یا نه.
با این حال، «جروزالم پست» دریافته است که آیزنکوت در صورت نخستوزیری، فرانسه را نیز دوباره به یکی از بازیگران مهم این روند تبدیل خواهد کرد.
نتانیاهو در سالهای اخیر بر سر غزه، لبنان و ایران با فرانسه درگیر بوده و تلاش کرده است با کنار زدن پاریس از نقشآفرینی در این پروندهها، این کشور را به دلیل مخالفت با سیاستهایش تنبیه کند؛ بهخصوص به دلیل انتقادهای شدید فرانسه از عملکرد ارتش اسرائیل در جنگ غزه.
در مقابل، آیزنکوت در پی یافتن زمینههای توافق و دیدگاههای مشترک خواهد بود و تلاش خواهد کرد بیش از آنکه درگیر اختلافات شود، بر موضوعات مورد توافق تمرکز کند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
در مسئله منطقه امنیتی، اختلاف آیزنکوت و نتانیاهو چندان زیاد نیست.
نتانیاهو تاکنون نشان داده که میخواهد کل منطقه امنیتی فعلی را حفظ کند؛ منطقهای که در برخی نقاط بیش از ۱۰ کیلومتر عمق دارد. با این حال، او اوایل ۲۰۲۵ از لبنان عقبنشینی کرد و در هفتههای اخیر نیز روندی را آغاز کرده که ممکن است به عقبنشینی بیشتر منجر شود.
آیزنکوت نیز با توجه به سابقه نظامی و تجربه فرماندهی در جبهه شمالی، نسبت به عملکرد ضعیف ارتش لبنان به اندازه نتانیاهو و شاید حتی بیشتر بدبین است. با این حال، «جروزالم پست» دریافته است که او در شرایطی مشخص میتواند با کاهش منطقه امنیتی به عمق هشت کیلومتر موافقت کند.
این موضع نیز ریشه در محاسبات نظامی آیزنکوت دارد. او معتقد است منطقهای با عمق هشت کیلومتر میتواند مانع شلیک موشکهای ضدتانک حزبالله به داخل اسرائیل شود؛ در حالی که حفظ منطقهای بزرگتر لزوما مزیت نظامی مشخصی ایجاد نمیکند و ممکن است بیشتر یک مطالبه سیاسی باشد.
با این حال، نگرانی جدی آیزنکوت درباره حضور حدود ۲ هزار نیروی حزبالله در جنوب لبنان است؛ نیروهایی که به گفته او، با وجود حمله گسترده ارتش اسرائیل به جنوب لبنان، همچنان در این منطقه حضور دارند.
او امیدوار است حمایت سیاسی و نظامی آمریکا و فرانسه بتواند ارتش لبنان را به مقابلهای بسیار جدیتر و رویارویانهتر با حزبالله وادار کند.
فرانسه تنها کشور اروپایی در فهرست آیزنکوت برای ترمیم روابط نیست. از نظر آیزنکوت، فرانسه، بریتانیا، آلمان و ایتالیا متحدان مهم اسرائیل هستند و باید با آنها نیز چنین رفتاری شود.
در دولت نتانیاهو کمتر کسی به این واقعیت اشاره میکند که فرانسه و بریتانیا در سال ۲۰۲۴ چندین بار نیروهای خود را برای مقابله با موشکهای بالستیک ایران به خطر انداختند. آیزنکوت معتقد است اسرائیل باید حتی در صورت انتقاد این کشورها از سیاستهایش، برای بهبود و تقویت روابط با آنها تلاش بیشتری کند.
او بر این باور است که اگر دولت جدیدی به رهبری او بر سر کار بیاید و برای گفتوگو درباره ابتکارهای صلح آمادگی نشان دهد، انتقادهای کشورهای اروپایی نیز کاهش مییابد و به سطح «عادیتر» پیش از ۷ اکتبر بازمیگردد.
با این حال، ممکن است آیزنکوت هنوز عمق چالش روابط اسرائیل با اروپا پس از جنگ غزه را بهطور کامل درک نکرده باشد. از دیدگاه او، تشویق گردشگری و تجارت، حتی با کشورهایی که بهشدت ضداسرائیلی شدهاند، مانند اسپانیا و ایرلند، میتواند روابط پیشین را احیا کند.
