رویدادهای روزها و هفتههای گذشته در جنگ اوکراین باعث تغییر معادلات و موازنه قدرت بین مسکو و کییف شده است.
نقطه عطف این تغییر را میتوان در برگزاری رژه سالانه مسکو در میدان سرخ این شهر مشاهده کرد. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه مجبور شد تا به برگزاری این رژه بدون تانک و موشک رضایت بدهد. حذف نمایش تجهیزات جنگی به دلیل هراس از حمله پهپادی اوکراین صورت گرفت.
آگهی
آگهی
ولادیمیر پوتین همچنین بهطور ناگهانی لحن خود را درباره اوکراین تغییر داده است. او دیگر مقامهای کییف را «معتادان به مواد مخدر» و «نئونازیهایی» که «کل مردم اوکراین را گروگان گرفتهاند» نمیخواند. در عوض، اکنون هنگام اشاره به رئیسجمهوری اوکراین، از «آقای زلنسکی» استفاده میکند. او حتی به نظر میرسد احتمال دیدار با وی را نیز مطرح کرده باشد.
دلیل اصلی این تغییر لحن را باید در نمایش قدرت ارتش اوکراین جستجو کرد. حملات پهپادی اوکراین به عمق خاک روسیه به ماشین جنگی مسکو و روحیه عمومی در روسیه ضربه زده است. البته ارتش روسیه نیز بیکار ننشسته است و یا موشکها و پهپادهای خود تلاش میکند تا غیرنظامیان اوکراینی را مرعوب کند.
با این حال نیروهای اوکراینی اکنون طی دو هفته، چهار بار پایانه نفتی توآپسه را هدف گرفتهاند. آنها همچنین بنادر پریمورسک و اوست-لوگا در حاشیه دریای بالتیک را مورد هدف قرار دادهاند. اوکراین حتی در شرق دور و در منطقه اورال، سامانههای پدافند هوایی روسیه را سریعتر از توان جایگزینی آنها توسط مسکو از کار انداخته است.
در کنار انفجارها در توآپسه و اوست-لوگا، نشانه مهم دیگری نیز از تضعیف موقعیت روسیه وجود دارد. نیروی هوایی اوکراین با کنترل لجستیکی توانسته است به حملات متعدد علیه تجهیزات روسیه در پشت خطوط نبرد در نزدیکی ماریوپل دست بزند. همچنین این امر امکان کنترل آتش بر جادههای اطراف دونتسک را فراهم کرده است.
به این ترتیب به نظر میرسد که حملات پهپادی گسترده اوکراین در عمق بیش از ۱۲۰۰ کیلومتری خاک روسیه کارایی خود را نشان داده است. ولادیمیر پوتین اکنون از پرواز پهپادهای اوکراینی بر فراز میدان سرخ مسکو در روز رژه سالانه بیمناک شده است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
مدل «محاصره» با حملات پهپادی
از سوی دیگر ارتش اوکراین با اجرای مدل «محاصره فناورانه» علیه مناطق اشغالی ابتکار عمل را به دست گرفته است. نیروهای اوکراینی اکنون به جای محاصره سنتی شهرها توسط نیروهای پیاده و تانکها، به انسداد کامل لجستیکی روسیه از طریق استفاده گسترده از پهپادها روی آوردهاند.
به این ترتیب مناطقی که در اشغال نیروهای روسیه قرار دارند به مناطقی پرخطر برای نظامیان روسیه تبدیل شدهاند. به این ترتیب به نظر میرسد که دونتسک و لوهانسک نه با تجهیزات سنگین، بلکه توسط پهپادهای اوکراینی محاصره خواهند شد.
روسیه در ماه آوریل برای نخستین بار از سال ۲۰۲۴، قلمرو بیشتری را در مقایسه با آنچه تصرف کرد از دست داد. علاوه بر این اوکراین برای پنجمین ماه متوالی نیروهای نظامی روس را با سرعتی بیشتر از توان ولادیمیر پوتین برای جذب نیروهای جایگزین از بین برده است. در مجموع، طی سالهای تهاجم تمامعیار به اوکراین، گفته میشود تا ۵۰۰ هزار سرباز روس کشته شدهاند و شمار مجروحان حتی از این نیز بیشتر است.
