پوشش زنده. مدیرکل آژانس بین المللی انرژی هسته‌ای در دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا حضور خواهد داشت

بنا به اعلام برخی منابع خبری در مسقط، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران قرار است فردا (سه‌شنبه ۵ اسفند) با هدف تحویل پاسخ رسمی و قطعی تهران به خواسته‌های ایالات متحده در جریان مذاکرات غیرمستقیم هسته‌ای، راهی عمان شود.

گمانه‌زنی‌ها حاکی از آن است که این سفر می‌تواند نقطه عطفی در روند گفت‌وگوها باشد؛ چرا که این احتمال وجود دارد پاسخ تهران به گونه‌ای تنظیم شده باشد که به خروج ایران از روند مذاکرات و توقف کامل دیپلماسی منجر شود.

منبع امنیتی رسمی به نیویورک تایمز گفته‌اند که ناو هواپیمابر جرالد فورد هم‌اکنون در آب‌های جنوب ایتالیا قرار دارد و به زودیبه نزدیکی سواحل اسرائیل خواهد رسید.

بزرگترین ناو هواپیما‌بر جهان در راستای تهدید‌های تازه دونالد ترامپ و در پی تشدید تنش میان تهران و واشنگتن راهی مدیترانه و آب‌های مشرف به خاورمیانه شده است.

وال‌استریت ژورنال پیش‌تر در گزارشی با اشاره به تمدید دوباره ماموریت این ناو که سبب اعزام آن به خاورمیانه شده نوشت که همین موضوع، هم‌زمان با مشکلات فنی و بهداشتی، سطح خستگی، دلزدگی و تمایل به استعفا را در میان بخشی از خدمه ناو بالا برده است.



لیندسی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه آمریکایی، در اظهاراتی تازه‌ درباره احتمال حمله نظامی به ایران گفت هرچند تهران توان هدف قرار دادن پایگاه‌های آمریکا را دارد، اما به‌زعم او «ریسک این اقدام ارزشش را دارد». او تأکید کرد نیروهای آمریکایی که این خطر را به جان می‌خرند، خودشان هم می‌گویند: «بگذارید انجامش بدهیم.»​

​این سناتور تندرو در هفته‌های اخیر بارها از لزوم اقدام قاطع نظامی علیه ایران سخن گفته و با سفر به اسرائیل و کشورهای منطقه، از حمله به زیرساخت‌های حیاتی ایران به‌عنوان راه مهار تهران دفاع کرده است. گراهام پیش‌تر نیز در مواضعی مشابه خواستار هدف قرار دادن تاسیسات هسته‌ای،‌ ناوگان دریایی و پالایشگاه‌های نفت ایران در صورت تشدید تنش‌ها شده بود.

اظهارات تازه گراهام در حالی بیان می‌شود که بحث درباره تبعات احتمالی هرگونه درگیری مستقیم با ایران، از تلفات احتمالی نیروهای آمریکایی گرفته تا خطر گسترش جنگ در منطقه، به محور جدی مناقشات داخلی در آمریکا و میان متحدان واشنگتن تبدیل شده است.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه روز دوشنبه در نشست هفتگی با خبرنگاران، گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال «توافق موقت» هسته‌ای میان ایران و آمریکا را رد کرد و گفت این بحث «هیچ مبنایی ندارد» و جزئیات هر روندی تنها در اتاق مذاکرات بررسی می‌شود. او در واکنش به اظهارات ویتکاف درباره نزدیک بودن ایران به ساخت سلاح هسته‌ای نیز تأکید کرد این قضاوت‌ها متناقض است و داوری را به افکار عمومی و نخبگان سیاسی ایران و منطقه واگذار کرد.

بقائی با اشاره به روند گفت‌وگوها تصریح کرد هیچ مذاکره‌ای که هدف آن تحمیل یک‌سویه خواسته‌های طرف مقابل باشد به نتیجه نمی‌رسد و در مورد ایران نیز چنین رویکردی محصولی نخواهد داشت، و افزود تهران بر «حقانیت» مواضع خود در حوزه هسته‌ای و رفع تحریم‌ها باور دارد و این مسیر را تا زمانی که آن را ثمربخش بداند ادامه می‌دهد.

