یورونیوز بیزنس در این گزارش بررسی میکند اروپاییها درباره وضع حداقل مالیات بر ثروت ثروتمندترین افراد و مالیات حداقلی بر شرکتهای چندملیتی بزرگ در کشور محل فعالیتشان چه نظری دارند.
مالیات ستون انسجام اجتماعی هر کشور است و درآمدی را تامین میکند که دولتها برای کارکرد، ارایه خدمات و حفظ ثبات به آن نیاز دارند. اتحادیه اروپا میگوید میخواهد با مقابله با تبعیض مالیاتی، اخذ مالیات مضاعف و فرار مالیاتی، نظام مالیاتی را عادلانهتر، شفافتر و کارامدتر کند.
آگهی
آگهی
شرکتهای بزرگ چندملیتی و افراد بسیار ثروتمند هرچه بیشتر زیر ذرهبین قرار میگیرند زیرا بحثها درباره اینکه آیا سهم عادلانه خود را میپردازند یا نه شدت گرفته است. در گوشه و کنار اروپا در برخی اعتراضها از آنها خواسته شده سهم بیشتری بپردازند.
یک نظرسنجی یوروبارومتر در سال ۲۰۰۵ نشان داد دو سوم شهروندان اتحادیه اروپا از وضع مالیات بر ثروتمندان حمایت میکنند و چهار نفر از هر پنج نفر طرفدار مالیاتستانی از شرکتهای بزرگ چندملیتی هستند. میزان حمایت در اروپا بسیار متفاوت است و کارشناسان میگویند اختلاف اعتماد به دولتها و نهادهای عمومی به توضیح این فاصله کمک میکند.
از شرکتکنندگان پرسیده شد: «نظر شما درباره تعیین حداقل مالیات بر اساس ثروت برای ثروتمندترین افراد کشور (۰٫۰۰۱ درصد بالا) چیست؟»
در مجموع در سراسر اتحادیه اروپا ۶۵ درصد از چنین حداقل مالیاتی حمایت کردند. میزان حمایت از ۴۵ درصد در چک تا ۷۸ درصد در مجارستان متغیر است.
جدا از این دو کشور، میزان حمایت در بلغارستان، رومانی، کرواسی و یونان دستکم ۷۰ درصد است در حالی که در لهستان و دانمارک به کمتر از نصف میرسد.
در میان چهار اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا، سطح حمایتها مشابه است. ایتالیا با ۷۰ درصد در صدر قرار دارد و آلمان و اسپانیا با ۶۹ درصد در جایگاه بعدی هستند. فرانسه با ۶۵ درصد همسطح میانگین اتحادیه اروپاست.
به طور کلی در اروپای مرکزی و شرقی حمایت بالاست هرچند تفاوتهای درونی چشمگیر است. لهستان و چک به عنوان استثناهای آشکار با سطح حمایت به مراتب پایینتر خودنمایی میکنند.
در برخی کشورها در این منطقه که حمایت کمتری دارند، پاسخ «نمیدانم» نیز نسبتا بالاست؛ از جمله در چک با ۲۵ درصد و لتونی با ۱۹ درصد.
نابرابری و شکافهای ثروت
اریک کیرخلر از دانشگاه وین به یورونیوز بیزنس گفت: «برداشت از نابرابری و قابلرویت بودن شکافهای ثروت نقش تعیینکنندهای در شکلگیری نگرشها نسبت به مالیات دارد.»
او افزود: «در جایی که شبکههای تامین اجتماعی ضعیف است و نابرابریهای ثروت به چشم میآید، شهروندان معمولا خواهان اقدامات اصلاحی قویتری از جمله مالیاتهای بالاتر بر ثروتمندان بزرگ میشوند.»
او يادآور شد که در کشورهای شمال اروپا بسیاری از مالیاتهای بر ثروت به دلیل نگرانیها درباره کارامدی و فرار مالیاتی لغو شده است. به گفته او شهروندان این کشورها عموما به این اعتماد دارند که مالیاتهای موجود بر درآمد و درآمد سرمایه به شکل موثری عمل میکند و بار مالیاتی را منصفانه توزیع میکند. او اضافه کرد: «در نتیجه تمایل برای بازگرداندن مالیات بر خالص دارایی همچنان محدود است.»
نقش اعتماد به دولت
کارن سورث-اسلون از دانشگاه پادربورن گفت تفاوت در اعتماد به دولت این برداشتها را شکل میدهد. سطح درآمد و نابرابری ثروت و همچنین تصوری که مردم از میزان قابل قبول نابرابری دارند نیز در این میان نقش دارد.
