به گفته دیپلماتها و بر اساس متن پیشنویسی که «رویترز» به آن دست یافته، کشورهای آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان تلاش میکنند تا شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی هفته آینده با قطعنامهای، پرونده ایران را برای نخستین بار در ۲۰ سال گذشته به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع دهد.
در صورت تصویب، این قطعنامه ادامه قطعنامهای خواهد بود که در ۱۲ ژوئن سال گذشته (۲۲ خرداد ۱۴۰۴) به تصویب رسید و ایران را به دلیل همکاری نکردن کامل با تحقیقات درباره آثار اورانیوم کشفشده در سایتهای اعلامنشده، ناقض تعهدات خود در زمینه منع گسترش سلاحهای هستهای اعلام کرد.
آگهی
آگهی
اسرائیل روز بعد از آن، حملات هوایی به تاسیسات هستهای ایران را آغاز کرد و آمریکا نیز اندکی بعد وارد جنگ شد. در جریان این حملات، تاسیسات غنیسازی اورانیوم ایران یا منهدم شدند یا آسیبهای سنگینی دیدند.
از آن زمان، ایران اجازه بازگشت بازرسان آژانس به مراکز هستهای هدف حمله قرارگرفتهشده را نداده و آژانس نیز نتوانسته است درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران راستیآزمایی کند. بخشی از این اورانیوم تا سطح ۶۰ درصد غنی شده بود و تنها یک گام کوتاه تا سطح مورد استفاده در ساخت سلاح هستهای فاصله داشت.
تنش هستهای ایران وارد مرحله تازهای میشود
تصویب قطعنامهای برای ارجاع ایران به شورای امنیت از سوی هیئت ۳۵ عضوی حکام آژانس، میتواند اوج اختلافات بر سر دسترسی آژانس به مراکز هستهای ایران باشد.
شورای حکام در یک سال گذشته دو بار از ایران خواسته است ذخایر اورانیوم غنیشده خود را اعلام کند و اجازه دسترسی کامل بازرسان برای راستیآزمایی این ذخایر را بدهد.
در متن این پیشنویس تازه که رویترز به آن دست یافته، آمده است که «(شورای حکام) از مدیرکل (آژانس) میخواهد این قطعنامه و قطعنامههای پیشین تصویبشده را ... برای تمامی اعضای آژانس و شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل ارسال کند.»
این پیشنویس همچنین «بار دیگر از ایران میخواهد فورا موارد عدم پایبندی خود به توافقنامه پادمانها را برطرف کند و همه اقداماتی را که آژانس و شورای حکام ضروری میدانند انجام دهد تا مدیرکل بتواند تضمینهای لازم را درباره صحت و کامل بودن اظهارات ایران ارائه کند.»
دیپلماتها میگویند این پیشنویس هنوز رسما به هیئت حکام ارائه نشده و مذاکرات درباره جزئیات و عبارتبندی آن ادامه دارد.
هرگاه این چهار قدرت در سالهای اخیر پیشنویس قطعنامهای درباره ایران ارائه کردهاند، این قطعنامه به تصویب رسیده است.
با این حال، بعید است شورای امنیت بتواند اقدام عملی علیه ایران انجام دهد؛ چرا که روسیه و چین، دو متحد تهران، عضو دائم این شورا هستند و از حق وتو برخوردارند.
نگرانی آژانس از ادامه غنیسازی ایران
ایران در گذشته بارها در واکنش به قطعنامههای شورای حکام آژانس علیه خود، با افزایش فعالیتهای هستهای یا کاهش همکاری با آژانس واکنش نشان داده است، اما گزینههای تهران برای انجام هر دو اقدام در شرایط کنونی بسیار محدود است.
هنوز روشن نیست این اقدام چه پیامدهای دیگری میتواند برای تهران در مناقشه با آمریکا به همراه داشته باشد.
ایران بهعنوان یکی از طرفهای معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی)، حق دارد فناوری هستهای، از جمله غنیسازی، را برای اهداف صلحآمیز خود توسعه دهد.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
ایران همواره تاکید کرده است که قصد تولید سلاح هستهای را ندارد.
با این حال، ایران تنها کشوری است که بدون داشتن بمب هستهای، اورانیوم را تا غنای ۶۰ درصد تولید کرده است. آژانس بینالمللی انرژی اتمی میگوید حجم اورانیوم ایران با این سطح از غنا، مایه نگرانی جدی است.
برآورد آژانس بینالمللی انرژی اتمی نشان میدهد ایران پیش از حملات به تأسیسات هستهایاش، ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار داشته است. بر اساس معیار محاسباتی آژانس، اگر این ذخیره تا سطح بالاتری غنی شود، میتواند برای ساخت حدود ۱۰ سلاح هستهای کافی باشد.