موسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی در پژوهشی درباره جنگ ایران می‌گوید کشورهای عربی خلیج فارس، با وجود خریدهای تسلیحاتی هزار میلیارد دلاری و سال‌ها همکاری نظامی با آمریکا، در برابر حملات ایران حفاظت کافی نداشته‌اند و باید در شیوه دفاع از خود بازنگری کنند.
بر اساس این پژوهش هرچند در طول جنگ اخیر بیشتر موشک‌ها و پهپادهای ایران رهگیری شده‌اند، اما خسارت به تاسیسات انرژی و اختلال در فعالیت‌های اقتصادی همچنان سنگین بوده است. این پژوهش همچنین می‌گوید حضور پایگاه‌های آمریکا، علاوه بر آنکه امنیت مورد انتظار کشورهای میزبان را تامین نکرده، به ایران بهانه دیگری برای حمله به آن‌ها داده است.
آگهی
آگهی
انتشار این ارزیابی هم‌زمان شده با اظهارات کریس مورفی، سناتور دموکرات آمریکایی، که می‌گوید در ارتش آمریکا درباره ارزش بازسازی پایگاه‌های آسیب‌دیده در خلیج فارس بحث می‌شود. به گفته او، رهبران کشورهای میزبان خواهان بازسازی این پایگاه‌ها و ادامه حضور آمریکا هستند، اما واشنگتن باید ببیند از کدام پایگاه‌ها می‌تواند در جنگ بعدی محافظت کند.
بیش از شش هزار پهپاد و موشک در چند هفته
بر اساس این پژوهش، در هفته‌های پیش از آتش‌بس هشتم آوریل، ۱۲ کشور منطقه هدف چهار هزار و ۶۷۰ پهپاد انتحاری و بیش از هزار و ۴۰۰ موشک بالستیک ایران قرار گرفتند. نزدیک به نیمی از این حملات متوجه امارات متحده عربی بود.
اگرچه بیشتر حملات دفع شد، یکی از برآوردهایی که پژوهش به آن استناد کرده، خسارت واردشده به زیرساخت‌های انرژی را تا ۵۸ میلیارد دلار تخمین می‌زند.
از نگاه نویسندگان، این تجربه نشان داده است که هزینه سنگین خرید تسلیحات و توان رهگیری حملات، به‌تنهایی برای جلوگیری از خسارت اقتصادی کافی نیست. ادامه حملات، حتی با وجود موفقیت پدافند در بیشتر موارد، می‌تواند فعالیت تاسیسات و مسیرهای تجاری را مختل کند و هزینه دفاع را بالا ببرد.
گزارش در توصیف وضعیت کشورهای خلیج فارس می‌گوید: «خرید هزار میلیارد دلار تسلیحات آمریکایی، در زمان حساس به حمایت آمریکا منجر نشده است. ارتش‌های این کشورها نیز برای جنگ هوایی فرسایشی تازه‌ای که در معرض آن قرار گرفته‌اند، آمادگی کافی ندارند.»
موشک‌های گران برای مقابله با پهپادهای ارزان
یکی از ضعف‌های اصلی، وابستگی شدید به سامانه‌های پدافندی و مهمات آمریکایی است. کشورهای منطقه بخش بزرگی از توان دفاع هوایی و موشکی خود را از آمریکا خریده‌اند و برای تامین مهمات این سامانه‌ها نیز به آن وابسته‌اند.
در کنار این وابستگی، همکاری دفاعی میان کشورهای منطقه به اندازه‌ای پیش نرفته که بتوانند در برابر حملات، دفاعی یکپارچه و هماهنگ داشته باشند. پژوهش همچنین از کمبود توان مین‌روبی و محدود بودن گزینه‌های حمله متقابل به‌عنوان ضعف‌های دیگر نام می‌برد.
هزینه مقابله با حملات نیز مسئله مهمی است و استفاده از سامانه‌ها و موشک‌های رهگیر پیشرفته و گران‌قیمت برای سرنگون کردن پهپادها و موشک‌های به‌نسبت ارزان، در یک جنگ طولانی فشار مالی زیادی ایجاد می‌کند. اگر حملات در موج‌های پی‌درپی ادامه یابد، تامین مهمات لازم برای دفاع نیز دشوارتر می‌شود.