او در پاسخ به سخنان رافائل گروسی مبنی بر مشروط بودن هر توافق به اجازه بازرسی از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده گفت ایران چنین پیش‌شرطی را به رسمیت نمی‌شناسد و یادآور شد تعهدات ایران در قبال بازرسی از تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز در سال ۲۰۲۵ به‌طور کامل اجرا شده و همکاری ایران با آژانس در این چارچوب انجام گرفته است. به گفته او، موضوع مراکز آسیب‌دیده ماهیتی جداگانه دارد، زیرا هیچ رویه مشخصی برای بازرسی از تأسیسات صلح‌آمیزی که هدف حمله نظامی خارجی قرار گرفته‌اند، وجود ندارد.

سخنگوی دستگاه دیپلماسی در بخش دیگری از نشست، درباره خبر سفر علی لاریجانی به عمان برای تحویل «بسته پیشنهادی ایران» به طرف‌های میانجی گفت از چنین سفری اطلاعی ندارد و این خبر نیاز به راستی‌آزمایی دارد.

روابط‌عمومی دانشگاه علم و صنعت ایران اعلام کرد یک دانشجوی این دانشگاه که عصر یکشنبه سوم اسفند حین حضور در کلاس درس دچار عارضه شد و جان باخت، سابقه ناراحتی قلبی داشته است. به گفته دانشگاه، این دانشجو پس از بدحال شدن، کلاس را برای شست‌وشوی صورت ترک کرده و بار دیگر به کلاس بازگشته اما مجدداً دچار وخامت حال شده است.

طبق این توضیحات، بلافاصله با اورژانس تماس گرفته شده و نیروهای امدادی پس از حضور در محل، او را به بیمارستان الغدیر در نزدیکی دانشگاه منتقل کرده‌اند، اما تلاش‌های پزشکی نتیجه نداده و این دانشجو در بیمارستان جان خود را از دست داده است.

دانشگاه تأکید کرده از دقایق نخست حادثه پیگیر وضعیت سلامتی او بوده و نشستی با حضور خانواده دانشجو، رئیس دانشگاه و استاد مربوطه در حال برگزاری است.

روابط‌عمومی دانشگاه علم و صنعت همچنین گفت هنوز پزشکی قانونی علت دقیق فوت را اعلام نکرده و نتیجه بررسی‌ها به محض دریافت، اطلاع‌رسانی خواهد شد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، کلیپی از مارک لوین، مجری برجسته فاکس نیوز را در پلتفرم تروث سوشال خود بازنشر کرد. در این کلیپ، لوین به شدت از حکومت ایران انتقاد کرده و خواستار تغییر رژیم شده است. 

مارک لوین در اظهارات اخیر خود بارها به این موضوع اشاره کرده که حکومت ایران به دلیل اعتراضات داخلی و فشارهای اقتصادی در آستانه فروپاشی است و قدرت سابق را ندارد.

او بر تضاد میان مردم ایران و حاکمیت تأکید کرده و گفته است که رژیم ایران مردم خود را به گروگان گرفته است. مارک لوین همچین به دفعات در برنامه‌های خود تصریح کرده که ایران تنها در صورت مواجه شدن با یک تهدید نظامی معتبر و بزرگ عقب می‌نشیند.

او تأکید دارد که زمان مذاکرات بی‌پایان به سبک گذشته تمام شده و اکنون نوبت «اقدام» یا «تسلیم کامل» ایران است.

مارک لوین در این دقیقا چه گفته که توجه ترامپ را به خود جلب کرده است؟

تحلیلگر و مجری شناخته‌شده آمریکایی، در اظهارات اخیر خود با رد کامل هرگونه مذاکره و توافق با جمهوری اسلامی، تاکید کرد که تنها راه مقابله با تهدیدات تهران، «تغییر رژیم» و از بین بردن این حکومت است.

