گسترش تنشها در خاورمیانه با وجود آنکه اتحادیه اروپا رابطه تجاری کمی با تهران دارد، خطر افزایش تورم و هزینههای انرژی را به همراه داشته است.
رابطه تجاری مستقیم میان اتحادیه اروپا و ایران بسیار ناچیز است، بهطوری که دادههای یورواستات نشان میدهد، واردات این اتحادیه از ایران فقط حدود ۰.۰۳ درصد از کل واردات اتحادیه اروپا را تشکیل میدهد، که این رقم بیشتر بهدلیل تحریمهای این اتحادیه علیه تهران است.
آگهی
آگهی
با وجود این، بیثباتی در منطقه خلیج فارس پس از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران همچنان اقتصادهای اروپا را در معرض خطر قرار میدهد، که بخشی از آن به تنگه هرمز مربوط میشود و بخشی دیگر به وابستگی این قاره به بازارهای جهانی نفت و گاز بازمیگردد.
بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، در سال ۲۰۲۳، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده که این رقم معادل یکپنجم مصرف جهانی مایعات نفتی است. همچنین حدود یکپنجم گاز طبیعی مایع (الانجی) جهان نیز از این تنگه عبور میکند.
بخشی از واردات انرژی اروپا به این مسیر دریایی وابسته است. مؤسسه «آیافاُ» تخمین زده است که حدود ۶.۲ درصد از واردات نفت خام اتحادیه اروپا و ۸.۷ درصد از واردات گاز طبیعی مایع این اتحادیه از تنگه هرمز عبور میکنند.
کشورهای اروپایی همچنین بهدلیل وابستگی به بازارهای جهانی نفت و گاز تحت تأثیر قرار میگیرند، زیرا اختلالها در حمل و نقل دریایی باعث افزایش شدید قیمتها شده و کشورهای عضو گروه هفت را به توافق برای آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک نفت واداشته است.
سیمونه تالیاپیترا، پژوهشگر ارشد اندیشکده بروژل در بروکسل، بر این نظر است که افزایش قیمت انرژی میتواند تورم را بالا برده و رشد اقتصادی در اروپا را کند کند.
او گفت: «اگر قیمت نفت و گاز همچنان افزایش یابند، پیامد اصلی اقتصادی آن برای اروپا، بالا رفتن تورم و کاهش رشد اقتصادی خواهد بود.»
این پژوهشگر دا ادامه گفت از آنجا که اتحادیه اروپا بخش عمدهای از سوختهای فسیلی خود را وارد میکند، چنین شوکی در واقع مانند یک مالیات بر خانوارها و شرکتها عمل خواهد کرد، قدرت خرید را کاهش داده و هزینههای تولید را بهویژه برای صنایع پرمصرف انرژی افزایش میدهد.
در عمل، افزایش قیمت نفت به معنای گرانتر شدن بنزین و گازوییل، بالاتر رفتن هزینههای حمل و نقل و قبوض انرژی خانوارها خواهد بود، و افزایش قیمت گاز نیز میتواند هزینه برق و گرمایش را برای اروپاییها بالا ببرد.
اتحادیه اروپا بخشی از نفت خود را از خاورمیانه وارد میکند. دادهها نشان میدهند در سال ۲۰۲۴، عربستان سعودی حدود ۷ درصد از تقاضای نفت اروپا و عراق حدود ۵.۷ درصد آن را تأمین کردهاند.
بهطور کلی، آمریکا حدود ۱۶ درصد از واردات نفت اتحادیه اروپا را تأمین میکند، و پس از آن، نروژ با ۱۳.۵ درصد و قزاقستان با ۱۱٫۵ درصد قرار دارند.
آلمان، اسپانیا و ایتالیا در معرض خطر هستند
در اروپا، واردات نفت خام در چند کشور متمرکز است. بر اساس دادههای یورواستات، در سال ۲۰۲۳، آلمان حدود ۷۷ میلیون تن نفت خام وارد کرده است. پس از آلمان، اسپانیا با حدود ۶۲ میلیون تن و ایتالیا با تقریباً ۶۱ میلیون تن قرار دارند.
هلند با ۵۴ میلیون تن و و فرانسه با ۴۶ میلیون تن در رتبههای بعدی قرار دارند. مجموع این پنج کشور تقریباً دو سوم واردات نفت خام اتحادیه اروپا را تشکیل میدهند، حتی اگر نفت آنها مستقیماً از خلیج فارس وارد نشود.
روز چهارشنبه، کشورهای گروه هفت پس از یک جلسه اضطراری بر این نکته تأکید کردند که وضعیت کنونی نمیتواند روی آوردن به نفت روسیه بهعنوان منبع تأمین اضافی را توجیه کند.
فردریش مرتس، صدراعظم آلمان گفت کشورش با وجود فشارهای احتمالی اقتصادی، تحریمها علیه روسیه را کاهش نخواهد داد و همبستگی با اوکراین را دلیل این تصمیم عنوان کرد.
او با بیان اینکه آلمان «آماده است در صورت لزوم چنین دورهای را تحمل کند»، گفت در صورت پایان یافتن جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، وضعیت بهسرعت تثبیت خواهد شد.
کارلوس کوئرپو، وزیر اقتصاد اسپانیا، به تلویزیون این کشور گفت در حال حاضر قیمتها کنترل شدهاند، اما وضعیت هنوز «نوسانی» است.
همزمان فرانسه اعلام کرد بازرسیهایی در جایگاههای سوخت انجام خواهد داد تا اطمینان حاصل شود شرکتها از وضعیت فعلی سوءاستفاده نکرده و قیمتها را بهطور افراطی افزایش نمیدهند.