او به یورونیوز بیزنس گفت: «اگر مردم متقاعد شوند که «ثروتمندان» میتوانند از زیر بار نظام مالیاتی شانه خالی کنند و نظام سیاسی و اداره عمومی به درستی نظارت نمیشود یا حتی فاسد است، این نارضایتی به مطالبه مالیات بر ثروت دامن میزند.»
وقتی از شرکتکنندگان پرسیده شد «تا چه حد موافقند که شرکتهای بزرگ چندملیتی ملزم شوند در هر کشوری که فعالیت میکنند حداقل میزان مشخصی مالیات بپردازند؟» میزان حمایت به شکل چشمگیری بالا رفت.
در سراسر اتحادیه اروپا ۸۰ درصد پاسخدهندگان موافق بودند. از این میان ۴۴ درصد کاملا موافق و ۳۶ درصد تا حدی موافق بودند. میزان حمایت از ۶۷ درصد در مجارستان تا ۸۷ درصد در یونان در نوسان است.
در چند کشور، بیش از چهار نفر از هر پنج پاسخدهنده معتقدند شرکتهای چندملیتی باید در محل فعالیت خود حداقل سطحی از مالیات بپردازند؛ از جمله در اتریش با ۸۶ درصد، بلغارستان ۸۴ درصد، فرانسه ۸۳ درصد، فنلاند ۸۳ درصد، پرتغال ۸۳ درصد، مالت ۸۳ درصد، کرواسی ۸۲ درصد، آلمان ۸۲ درصد و لوکزامبورگ ۸۱ درصد.
سهم کسانی که «کاملا موافقند» به طور خاص در اتریش با ۵۴ درصد، کرواسی ۵۱ درصد و آلمان ۴۸ درصد بالاست.
در کنار مجارستان، سطح کلی حمایت در لتونی با ۷۲ درصد، اسلوونی ۷۳ درصد، اسلواکی ۷۳ درصد و چک ۷۴ درصد به کمتر از سه چهارم میرسد.
کارن سورث-اسلون گفت اتریش همچنان مقصدی جذاب برای سرمایهگذاری مستقیم خارجی است در حالی که مجارستان در میان کمجذابترینها قرار دارد. این امر نشان میدهد مجارستان برای جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی تلاش زیادی میکند، حتی اگر به معنای چشمپوشی از بخشی از درآمد مالیات شرکتها باشد.
او گفت: «احتمالا این راهبرد با این انتظار تقویت میشود که منافع کلی از محل افزایش درآمد سایر مالیاتها، مثلا مالیاتهای مبتنی بر مصرف مانند مالیات بر ارزش افزوده، جبران خواهد شد. در اتریش مردم بیشتر نگران رقابتپذیری شرکتهای داخلی در برابر رقبای بینالمللی هستند.»
سرمایهگذاری مستقیم خارجی
کیرخلر يادآور شد که اتریش، کرواسی و بلغارستانخود را نه به عنوان بهشتهای مالیاتی بلکه به عنوان اقتصادهای بازار میبینند که انتظار دارند مشارکت منصفانهای دریافت کنند. او گفت: «حداقل مالیات به ثبات بیشتر و حفاظت در برابر انتقال سود وعده میدهد؛ مسایلی که در اروپای جنوب شرقی بهویژه اهمیت دارد.»
کیرخلر گفت کهمجارستان و لتونی برای تقویت اقتصاد خود به نرخهای پایین مالیات شرکتها و سرمایهگذاری خارجی تکیه میکنند. او افزود: «نگرشها محتاطانهتر است... بسیاری نگرانند که هماهنگی سختگیرانهتر در عرصه مالیات بینالمللی بتواند رقابتپذیری آنها را تضعیف کند.»
آمازون، متا، گوگل و اپل از سرشناسترین شرکتهای چندملیتی هستند. برخی از آنها با اعتراضهایی درباره میزان مالیاتی که میپردازند روبهرو شدهاند.
برداشت از عدالت مالیاتی به طور کلی در کشورهای شمال اروپا و اروپای غربی بالاتر و در اروپای شرقی پایینتر است. کارشناسان این فاصله را به کیفیت خدمات عمومی و میزان کارایی نظامهای مالیاتی در بازتوزیع ثروت نسبت میدهند.
یک مقاله یورونیوز با عنوان «مالیات بر ثروت در اروپا» با جزییات بیشتری بررسی میکند کدام کشورها این مالیات را وضع میکنند و چه میزان درآمد از آن به دست میآورند. بالاترین نرخهای مالیات بر درآمد شخصی برای پردرآمدترین افراد در اروپا بسیار متفاوت است.