وی با اشاره به خوش‌خیالی برخی سیاستمداران نسبت به دیپلماسی گفت: «حتی اگر ایران بهترین توافق تاریخ را روی میز بگذارد و وعده دهد که برنامه هسته‌ای، موشک‌های بالستیک و تروریسم را کنار می‌گذارد، باز هم امضای یک تکه کاغذ نمی‌تواند ایدئولوژی تندروی آن‌ها را تغییر دهد. مشکل اصلی، ذات و هویت این رژیم است، نه متن توافق‌نامه‌ها.»

لوین با هشدار درباره استراتژی «بازی طولانی‌مدت» تهران، توضیح داد که مقامات ایران ممکن است در سه سال باقی‌مانده از دولت دونالد ترامپ عقب‌نشینی کنند، اما تنها منتظر می‌مانند تا رئیس‌جمهوری مانند بایدن یا اوباما روی کار بیاید و سپس دوباره به سرعت به سمت ساخت سلاح هسته‌ای حرکت کنند. او برای اثبات بی‌تعهدی تهران، به نقض مکرر تعهدات پس از سال ۲۰۱۸، افزایش غنی‌سازی به ۶۰ درصد، محدود کردن نظارت‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و در نهایت خاتمه رسمی توافق در اکتبر ۲۰۲۵ اشاره کرد.

این تحلیلگر آمریکایی با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی اکنون در «ضعیف‌ترین دوران خود» قرار دارد، هشدار داد که نباید حل این معضل را به دوش نسل‌های آینده و فرزندان آمریکا انداخت. وی تصریح کرد: «حکومتی که از کشتار ده‌ها هزار نفر از مردم خود ابایی ندارد، اگر روزی به کلاهک‌های هسته‌ای مجهز شود، قطعاً از استفاده از آن‌ها علیه فرزندان ما دریغ نخواهد کرد.»

لوین در پایان با لحنی قاطع و با تاکید بر لزوم تغییر رژیم در ایران گفت: «غرب باید درک کند که دقیقا با چه موجودیتی روبه‌رو است؛ فرستادن نماینده و امضای توافق ذهنیت آن‌ها را تغییر نمی‌دهد. این رژیم باید از بین برود.»

تصاویر ماهواره‌ای جدید نشان می‌دهد که ایالات متحده ده ها فروند جت جنگنده را به پایگاه‌های نظامی خود در اردن و عربستان سعودی اعزام کرده است. این تحرکات، بزرگترین حضور نظامی واشنگتن در منطقه خاورمیانه از سال ۲۰۰۳ (زمان حمله به عراق) تاکنون محسوب می‌شود.

این آمادگی نظامی همزمان با تهدیدهای مستقیم دونالد ترامپ مبنی بر حمله نظامی به ایران صورت می‌گیرد. گزارش‌های میدانی و تصاویر ماهواره‌ای نشان‌دهنده یک «پل هوایی و دریایی» عظیم برای پشتیبانی از این عملیات احتمالی است.

طبق داده‌های تحلیل‌شده، این نیروی تهاجمی شامل موارد زیر است:

ناوگان هوایی: جنگنده‌های نسل پنجم اف-۳۵، جنگنده‌های برتری هوایی اف-۱۵ و هواپیماهای پشتیبانی نزدیک ای-۱۰ (موسوم به گراز که برای انهدام زره‌پوش‌ها به کار می‌رود).

توان دریایی: دو گروه ضربت حامل هواپیمابر و ۱۶ ناو جنگی مجهز به موشک‌های کروز.

نیروی انسانی: حدود ۴۰ هزار سرباز تازه نفس در پایگاه‌های مختلف منطقه مستقر شده‌اند.

کارشناسان نظامی معتقدند این حجم از تمرکز تجهیزات و هواپیماهای سوخت‌رسان و پشتیبانی، نشان‌دهنده تغییر وضعیت از «بازدارندگی» به حالت «آمادگی برای حمله» است. در حالی که ترامپ بر فشار حداکثری تاکید دارد، استقرار این تسلیحات در مرزهای همسایه ایران، تنش‌ها را به بالاترین سطح خود در دو دهه اخیر رسانده است.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در مصاحبه با شبکه خبری «سی‌بی‌اس» آمریکا تاکید کرد که برخورداری از انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای از جمله غنی‌سازی اورانیوم، حق مسلم ایران است. این اظهارات در شرایطی بیان می‌شود که واشنگتن فشارهای خود را برای دستیابی به توافقی جدید بر سر برنامه هسته‌ای تهران افزایش داده است.

