با در نظر گرفتن رشد اسمی و تورم، دستمزد واقعی ساعتی در اتحادیه اروپا طی پنج سال گذشته ۳ درصد کاهش یافت. رشد دستمزد در کشورهای خارج از منطقه یورو و کشورهایی با سطح دستمزد پایین تر بیشتر بوده است.
در اتحادیه اروپا، سطح دستمزد و حقوق ساعتی ناخالص از ۲۱٫۵ یورو در سال ۲۰۲۰ به ۲۶٫۲ یورو در سال ۲۰۲۵ رسیده که به معنای رشد ۲۱٫۹ درصدی است. با این حال، این رقم تورم را در نظر نمیگیرد.
آگهی
آگهی
در همین دوره، قیمت مصرفکننده برای کالاها و خدمات ۲۵٫۶ درصد افزایش یافته است. در نتیجه، مجموع دستمزدهای واقعی ۳ درصد کاهش یافته و به این ترتیب قدرتخرید خانوارها کم شده است.
دستمزدها و تورم در پنج سال گذشته در سراسر اروپا چگونه تغییر کردهاند؟ از سال ۲۰۲۰ تا امروز، کدام کشورها در مقیاس واقعی برنده بودهاند و کدام بازنده؟
بر اساس دادههای یورواستات و محاسبات یورونیوز، در میان ۳۰ کشور اروپایی، دستمزد و حقوق واقعی در ۱۲ کشور کاهش و در ۱۸ کشور افزایش یافته است. این ارقام بر پایه دستمزد و حقوق ناخالص بر حسب ارز ملی هر کشور محاسبه شدهاند.
کشورهای پیشتاز خارج از منطقه یورو بودند
بلغارستان برنده واضح این جدول است؛ دستمزدهای واقعی در این کشور بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ در مجموع ۳۷٫۴ درصد افزایش یافتهاند.
در بلغارستان، از سال ۲۰۲۳ قانونی لازمالاجرا شده که حداقلدستمزد را دستکم ۵۰ درصد متوسط دستمزد ناخالص تعیین میکند.
صربستان (۲۵٫۴ درصد)، کرواسی (۲۱٫۱ درصد) و لیتوانی (۲۱٫۱ درصد) هم افزایشهایی بیش از ۲۰ درصد ثبت کردهاند.
سه کشور اول در سال ۲۰۲۰ عضو منطقه یورو نبودند. از آنجا که برخی کشورها بین ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ به یورو پیوستهاند، در این گزارش ترکیب منطقه یورو بر اساس وضعیت سال ۲۰۲۰ در نظر گرفته شده است.
سه کشور غیر یورویی دیگر یعنی رومانی (۱۹٫۷ درصد)، مجارستان (۱۸٫۸ درصد) و لهستان (۱۷٫۸ درصد) نیز رشد واقعی بین ۱۵ تا ۲۰ درصد را تجربه کردهاند.
در خود منطقه یورو نیز اسلوونی (۱۴٫۴ درصد)، لتونی (۱۰٫۶ درصد) و یونان (۸٫۶ درصد) طی این دوره افزایشهای قابل توجهی را به ثبت رساندهاند.
در نیمی از کشورهای اروپایی، دستمزدهای واقعی در بازه منهای ۵ تا مثبت ۵ درصد تغییر کردهاند؛ نشانهای از نوسانهای نسبتا محدود.
کاهش دستمزد واقعی در هر چهار اقتصاد بزرگ
در هر چهار اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا، دستمزدهای واقعی کاهش یافتهاند. بیشترین افت در ایتالیا با ۹٫۲ درصد رخ داده و پس از آن اسپانیا با ۵٫۹ درصد قرار دارد. آلمان (منفی ۳٫۲ درصد) و فرانسه (منفی ۳٫۳ درصد) اندکی کمتر از میانگین اتحادیه اروپا کاهش داشتهاند.
ایتالیا در مجموع، بیشترین کاهش دستمزد واقعی را در میان همه کشورهای اروپا ثبت کرده است.
