شبکه «سی ان ان» به نقل از پنج منبع آگاه از اطلاعات محرمانه آمریکا گزارش داد که ایران طی هفتههای اخیر تلاشهای خود را برای مسدود کردن دسترسی به ذخایر اورانیوم غنیشده بهطور چشمگیری افزایش داده و با فروریختن عمدی تونلها و کارگذاری مینهای انفجاری در ورودی مراکز این مواد را از دسترس خارج کرده است.
به گفته این منابع، دسترسی به حدود نیم تُن اورانیوم غنیشده ایران اکنون بسیار دشوارتر، خطرناکتر و زمانبرتر از یک ماه پیش شده است؛ زمانی که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا آشکارا احتمال صدور دستور به ارتش برای تصرف این مواد را مطرح میکرد.
آگهی
آگهی
اقدامهای جدید ایران نشانه دیگری از پیچیدگی توافق پیشنهادی دولت ترامپ با تهران برای خارجسازی و نابودی اورانیوم غنیشده محسوب میشود و این پرسش را مطرح میکند که در نهایت چه کسی مسئولیت تعیین تکلیف این مواد را بر عهده خواهد گرفت.
دونالد ترامپ بارها اعلام کرده که در مذاکرات جاری برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، تامین و کنترل این مواد هستهای یکی از اولویتهای اصلی آمریکا است.
بنا به گزارش «سی ان ان» و طبق گفته یکی از مقامات ارشد دولت آمریکا روز جمعه خبرنگاران را در جریان امور قرار داد، دو طرف به توافقی نزدیکتر شدهاند که بر اساس آن ایران باید اورانیوم غنیشده خود را به آمریکا تحویل دهد. این مقام گفت مواد مذکور ابتدا در محل نابود شده و سپس از کشور خارج خواهند شد.
با این حال، مقامهای آمریکایی و ایرانی روایتهای متفاوتی از این توافق اولیه ارائه کردهاند و جزئیات دقیق آن همچنان نامشخص است. متن منتسب به پیشنویس توافق که روز جمعه در یکی از خبرگزاری نیمهرسمی ایرانی منتشر شد، موجب واکنش خشمگینانه دونالد ترامپ در شبکههای اجتماعی شد.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
چند تن از منابع گفتند که حتی برای خود ایران نیز خارج کردن این مواد غنیشده اکنون دشوار و خطرناک خواهد بود، زیرا به تجهیزات سنگین حفاری و عملیات مینروبی نیاز دارد؛ اقداماتی که هم پرخطر و هم پیچیده هستند.
اسکات روکر، رئیس پیشین دفتر حذف مواد هستهای در اداره ملی امنیت هستهای آمریکا بین سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱، گفت: «اگر این گزارشها درست باشند، قطعا بازیابی اورانیوم با غنای بالا را پیچیدهتر خواهند کرد.»
او افزود که این وضعیت میتواند فرصتی برای ایران فراهم کند تا در روند اثبات پایبندی خود به توافق، ابهام ایجاد کند.
اسکات روکر توضیح داد که اگر مذاکرهکنندگان از ایران بخواهند تمام ذخایر را برای راستیآزمایی و در نهایت انتقال یا رقیقسازی در یک محل متمرکز جمعآوری کند، مسئولیت دسترسی به مواد و ارائه فهرست کامل ذخایر بر عهده تهران خواهد بود.
اما او هشدار داد: «در چنین سناریویی نگرانم که ایران ادعا کند بخشی از اورانیوم با غنای بالا قابل بازیابی نیست. در آن صورت ما اطمینان کامل نخواهیم داشت که ایران در آینده نتواند دوباره به آن دسترسی پیدا کند.»
کارشناسان معتقد است که بخش عمده این ذخایر در تونلهای فروریخته مجموعه هستهای اصفهان در مرکز ایران قرار دارد و مقداری از مواد نیز در سایتهای دیگر نگهداری میشود.
«سیانان» پیشتر گزارش داده بود که ارتش آمریکا در اواسط ماه مه برای اجرای عملیاتی جهت تصرف این مواد هستهای آماده شده بود، اما در نهایت این طرح به دلیل ریسک بسیار بالا کنار گذاشته شد.
با این حال، از آن زمان تاکنون ایران استحکام مکان پیرامون محلهایی را که گمان میرود اورانیوم غنیشده در زیر زمین در آنها دفن شده باشد، بیشتر کرده است.
دونالد ترامپ پیشتر نیز به خطرات بازیابی اجباری این مواد اشاره کرده بود و در مصاحبهای با شبکه فاکس نیوز در ماه مه، نسبت به توانایی ایران برای دسترسی مجدد به این مواد بدون آگاهی دستگاههای اطلاعاتی آمریکا ابراز تردید کرده بود.
او گفته بود: «ما دقیقا میدانیم چه اتفاقی در آنجا میافتد. هیچکس حتی به آن نزدیک هم نشده است.»
اما دو تن از منابع اشاره کردند که مطرح کردن علنی این ذخایر به عنوان یک هدف احتمالی، ممکن است انگیزه لازم را به ایران داده باشد تا از داراییهای خود بهتر محافظت کند.
خارج کردن اورانیوم غنیشده از ایران احتمالا نیازمند استقرار تاسیسات سیار تخصصی برای مدیریت اورانیوم خواهد بود که تحت نظر اداره ملی امنیت هستهای آمریکا در آزمایشگاه ملی اوک ریج در ایالت تنسی فعالیت میکند. «سیانان» پیشتر گزارش داده بود که جرد کوشنر و استیو ویتکاف، مذاکرهکنندگان ارشد آمریکا، اوایل این ماه از این مرکز بازدید کردهاند.
با این حال، حتی بهترین متخصصان جهان در زمینه جمعآوری مواد مرتبط با برنامههای هستهای نیز برای انجام این ماموریت به زمان قابل توجهی نیاز خواهند داشت. دونالد ترامپ اوایل همین ماه به خبرنگاران گفته بود که چنین عملیاتی دستکم دو هفته زمان خواهد برد.