عراقچی با اعلام اینکه دور بعدی مذاکرات میان ایران و آمریکا روز پنجشنبه در ژنو برگزار خواهد شد، خاطرنشان کرد که تنها راه حل‌وفصل مسئله هسته‌ای مسیر دیپلماسی است. وی با اشاره به پیشرفت‌های به‌دست‌آمده در گفت‌وگوهای هفته گذشته، افزود که هیئت ایرانی در حال تکمیل یک پیش‌نویس پیشنهادی برای «استیو ویتکاف»، نماینده ویژه آمریکا است تا در نشست آتی روی آن کار شده و دو طرف به یک «توافق سریع» دست یابند.

وزیر خارجه ایران در واکنش به خواسته‌ مقامات آمریکایی و جمهوری‌خواهان کنگره مبنی بر توقف کامل غنی‌سازی (غنی‌سازی صفر)، این موضوع را بخش حساسی از مذاکرات دانست. او با تاکید بر اینکه غنی‌سازی حق ایران است، تصریح کرد که این فناوری توسط دانشمندان داخلی توسعه یافته و اکنون به مسئله «غرور و افتخار ملی» ایرانیان تبدیل شده است؛ بنابراین تا زمانی که برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز و تحت نظارت آژانس است، هیچ دلیل حقوقی برای چشم‌پوشی از آن وجود ندارد.

این دیپلمات ارشد ایرانی همچنین به تهدیدات اخیر دونالد ترامپ مبنی بر احتمال «حمله نظامی محدود» در صورت عدم حصول توافق طی چند روز آینده واکنش نشان داد. عراقچی با اشاره به تجمع گسترده نیروهای نظامی آمریکا در خاورمیانه گفت: «هیچ نیازی به این صف‌آرایی نظامی نیست؛ این اقدامات نه کمکی به حل موضوع می‌کند و نه می‌تواند ما را تحت فشار قرار دهد.»

عراقچی با هشداری صریح و بی‌پرده درباره عواقب هرگونه ماجراجویی نظامی افزود: «اگر آمریکا به ما حمله کند، ما حق کامل برای دفاع از خود داریم. از آنجا که موشک‌های ما به خاک آمریکا نمی‌رسند، بدیهی است که ما باید اقدام دیگری انجام دهیم؛ ما پایگاه‌های آمریکایی در منطقه را هدف قرار خواهیم داد.»

وی در پایان این مصاحبه، با ابراز امیدواری نسبت به در دسترس بودن یک توافق، این پرسش اساسی را مطرح کرد که «وقتی تمام امکانات و احتمالات برای دستیابی به یک راه‌حل صلح‌آمیز فراهم است، چرا باید به سوی درگیری و جنگ حرکت کرد؟»

روزنامه فایننشیال تایمز بر اساس اسناد فاش‌شده روسی گزارش داد که ایران دسامبر گذشته یک قرارداد تسلیحاتی محرمانه به ارزش حدود ۵۰۰ میلیون یورو (۵۸۹ میلیون دلار) با روسیه امضا کرده است. هدف از این توافق، خرید هزاران موشک پیشرفته دوش‌پرتاب ضدهوایی برای بازسازی و تقویت سیستم پدافند هوایی ایران عنوان شده است.

طبق این قرارداد که میان شرکت دولتی صادرات تسلیحات روسیه (روس‌اوبورون‌اکسپورت) و نماینده وزارت دفاع ایران در مسکو منعقد شده، روسیه متعهد است در بازه زمانی سه ساله (از ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۹)، ۵۰۰ پرتابگر دوش‌پرتاب مدل «وربا»Verba، به همراه ۲۵۰۰ فروند موشک ضدهوایی 9M336 و ۵۰۰ دوربین دید در شب را در سه مرحله به ایران تحویل دهد.

