دههها سرمایهگذاران بینالمللی بر مقاصد شناختهشدهای چون آمریکای شمالی، اروپا، چین و اخیرا آفریقا تمرکز داشتند، اما با دگرگونی جریان سرمایه جهانی زیر فشار نااطمینانی اقتصادی و تنشهای ژئوپولیتیک، نگاهها هرچه بیشتر به قفقاز و آسیای مرکزی معطوف میشود.
در شرایطی که مسیرهای تجاری در حال تغییر، تنشهای ژئوپلیتیک و نااطمینانی اقتصادی تصمیمهای سرمایهگذاری را دگرگون کردهاند، نگاهها بیش از پیش به منطقهای معطوف میشود که سالها از چشم بازارهای بینالمللی دور مانده بود: قفقاز و آسیای مرکزی.
آگهی
آگهی
جستوجوی فرصتهای تازه سرمایهگذاری و دالانهای تجاری جدید در کانون «فروم چشمانداز سرمایهگذاری» قرار داشت؛ رویدادی که بخشی از نشستهای سالانه گروه بانک توسعه اسلامی (IsDB) بود و سیاستگذاران، سرمایهگذاران، نهادهای مالی توسعهای و رهبران کسبوکار را برای مذاکره بر سر قراردادها و برگزاری نشستهای تخصصی گرد هم آورد.
هر ۵۷ کشور عضو در این نشست حضور داشتند و عزم خود را برای تقویت همگرایی منطقهای به نمایش گذاشتند. آنها همچنین بررسی کردند که جمهوری آذربایجان و منطقه گستردهتر چگونه میتوانند سرمایهگذاری بلندمدت جذب کنند و منابع جدید رشد را فعال سازند.
نیاز به تغییر مسیرهای تجاری دور از روسیه و ضرورت مقابله با نااطمینانی اقتصادی در حال بازتعریف تصمیمهای سرمایهگذاری در سراسر جهان است.
برای بسیاری از سرمایهگذاران، بازارهای سنتی همچنان اهمیت خود را حفظ کردهاند.
اما توجه روزافزونی معطوف مناطق نوظهوری شده است که موقعیت جغرافیایی راهبردی، بازارهای مصرف رو به گسترش و ظرفیت قابلتوجه زیرساختی ارائه میکنند.
همکاری منطقهای در کانون توجه قرار گرفت
خالد خلفالله، رئیسکل شرکت اسلامی بیمه سرمایهگذاری و اعتبار صادرات (ICIEC) گفت: «امیدواریم تبادل ایدهها به راهحلهای عملی تبدیل شود» و توضیح داد چرا معتقد است کشورهای اسلامی باید با یکدیگر همکاری کنند.
او تاکید کرد: «اکنون با نااطمینانی جهانی، بدون تردید این زمان مناسبی است که کشورهای عضو ما در کنار هم قرار بگیرند.»
او افزود: «ادغام مالی میان کشورهای عضو، با استفاده از ابزارهای متنوعی که در اختیار داریم، میتواند نقدینگی را در خدمت توسعه بسیج کند.»
اسماعیل ارساهین، مدیرعامل انجمن جهانی سازمانهای تشویق سرمایهگذاری (WAIPA) گفت: «این اراده برای همکاری، روحیه همبستگی را نشان میدهد.»
او گفت: «در همه مناطقی که درگیر مناقشه هستند، زمان مناسبی برای جریان آزاد سرمایه از نقطهای به نقطه دیگر نیست.»
او افزود: «اما اینجا مردم در کنار هم هستند، همبستگی خود را نشان میدهند و همکاری میکنند.»
با این حال، حمایت از کشورهایی که به کمک نیاز دارند نیز بخشی از بحثهاست؛ موضوعی که محمد حمیر کریم، دبیر وزارت امور اقتصادی پاکستان، آن را توضیح میدهد.
او میگوید: «اتصال منطقهای میتواند به توسعه در منطقه کمک کند، زیرا توسعه را نمیتوان تنها توسط یک ذینفع یا یک کشور پیش برد.»
او اضافه میکند: «به نظر من این باید یک مسئولیت جمعی باشد تا بتوان توسعه را موثرتر پیش برد.»
