بهگزارش دیتاکومکس، واردات روغن زیتون مراکش به اسپانیا در یک سال ۹۹۷۹ درصد رشد کرده؛ اما این جهش از پایه فقط ۱۰۳ تن بوده و سهم آن در بازار اسپانیا هنوز ناچیز است.
مراکش ظرف تنها ۱۲ ماه به تامینکنندهای بسیار پررنگترِ روغن زیتون برای بازار اسپانیا تبدیل شده است براساس تازهترین دادههای دیتاکومکس (منبع به زبان اسپانیایی) وابسته به وزارت اقتصاد، تجارت و شرکتها. بین ژانویه و آوریل ۲۰۲۵ اسپانیا از کشور همسایه ۱۰۳ تن روغن خرید. در همان دوره ۲۰۲۶ این رقم به ۱۰٬۳۸۴.۷ تن رسید. این افزایش ۹٬۹۷۹ درصدی درست و قابل راستیآزمایی است اما برای فهم معنای واقعی آن به کمی زمینه نیاز داریم.
آگهی
آگهی
چرا این درصدِ بسیار بالا اشتباه نیست
این جهش تا حد زیادی به نقطه شروع برمیگردد: وقتی رقم اولیه اینقدر کوچک باشد هر افزایش متوسط در مقیاس مطلق به درصدی سرسامآور تبدیل میشود. افزایش از ۱۰۳ به کمی بیش از ۱۰ هزار تن، عدد را صد برابر میکند و این ضرب وقتی به صورت درصد بیان شود به مرز پنج رقم میرسد. همین الگو در ارزش اقتصادی این خریدها هم دیده میشود: از ۳۴۰ هزار یورو تا ۳۲.۷۶ میلیون یورو یعنی ۹٬۵۳۵ درصد بیشتر.
اگر این روند را در چارچوب گستردهتری ببینیم، روغن زیتون مراکشی همچنان تنها بخش کوچکی از بازار اسپانیا را پوشش میدهد. براساس دادهها تا فوریه ۲۰۲۶ مراکش ۷.۴۸ درصد از واردات روغن زیتون اسپانیا را تامین میکرد درحالیکه یک سال قبل این سهم ۲.۰۱ درصد بود؛ پیشرفتی قابل توجه اما هنوز بسیار دور از جایگاه مسلط. اسپانیا علاوه بر این، در فصل ۲۰۲۵-۲۰۲۶ حدود ۱ میلیون و ۲۹۵ هزار تن روغن تولید میکند که رقمی بهمراتب بالاتر از اندکی بیش از ۱۰ هزار تن وارداتی از مراکش در چهار ماهه نخست سال است. رشد مراکش واقعی و سریع است اما بهتنهایی وزن تولید ملی را دگرگون نمیکند.
چرخش در صادرات روغن زیتون اسپانیا نیز
سمت دیگر تراز تجاری هم جابهجا شده است. اسپانیا بین ژانویه و آوریل ۲۰۲۵، ۲٬۷۲۱ تن روغن به مراکش فروخت. این رقم در همان دوره ۲۰۲۶ به ۶۷۳.۷۲ تن کاهش یافت که به معنای افت ۷۵.۲ درصدی است. از نظر ارزش، صادرات اسپانیا از ۱۱.۱۱ به ۲.۴۴ میلیون یورو رسید یعنی تقریبا ۷۸ درصد کمتر. نتیجه این است که جهت رابطه تجاری تغییر کرده است؛ اگر در ۲۰۲۵ اسپانیا به مراکش روغن بیشتری میفروخت تا از آن میخرید در ۲۰۲۶ دقیقا برعکس شده است.
پیشروی مراکش از کجا میآید
پشت این ارقام یک فصل تولیدِ بهویژه خوب در مراکش قرار دارد؛ فدراسیون بینبخشی زیتون مراکش تولیدی نزدیک به ۲۰۰ هزار تن را برای فصل ۲۰۲۵-۲۰۶ برآورد کرده است که بیش از دو برابر سال قبل است و نتیجه احیای باغهای زیتون پس از چند سال خشکسالی به شمار میرود. به این عامل، قیمت پایینتر هم اضافه میشود که با شرایط تجاری ترجیحی اتحادیه اروپا برای مراکش امکانپذیر شده است. در کل اتحادیه اروپا خرید روغن مراکشی بین اکتبر ۲۰۲۵ و مارس ۲۰۲۶، ۷۱۲.۶ درصد افزایش یافته است و از ۱٬۲۶۹ به ۱۰٬۳۱۲ تن رسیده است هرچند تونس همچنان با فاصله، اصلیترین تامینکننده خارج از اتحادیه است و ۸۱ درصد این واردات را در اختیار دارد.
در همین حال، تولید اسپانیا فصل کمی ضعیفتر را پشت سر میگذارد. وزارت کشاورزی کاهش ۹ درصدی نسبت به سال قبل را برآورد کرده است که توضیح میدهد چرا بازار بیش از گذشته به روغن وارداتی رو آورده است. این مجموعه دادهها در کل، تغییر جهتِ روند تجاری میان اسپانیا و مراکش را ترسیم میکند که لازم است پیگیری شود اما هنوز نمیتوان از جایگزینی روغن اسپانیایی با روغن مراکشی سخن گفت.
بقیه نقشه؛ چه کشورهای دیگری به اسپانیا روغن میفروشند
مراکش تنها بازیگر این بازار نیست. در دو ماه نخست ۲۰۲۶، اسپانیا در مجموع ۳۹٬۶۲۴.۶۱ تن روغن زیتون وارد کرد و کشور مغربی در جایگاه چهارم تامینکنندگان قرار گرفت، پس از تونس (۱۵٬۸۶۱.۱۰ تن)، پرتغال (۱۳٬۱۷۴.۴۷ تن) و ایتالیا (۴٬۲۵۷.۱۹ تن). تونس همچنان با فاصله، بزرگترین تامینکننده خارجی اسپانیا است و حجم صادراتش در همین دوره چهار برابر مراکش است.
این مقایسه در سطح اروپا هم تکرار میشود: بین اکتبر ۲۰۲۵ و مارس ۲۰۲۶، واردات اتحادیه اروپا از روغن مراکشی ۷۱۲.۶ درصد رشد کرده و از ۱٬۲۶۹ به ۱۰٬۳۱۲ تن رسیده است. با این حال، تونس ۸۱ درصد کل روغن زیتونی را که اتحادیه اروپا از کشورهای ثالث میخرد در اختیار دارد درحالیکه سهم مراکش هنوز بسیار پایینتر است. خود گزارش کمیسیون اروپا همچنین از کاهشهای شدید در دیگر تامینکنندگان سنتی مانند ترکیه (منفی ۹۵.۱ درصد)، سوریه (منفی ۸۳.۱ درصد) و آرژانتین (منفی ۵۳.۴ درصد) خبر میدهد و پیشروی مراکش را در چارچوب جابهجایی ترکیب تامینکنندگان قرار میدهد که در جبهههای دیگری نیز در حال تغییر است نه فقط در بخش مراکش.