بنابراین، بازنگری مورد نظر پژوهش به خرید تسلیحات بیشتر محدود نمی‌شود و موضوع‌هایی مانند هماهنگی دفاعی، تامین مهمات و هزینه ادامه عملیات پدافندی را نیز در بر می‌گیرد.
پایگاه‌هایی که خود به هدف حمله تبدیل شدند
موسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی می‌گوید جنگ نشان داده است همکاری‌های دیرینه دفاعی و امنیتی با آمریکا، حفاظت کافی در برابر حملات ایران ایجاد نکرده‌اند. بنابر ارزیابی این موسسه، میزبانی پایگاه‌های آمریکایی و روابط دفاعی با واشنگتن، دستاویز دیگری نیز برای حمله به کشورهای خلیج فارس در اختیار تهران گذاشته است.
این پژوهش از تغییر نگاه افکار عمومی در منطقه به آمریکا هم سخن می‌گوید؛ تغییری که در آن، حضور آمریکا به‌جای اطمینان دادن درباره امنیت، با نگرانی از کشیده شدن کشور میزبان به جنگ همراه می‌شود.
با این حال، به گفته مورفی، رهبران کشورهای خلیج فارس همچنان خواهان ادامه حضور نظامی آمریکا هستند. او گفته است این رهبران از واشنگتن می‌خواهند پایگاه‌ها را بازسازی کند و نیروهایش را در منطقه نگه دارد.
مورفی، که عضو کمیته روابط خارجی سناست، در توضیح تردید خود پرسیده است: «پایگاهی که برای حفاظت از منافع آمریکا در منطقه ساخته شده، اگر در همان ۲۴ ساعت اول جنگ نابود شود، چه فایده‌ای دارد؟»
او بازسازی پایگاه‌هایی را که ممکن است ظرف چند ساعت از آغاز جنگ بعدی دوباره نابود شوند، هدر دادن پول مالیات‌دهندگان دانسته و گفته است: «روشن است که باید حضور نظامی کوچک‌تری در منطقه داشته باشیم. برای تعیین اینکه چه چیزی را بازسازی کنیم، باید ببینیم از چه چیزی می‌توانیم محافظت کنیم. ما در حال حاضر توان حفاظت از همه پایگاه‌ها و نیروهایمان را نداریم و اگر نتوانیم از آن‌ها محافظت کنیم، این حضور فایده‌ای ندارد.»
مورفی همچنین دور کردن پایگاه‌ها از دسترس موشک‌های ایران را از گزینه‌هایی دانسته که باید بررسی شود.
گفت‌وگو با ایران در کنار بازنگری دفاعی
بحث درباره آینده حضور نظامی آمریکا در شرایطی ادامه دارد که تلاش برای گفت‌وگوهای منطقه‌ای نیز جریان دارد. قطر خواهان رایزنی میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، ترکیه و پاکستان شده و قطر، پاکستان و عمان در طول جنگ کانال‌های میانجی‌گری با تهران را باز نگه داشته‌اند.
این تماس‌ها می‌تواند زمینه گفت‌وگو درباره جلوگیری از حملات متقابل و امنیت کشتیرانی را فراهم کند. با این حال، ادامه درخواست دولت‌های منطقه برای حضور آمریکا نشان می‌دهد که تلاش برای مذاکره با ایران، هنوز به معنای تصمیم آن‌ها برای کنار گذاشتن حمایت نظامی واشنگتن نیست.
موسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی درباره اینکه کشورهای خلیج فارس باید با ایران پیمان عدم تعرض امضا کنند یا نه، موضعی نگرفته است. ارزیابی آن بر ضعف‌هایی متمرکز است که جنگ در توان دفاعی این کشورها و همکاری نظامی آن‌ها با آمریکا آشکار کرده است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
این موسسه همچنین پیش‌بینی می‌کند هرگونه کاهش یا خروج نیروهای آمریکا، در تهران به‌عنوان «موفقیتی راهبردی» و نشانه درستی سیاست مقاومت معرفی شود. به نوشته این پژوهش، ایران از چنین تحولی برای زیر سوال بردن دهه‌ها اتکای کشورهای همسایه به حمایت نظامی آمریکا نیز استفاده خواهد کرد.