این فروم بر نحوه بهکارگیری سرمایه، روندهای سرمایهگذاری و فرصتهای در حال ظهور در جمهوری آذربایجان، قفقاز جنوبی، آسیای مرکزی و خاورمیانه تمرکز داشت.
سرمایهگذاری فرامرزی، توسعه صنعتی، زیرساخت، انرژیهای تجدیدپذیر و نقش فزاینده مالی توسعهای در بسیج سرمایه بخشخصوصی از دیگر محورهای دستورکار بود؛ در حالی که جمهوری آذربایجان میکوشید خود را در مرکز این گفتوگوها قرار دهد.
اولوی منصوروف، رئیس هیئتمدیره صندوق توسعه کسبوکار جمهوری آذربایجان (ABDF) معتقد است جذب سرمایهگذاری تنها به خودِ سرمایه محدود نمیشود و بر اهمیت سازوکارهای حمایت از کسبوکار، توسعه صنعتی و ایجاد محیطی که بنگاهها بتوانند در آن رشد کنند و مقیاس خود را افزایش دهند تاکید میکند.
او گفت: «این فقط بحث ادغام اقتصادی یا رشد نیست، بلکه تبادل تجربه و تبادل دانش هم هست.»
او افزود که به باورش حضور این تعداد کشور «با رویهها، نگرشها و رویکردهای گوناگون نسبت به کسبوکار و حکمرانی» بسیار مهم است.
جاهطلبیهای سرمایهگذاری جمهوری آذربایجان
این کشور که در چهارراه اروپا و آسیا قرار گرفته، بهطور گسترده در زیرساختهای حملونقل، دالانهای لجستیکی و پروژههای اتصال انرژی سرمایهگذاری کرده است.
سیاستگذاران معتقدند موقعیت جمهوری آذربایجان در امتداد «کریدور میانی» (مسیر اتصال چین و آسیای مرکزی به اروپا از طریق قفقاز جنوبی) یک مزیت راهبردی ایجاد میکند، بهویژه در زمانی که بنگاهها بهدنبال مسیرهای جایگزین تجاری و زنجیرههای تامین مقاومتر هستند.
با وجود منابع طبیعی غنی، جمعیت رو به رشد و بازارهای در حال گسترش، بسیاری از کشورهای منطقه همچنان برای جذب سرمایه بینالمللی با یکدیگر رقابت میکنند.
اصلاحات، چارچوبهای مقرراتی و سازوکارهای تامین مالی بهعنوان حوزههایی شناسایی شدهاند که نیازمند بهبود هستند تا نگرانیهای سرمایهگذاران کاهش یابد، اعتماد تقویت شود و سرمایهگذاریهای بلندمدتِ موردنیاز جذب شود.
نهادهای مالی توسعهای نقشی کلیدی ایفا کردهاند و نمایندگان آنها بررسی میکنند که چگونه تامین مالی ترکیبی، مشارکتهای دولتی و همکاری بخشهای دولتی و خصوصی میتواند قفل سرمایهگذاری در حوزههایی از زیرساخت و صنعت گرفته تا فناوری و انرژی پاک را بگشاید.
ادغام منطقهای، همچون انرژیهای تجدیدپذیر و تنوعبخشی اقتصادی، از دیگر محورهای تکرارشونده نشست بود.
در پی برگزاری کوپ ۲۹ و جاهطلبیهای جمهوری آذربایجان برای افزایش تولید انرژیهای تجدیدپذیر، نمایندگان مشتاق بودند فرصتهای سرمایهگذاری مرتبط با انرژی خورشیدی و بادی، صادرات انرژی و سازوکارهای تامین مالی سبز را بررسی کنند.
برای منتقدان، چالش اصلی همچنان این است که آیا اقتصادهای منطقهای میتوانند بهسرعت به موانع مقرراتی رسیدگی کنند، دسترسی به بازارها را بهبود بخشند و شرایط لازم برای جذب سرمایهگذاریهای کلان بینالمللی را فراهم آورند یا خیر.
بنابراین پرسش اصلی این نیست که آیا فرصتها وجود دارد یا نه، بلکه این است که قفقاز و آسیای مرکزی تا چه حد میتوانند ظرفیت راهبردی خود را به رشد پایدار اقتصادی تبدیل کنند و به یکی از مقصدهای بزرگ بعدی برای سرمایهگذاری جهانی بدل شوند.