اما در مورد چنین کشورهایی، ممکن است با واقعیتی ناخوشایند روبهرو شود: انتقادها و حملات آنها علیه اسرائیل ناشی از
آیزنکوت صریحا اذعان دارد که در آینده قابل پیشبینی، پرونده عادیسازی روابط با عربستان سعودی عملا متوقف شده است.
در این فاصله، او بر بهبود روابط با مصر، اردن، امارات متحده عربی و دیگر کشورهای خلیج فارس تاکید خواهد کرد؛ که به گفته او نتانیاهو یا آنها را نادیده گرفته یا وارد مناقشههای غیرضروری و بیحاصل با آنها شده است.
در مورد اردن، او از حصاری که دولت نتانیاهو در اوایل سال ۲۰۲۶ برای تقویت امنیت در این مرز آغاز به ساخت آن کرد، حمایت میکند. با این حال، تأکید دارد که بهبود روابط با اردن و بازگرداندن آن به سطح پیش از سال ۲۰۲۳، همکاری و امنیت بیشتری ایجاد خواهد کرد؛ حتی بیشتر از آنچه این حصار میتواند فراهم کند.
خشونت در کرانه باختری
شاید بزرگترین تفاوت سیاستی میان آیزنکوت و نتانیاهو به کرانه باختری یا به قول اسرائیلیها، یهودیه و سامریه، مربوط باشد.
آیزنکوت، نتانیاهو را متهم میکند که با دادن میدان به بنگویر و اسموتریچ و همچنین با انتصاب دیوید زینی به ریاست شینبت، کرانه باختری را به دیگی از خشونت افراطیون یهودی علیه فلسطینیان بیگناه تبدیل کرده است.
اگر او نخستوزیر شود، آشکارا نهتنها بنگویر، اسموتریچ و احتمالا زینی را از سمتهایشان کنار خواهد گذاشت، بلکه تغییرات عمده سیاستی را که آنها ایجاد کردهاند نیز عقب خواهد راند؛ تغییراتی که از نظر او راه را برای افراطیون یهودی آنارشیست هموار کرده است تا بتوانند آشوب و خشونت را گسترش دهند.
بخش کمتر دیدهشده این سیاست، بیش از ۱۰۰ مزرعه غیرقانونی است که با اجازه اسموتریچ در سراسر کرانه باختری، از جمله در مناطق مورد مناقشه، گسترش یافتهاند.
آیزنکوت گفته است که قدرت تصمیمگیری درباره چنین موضوعاتی را دوباره به مقامهای غیرسیاسی ارتش اسرائیل بازخواهد گرداند و اعضای سیاسی کابینه را از داشتن هرگونه اختیار در این زمینه کنار خواهد گذاشت.
آیزنکوت همچنین میگوید که تصمیمگیری درباره این موارد را دوباره به مقامهای غیرسیاسی ارتش اسرائیل واگذار میکند و اجازه نخواهد داد اعضای سیاسی کابینه در این موضوع اختیار داشته باشند.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
«جروزالم پست» همچنین دریافته است که آیزنکوت قصد دارد زینی را پیش از پایان دوره پنجسالهاش برکنار کند؛ تصمیمی غیرمعمول، زیرا زینی تنها از اکتبر ۲۰۲۵ ریاست شینبت را بر عهده گرفته است.
آیزنکوت احتمالا رئیس جدیدی برای شینبت منصوب خواهد کرد که واحد مسئول مقابله با خشونت یهودیان را تقویت کند.
جروزالم پست همچنین دریافته است که آیزنکوت بار دیگر استفاده از بازداشت اداری علیه یهودیان افراطی و خشونتطلب را در دستور کار قرار خواهد داد.
اگرچه تعداد یهودیانی که در بازداشت اداری به سر میبرند اغلب صفر است و بهندرت از تعداد یکرقمی فراتر میرود اما او متقاعد است که استفاده مقطعی از این ابزار میتواند افراطیون را از بسیاری از اقداماتی که در حال حاضر علیه فلسطینیان انجام میدهند، بازدارد.
یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، در ژانویه ۲۰۲۵ نخستین وزیر در چند دهه گذشته بود که دستور لغو بازداشت اداری یهودیان را صادر کرد؛ این در حالی بود که بیش از ۳ هزار فلسطینی همچنان در بازداشت اداری بودند.
البته اجرای همه این برنامهها در نهایت به نتیجه انتخابات ۲۷ اکتبر بستگی دارد.