در پی سخنان اخیر فرستاده ویژه دولت آمریکا مبنی بر اظهار تعجب ترامپ از مقاومت تهران در برابر فشارهای واشنگتن، وزیر امور خارجه ایران در پاسخی کوتاه، علت آنرا «ایرانی بودن» عنوان کرد.

ماجرا از آنجا آغاز شد که «استیو ویتکاف»، نماینده ویژه دونالد ترامپ در خاورمیانه، در مصاحبه‌ای با شبکه فاکس‌نیوز اعلام کرد رئیس‌جمهور آمریکا کنجکاو است بداند چرا تهران با وجود فشارهای همه‌جانبه و حضور قدرتمند نیروی دریایی ایالات متحده در منطقه، همچنان تسلیم خواسته‌های واشنگتن نشده است.

ویتکاف با اشاره به جابه‌جایی‌های دشوار نیروهای نظامی آمریکا در منطقه برای پیشبرد اهداف واشنگتن، فاش کرد که ترامپ پیش از آغاز مذاکرات، شروط سخت‌گیرانه‌ای از جمله «توقف کامل غنی‌سازی» (غنی‌سازی صفر) و «خروج مواد غنی‌شده از ایران» را به عنوان دستورالعمل به او و جرد کوشنر ابلاغ کرده است.

در واکنش به این اظهارات، عباس عراقچی، رئیس دستگاه دیپلماسی ایران در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «می‌پرسید چرا ایران به خواسته‌های واشنگتن تن نداده؟ چون ما ایرانی هستیم.»

قیمت جهانی نفت روز دوشنبه در آستانه گمانه‌زنی‌ها در خصوص آمادگی تهران برای دادن امتیازهای هسته‌ای به واشنگتن، حدود یک درصد کاهش یافت. بهای معاملات آتی نفت برنت با ۷۶ سنت افت (۱.۰۶٪) به ۷۱ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا (WTI) نیز با ۷۵ سنت کاهش (۱.۱۰٪)، در سطح ۶۵.۷۵ دلار معامله شد.

این افت قیمت تحت تاثیر دو عامل کلیدی مذاکرات هسته‌ای ایران و افزایش تعرفه‌های تجاری آمریکا زیر رخ داده است.

کاهش تنش‌ها و دور جدید مذاکرات: وزیر خارجه عمان اعلام کرد که دور سوم مذاکرات هسته‌ای میان ایران و آمریکا روز پنجشنبه در ژنو برگزار خواهد شد که - این خبر نگرانی‌ها از بروز درگیری نظامی را کاهش داده است. همچنین یک مقام ارشد ایرانی اشاره کرده که تهران آماده است در ازای لغو تحریم‌ها و به رسمیت شناخته شدن حق غنی‌سازی اورانیوم، امتیازاتی را واگذار کند.

- ابهام در تقاضای سوخت و اقتصاد جهانی: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرد که تعرفه واردات از تمامی کشورها را از ۱۰ به ۱۵ درصد (حداکثر میزان قانونی) افزایش می‌دهد. این تصمیم که پس از لغو برنامه تعرفه‌ای قبلی او توسط دیوان عالی آمریکا اتخاذ شده، موجی از ریسک‌گریزی و ابهام در رشد اقتصاد جهانی ایجاد کرده است.

پکن اعلام کرد که در حال ارزیابی کامل تصمیم دیوان عالی آمریکاست و از واشنگتن خواست تا اقدامات یک‌جانبه تعرفه‌ای علیه شرکای تجاری خود را لغو کند.

منابع آگاه از حضور مجدد رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در سومین دور مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو خبر می‌دهند.

آقای گروسی در دومین دور این گفتگو‌ها در ژنو که به گفته مقام‌های ایرانی، به برنامه هسته‌ای ایران محدود شده بود نیز حضور داشت و در آستانه دور تازه مذاکرات به تهران هشدار داده بود که در‌های گفتگو و حل این پرونده از راه دیپلماتیک در حال بسته شدن است.

به رغم اصرار نمایندگان دونالد ترامپ بر غنی‌سازی صفر، عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران بارها این خواسته را رد و در عین حال بر آمادگی کشورش برای ارائه تضمین‌های لازم در خصوص صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران تاکید کرده است.