شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان روز شنبه اعلام کرد مذاکرات تهران و واشنگتن بیش از هر زمان دیگری به دستیابی به توافقی برای پایان دادن به درگیریهای خاورمیانه نزدیک شدهاند و در صورت توافق نهایی احتمالا این تفاهم ظرف ۲۴ ساعت آینده امضا خواهد شد.
به گفته او، پاکستان در حال آمادهسازی برای امضای الکترونیکی این توافق است و پس از آن «مذاکرات فنی» از هفته آینده آغاز خواهد شد.
آگهی
آگهی
این در حالی است که در ماههای گذشته نیز بارها از نزدیک بودن توافق سخن گفته شده بود، اما آن تلاشها به نتیجه نرسید.
این تحول پس از چند روز تنش نظامی میان ایران، آمریکا و اسرائیل رخ میدهد؛ تحولاتی که خطر کشیده شدن منطقه به یک جنگ تمامعیار مجدد را افزایش داد.
همزمان با بالا گرفتن تنشها در روزهای اخیر ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا اواخر روز جمعه در پیامی در شبکههای اجتماعی اعلام کرده بود چند پهپاد تهاجمی ایران را که کشتیهای تجاری در تنگه هرمز را هدف گرفته بودند، رهگیری و سرنگون کرده است.
این جنگ که از اواخر فوریه آغاز شد، عملا صادرات نفت و گاز طبیعی از خلیج فارس را متوقف کرده است. با این حال از هفتم آوریل آتشبسی شکننده میان طرفها برقرار شده است.
اما از تفاهم احتمالی ایران و آمریکا چه میدانیم؟
شرایط مربوط به برنامه هستهای ایران ظرف ۶۰ روز پس از توافق نهایی میشود.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران روز جمعه گفت جزئیات مربوط به برنامه هستهای ایران، در مدت ۶۰ روز پس از امضای توافق اولیه نهایی خواهد شد و طرفها میتوانند درباره تمدید این دوره نیز تصمیم بگیرند.
برنامه هستهای ایران یکی از مهمترین نقاط اختلاف میان تهران و واشنگتن است. آمریکا و اسرائیل نگراناند ایران به سلاح هستهای دست یابد؛ موضوعی که رهبران این دو کشور از آن به عنوان یکی از دلایل اصلی آغاز جنگ یاد کردهاند. اما تهران همواره تاکید کرده است که فعالیتهای هستهای ایران اهدافی صلحآمیز دارد.
یک مقام ارشد دولت آمریکا که نخواست نامش فاش شود، روز جمعه گفت توافق احتمالی میان تهران و واشنگتن میتواند به جمعآوری یا انتقال ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران منجر شود.
او همچنین گفت دو طرف پس از امضای توافق، ۶۰ روز فرصت خواهند داشت تا درباره جزئیات فنی انتقال اورانیوم غنیشده ایران به توافق برسند.
این مقام توضیح نداد که آمریکا چگونه و چطور قرار است اورانیوم را از ایران خارج کند؛ ذخایر اورانیومی که گفته میشود زیر سه سایت هستهای مدفون است؛ سایتهایی که سال گذشته در حملات آمریکا به شدت آسیب دیدند.
آیا تنگه هرمز باز خواهد شد؟
او میگوید توافق شامل شروطی برای بازگشایی تنگه هرمز نیز خواهد بود.
این مقام آمریکایی تاکید کرد توافق در حال شکلگیری، بندهایی درباره بازگشایی تنگه هرمز را در بر خواهد داشت.
عباس عراقچی گفته است ایران خواهان توافقی است که به تهران اجازه دهد هنگام عبور کشتیها از تنگه هرمز بابت «خدمات ارائهشده» از آنها هزینه دریافت کند.
ایران در جریان جنگ، نظام دریافت عوارض را اعمال کرد؛ اقدامی که آمریکا و دیگر کشورها آن را نقض قوانین بینالمللی میدانند.
اختلال در عبور و مرور از تنگه هرمز که یکی از مسیرهای حیاتی انتقال نفت و گاز طبیعی است، عرضه جهانی انرژی را محدود کرده، قیمت سوخت را بالا برده و هزینه مواد غذایی و کالاهای اساسی را در مناطقی بسیار فراتر از خاورمیانه افزایش داده است.
این توافق شامل کاهش تحریمها علیه ایران خواهد بود؟
سه مقام منطقهای گفتهاند توافق در حال شکلگیری احتمالا شامل لغو مرحلهای تحریمها علیه ایران و آزادسازی داراییهای مسدودشده این کشور خواهد بود. این مقامات به دلیل حساسیت مذاکرات، به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند.
آنها میگوید انتظار میرود پس از توافق، این توافق در روزهای آینده امضا شود.
سرنوشت لبنان چه میشود؟
ایران در طول مذاکرات تاکید کرده است که هر توافقی باید شامل آتشبس در لبنان نیز باشد؛ جایی که اسرائیل با حزبالله، گروه تحت حمایت ایران، درگیر جنگ است.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل روز جمعه هشدار داد حتی در صورت دستیابی به توافق نیز تلآویو ممکن است در قبال ایران بهطور مستقل عمل کند. او همچنین گفت این کشور از مناطقی که در لبنان، سوریه و غزه در اشغال دارد عقبنشینی نخواهد کرد و از اردوگاههای آوارگان در شمال کرانه باختری اشغالی نیز خارج نخواهد شد.
در همین حال گزارشها از ادامه درگیریها در جنوب لبنان حکایت دارد.