از آنجا که ارقام این گزارش دستمزد ناخالص هستند، تغییرات مالیاتی میتوانند نتیجه واقعی را دگرگون کنند. کاهش مالیاتها ممکن است به معنای افزایش دریافتی خالص باشد و برعکس، افزایش مالیاتها میتواند در این دوره از رشد دستمزد بکاهد. نسبت دستمزد خالص به ناخالص در اروپا از کشوری به کشور دیگر تفاوتهای زیادی دارد.
توضیح تفاوت میان کشورها: اثر «جبران عقبماندگی»
برای اینکه تغییر واقعی مثبت شود، رشد اسمی دستمزد باید از نرخ تورم بالاتر باشد. با این حال، خود سطح دستمزدها نیز بر میزان رشد واقعی اثر میگذارد؛ پدیدهای که اقتصاددانان آن را اثر «جبران عقبماندگی» مینامند.
بلغارستان در سال ۲۰۲۵ پایینترین سطح دستمزد ساعتی را داشته و مجارستان و رومانی نیز در میان پنج کشور پایین جدول قرار گرفتهاند.
از نظر اقتصادی، برای کشوری مانند بلغارستان آسانتر است که دستمزدها را از ۵٫۷ یورو در سال ۲۰۲۰ به ۱۰٫۵ یورو در سال ۲۰۲۵ برساند تا اینکه کشوری مانند آلمان بتواند سطح دستمزد را از ۲۸٫۶ یورو به ۳۴٫۵ یورو افزایش دهد.
تورم و رشد اسمی
بررسی همزمان تورم مصرفکننده و رشد اسمی دستمزد در یک نمودار، راه دیگری برای سنجش روندها به صورت واقعی است.
به طور تجمعی، چند کشور از سال ۲۰۲۰ به بعد رشد اسمی بسیار بالای دستمزد، بیش از ۶۰ درصد، را ثبت کردهاند.
بیشترین افزایشها در بلغارستان (۸۴٫۲ درصد)، مجارستان (۸۲٫۷ درصد) و رومانی (۷۳٫۱ درصد) بوده است. با این حال، تورم نیز در این کشورها بسیار بالا بوده؛ به ترتیب ۳۴٫۱، ۵۳٫۷ و ۴۴٫۶ درصد.
در مقابل، کمترین رشد اسمی در ایتالیا با ۹٫۵ درصد ثبت شده و پس از آن مالت (۱۳٫۳ درصد) و فرانسه (۱۴٫۱ درصد) قرار دارند. هرچند نرخ تورم در این کشورها کمتر از میانگین اتحادیه اروپا بوده، اما رشد دستمزدها همچنان از آن عقب مانده است.
کدام کشورها بیشترین و کمترین دستمزد را میپردازند؟
هرچند تغییرات واقعی دستمزد مهم است، اما خود سطح دستمزد هم اهمیت دارد؛ چرا که دستمزد ساعتی در این ۳۰ کشور فاصله بسیار زیادی با هم دارد.
در سال ۲۰۲۵، بلغارستان با ۱۰٫۵ یورو کمترین سطح دستمزد ساعتی را دارد، در حالی که لوکزامبورگ با ۴۹٫۷ یورو بالاترین سطح را ثبت کرده است.
این یعنی با وجود اینکه بلغارستان در حال کم کردن فاصله است، اختلاف سطح دستمزد میان این دو کشور همچنان چشمگیر است.
به طور کلی، همان طور که نمودار بالا نشان میدهد، سطح دستمزدها در شمال و غرب اروپا بالاتر و در شرق اروپا پایینتر است.
حتی در میان بزرگترین اقتصادهای اتحادیه اروپا نیز شکاف دستمزدی چشمگیر است. در سال ۲۰۲۵، آلمان (۳۴٫۵ یورو) بالاترین دستمزد ساعتی ناخالص را پرداخت میکند، در حالی که اسپانیا (۱۹٫۵ یورو) پایینترین را دارد.