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین گفته است که تلفات روسیه در سال جاری به ۱۴۵ هزار نفر رسیده است که از این تعداد، ۸۶ هزار نفر کشته و ۵۹ هزار نفر بهشدت زخمی شدهاند. اوکراین میگوید از هر کشته تاییدشده، تصاویر پهپادی در اختیار دارد.
این در حالی است که شواهد مربوط به عملکرد ضعیف روسیه در جنگ اوکراین، چه از نظر نظامی و چه از نظر اقتصادی، افزایش یافته است.
سازمان اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA) ارزیابیهای پیشین را تایید کرده و اعلام کرده است که روسیه بخشی از سرزمینهایی را که پیشتر در اوکراین اشغال کرده بود از دست داده است. در گزارشی که روز ۱۸ مه به کنگره ارائه شد، آمده است: «اوکراین در این سهماهه حدود ۴۰۰ کیلومتر مربع از مناطق واقع در دنیپروپتروفسک و اطراف آن را بازپس گرفت؛ مساحتی بیشتر از هر زمان دیگری از اواخر سال ۲۰۲۲ تاکنون.»
افزایش فشار اقتصادی بر مسکو
در همین حال تامین هزینه مالی جنگ نیز برای روسیه دشوارتر شده است. این کشور تا ماه آوریل از سقف کسری بودجه تعیینشده برای کل سال ۲۰۲۶ عبور کرده و بخش عمده ذخایر ارزی خارجی خود را مصرف کرده است. اکنون روسیه با سرعتی بیسابقه در حال کاهش ذخایر طلای خود است.
بر اساس آمار بانک مرکزی روسیه، این کشور از ابتدای سال تاکنون ۲۷.۹ تن از ذخایر طلای خود را فروخته که ارزشی بیش از چهار میلیارد دلار داشته است. در نتیجه، ذخایر طلای روسیه به پایینترین سطح خود از زمان آغاز تهاجم گسترده به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ رسیده است.
در همین حال، اوکراین به حملات دوربرد خود علیه زیرساختهای نفتی روسیه که منبع اصلی تامین مالی جنگ محسوب میشوند، ادامه داده است.
اوکراین روز ۲۳ مه یک انبار نفت و پایانه تخلیه نفت در نووراسییسک در ساحل دریای سیاه را هدف قرار داد که باعث آتشسوزی شد و یک نفتکش روسی نیز آسیب دید.
اوکراین روز بعد پایانه نفتی «تاماننفتگاز» در ساحل دریای سیاه را هدف قرار داد.
علاوه بر این، مراکز نظامی و صنعتی نیز مورد حمله قرار گرفتند؛ از جمله کارخانه شیمیایی «متافراکس» در شهر پرم، در عمق ۱۷۰۰ کیلومتری داخل خاک روسیه، و همچنین پایگاه هوایی تاگانروگ در منطقه روستوف که باعث آتشسوزی در یک مرکز تعمیر هواپیما شد.
تقویت دفاع هوایی اوکراین
اوکراین در زمینه تلاش برای مقابله با بمبهای هدایتشونده روسیه نیز موقعیت بهتری پیدا کرده است. این بمبها خسارات سنگینی به مواضع خط مقدم وارد کردهاند. روسیه هر هفته حدود سه هزار عدد از این بمبها را پرتاب میکند و با نصب سامانههای هدایت، برد آنها را به حدود ۱۰۰ کیلومتر رسانده است.
این قابلیت به هواپیماهای روسی اجازه میدهد بمبها را از نقاطی رها کنند که خارج از برد سامانههای پدافند هوایی اوکراین قرار دارد.
سوئد روز ۲۸ مه اعلام کرد ۱۶ فروند جنگنده گریپن به اوکراین اهدا خواهد کرد. همچنین اوکراین ۲۰ فروند دیگر را از طریق وام حمایتی اتحادیه اروپا برای اوکراین خریداری خواهد کرد.
مجموع این عوامل از جمله تغییر لحن رئیسجمهوری روسیه، توانایی نیروهای اوکراینی در مختل کردن شبکه لجستیکی روسیه در داخل خاک این کشور و از دست رفتن تدریجی مناطق تحت کنترل روسیه تصویری ناامیدکننده برای ولادیمیر پوتین ترسیم میکند.