تداوم تنشها و درگیریهای مرتبط با ایران، خطر بروز یک بحران تازه در عرضه انرژی را به همراه دارد که دیر یا زود اقتصاد جهانی را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
با این حال، بررسیهای خبرگزاری رویترز حاکی از آن است که برخی کشورها در برابر این شوک آسیبپذیرتر بوده و توان کمتری برای مدیریت تبعات آن دارند.
قدرتهای نوظهور اقتصادی
برخلاف تصور عموم، جهش قیمتها لزوما به سود کشورهای حوزه خلیج فارس نیست. بسته شدن قطعی تنگه هرمز به معنای توقف صادرات هیدروکربن کشورهایی نظیر کویت، قطر و بحرین است. پیشبینیها نشان میدهد اقتصاد این منطقه امسال با رکود روبرو شود.
دهلینو نیز حدود ۹۰ درصد نفت خام و نیمی از گاز مایع (LPG) مورد نیاز خود را وارد میکند. بحران فعلی باعث سقوط ارزش روپیه شده است.
ترکیه، همسایه ایران علاوه بر نگرانی از موج جدید پناهجویان، با مشکل ارزی ناشی از کاهش ورود گردشگران خارجی روبروست. بانک مرکزی ترکیه ناچار به توقف روند کاهش نرخ بهره شده و میلیاردها دلار از ذخایر ارزی خود را برای حفظ ارزش لیر هزینه کرده است.
اقتصادهای بزرگ گروه هفت (G7)
شوک جدید انرژی میتواند خاطرات تلخ تهاجم روسیه به اوکراین در چهار سال پیش را برای کشورهای اروپایی زنده کرده است؛ دورانی که وابستگی شدید قاره سبز به واردات انرژی عیان شد و تورم را به ارقام دو رقمی رساند.
در این میان، اقتصاد صنعتمحور آلمان بیشترین آسیب را از افزایش هزینههای انرژی متحمل میشود. بخش تولید این کشور که بهتازگی از رکود خارج شده بود، اکنون با خطر جدی روبروست. اگرچه برنامههای حمایتی دولت تا حدی فشار را تعدیل میکند، اما کسری بودجه سالهای آتی، دست برلین را برای حمایتهای بیشتر بسته است.
ایتالیا نیز به دلیل دارا بودن بخش تولیدی گسترده و سهم بسیار بالای نفت و گاز در سبد مصرف انرژی، در وضعیت حساسی قرار دارد. تولید برق در بریتانیا بیش از سایر قدرتهای اروپایی به گاز وابسته است. افزایش قیمت گاز منجر به بالا رفتن هزینههای استقراض و فشار بر بازار مسکن شده و گزینههای دولت برای حمایت از خانوارها را محدود کرده است.
ژاپن نیز حدود ۹۵ درصد نفت خود را از خاورمیانه تامین میکند که بخش اعظم آن از تنگه هرمز عبور میکند. کاهش ارزش ین در برابر دلار نیز فشار مضاعفی بر قیمت مواد غذایی و کالاهای اساسی وارد کرده است.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
کشورهای آسیبپذیر و در آستانه بحران
برخی کشورها که پیش از این نیز با بحرانهای داخلی دست و پنجه نرم میکردند، اکنون در وضعیت اضطراری قرار دارند. از جمله در سریلانکا دولت برای کاهش هزینههای انرژی، روزهای چهارشنبه را تعطیل رسمی اعلام کرده و سیستم سهمیهبندی سختگیرانه سوخت را به اجرا گذاشته است.
پاکستان هم با افزایش چشمگیر قیمت بنزین، مدارس را به مدت دو هفته تعطیل کرده و سهمیه سوخت ادارات دولتی به نصف کاهش یافته است.
قاهره افزون بر افزایش هزینههای سوخت و کالاهای اساسی، با کاهش شدید درآمدهای کانال سوئز و صنعت گردشگری روبرو شده است؛ در حالی که ارزش پول ملی این کشور نیز از زمان آغاز تنشها ۹ درصد سقوط کرده است.