پدیده ال نینو با تغییرات اقلیمی همراه شده و شرایط آب‌وهوایی بسیار شدید را در سراسر جهان رقم می‌زند.
از گاوهای گرسنه در السالوادور تشنه تا تهدید «ترسناک» علیه صخره‌های مرجانی جهان، اثرات ال‌نینوی استثنایی و بسیار نیرومند امسال در سراسر سیاره احساس می‌شود.
آگهی
آگهی
این پدیده طبیعی آب‌وهوایی زمانی رخ می‌دهد که دمای آب‌های سطحی در بخش شرقی اقیانوس آرام به‌طور غیرمعمولی گرم شود؛ رخدادی که تقریبا هر دو تا هفت سال یک‌بار اتفاق می‌افتد.
رویدادهای قبلی ال‌نینو به ثبت گرماهای رکوردشکن کمک کرده‌اند و خشکسالی‌های طولانی، سیلاب‌های ناگهانی و آتش‌سوزی‌های مرگبار جنگل‌ها را در نقاط مختلف جهان شعله‌ور کرده‌اند.
با آن‌که بیشتر رویدادهای ال‌نینو میانگین دمای جهانی را حدود ۰٫۲ درجه سانتیگراد بالا می‌برند، رقمی که برای برانگیختن هوای بسیار نامساعد در کشورهای جنوب جهانی کافی است، این میزان تنها بخش کوچکی از گرمایش اضافی ناشی از فعالیت‌های انسانی و تغییرات اقلیمی است.
در ادامه می‌بینیم که ابر ال‌نینوی امسال، همان‌طور که نامیده می‌شود، چگونه در نقاط مختلف جهان خود را نشان می‌دهد.
ال‌نینو صخره‌های مرجانی و جنگل‌ها را تهدید می‌کند
دیوید اوبورا، رئیس هیئت کارشناسی طبیعت سازمان ملل، می‌گوید ال‌نینوی امسال «سطح ترسناک تازه‌ای از خطر اضافی» برای صخره‌های مرجانی جهان به همراه دارد.
مرجان‌ها نسبت به گرما بسیار حساس هستند و تغییرات اقلیمی همین حالا هم رخدادهای سفیدشدگی را پرتکرارتر و شدیدتر کرده است.
چهارمین موج سفیدشدگی جهانی و ال‌نینوی امسال مرجان‌ها را در معرض خطری حتی جدی‌تر قرار داده‌اند.
اوبورا سرپرستی یک بازارزیابی بزرگ از وضعیت سلامت مرجان‌ها را بر عهده داشت؛ پژوهشی که در نشریه علمی نیچر منتشر شد و نشان داد گونه‌های سازنده صخره‌های مرجانی از آخرین سرشماری جهانی در سال ۲۰۰۸ به‌شدت رو به زوال گذاشته‌اند و ۴۴ درصد آن‌ها در معرض خطر انقراض قرار دارند.
جنگل‌ها نیز در معرض تهدید هستند. به‌گفته ارزیابی مستقل «اعلامیه جنگل»، آهنگ جنگل‌زدایی جهانی در سال گذشته کندتر شد، اما این دستاوردها احتمالا پایدار نخواهد بود، زیرا شرایط در آفریقای مرکزی رو به وخامت می‌گذارد و ال‌نینو خطر آتش‌سوزی را در سراسر مناطق گرمسیری افزایش می‌دهد.
دام‌ها زیر ضربه خشکسالی در السالوادور
خشکسالی ناشی از ال‌نینو در حال وارد آوردن خسارت سنگین به «کریدور خشک» آمریکای مرکزی است؛ نواری که از مکزیک تا پاناما امتداد دارد.
در السالوادور، جایی که دمای هوا در ماه اوت ۴٫۳ درجه بالاتر از حد معمول بود، دام‌ها به‌شدت از پیامدهای آن آسیب دیده‌اند.
آنتونیو آگویلار، دامدار ۵۴ ساله، در بازار دام سن‌سونته‌پکه، در حالی که به گاوی که فقط پوست و استخوان از آن مانده اشاره می‌کند، می‌گوید: «ببینید این حیوان کوچک چقدر لاغر شده! چرا؟ به‌خاطر کمبود علف.»
ال‌نینو که انتظار می‌رود تا پایان سال به اوج برسد، در شرایطی رخ می‌دهد که گرمایش ناشی از انسان شتاب گرفته و تاثیرات آن را تشدید می‌کند. جو گرم‌تر خاک را خشک‌تر می‌کند و خشکسالی را عمیق‌تر، و در عین حال بخار آب بیشتری در خود نگه می‌دارد و بارش‌ها را شدیدتر می‌سازد.
باران‌های سنگین آبشار ایگواسو را بست
بارش‌های بسیار شدید ناشی از ال‌نینو هفته گذشته باعث شد رود ایگواسو شش برابر میزان معمول آب حمل کند. مسئولان پارک در آرژانتین در واکنش به این شرایط مسیرهای گردشگری، از جمله گذرگاه منتهی به «گلوگاه شیطان»، بزرگ‌ترین و دیدنی‌ترین آبشار مجموعه ایگواسو را بستند.
در رویدادهای قبلی ال‌نینو، آمریکای جنوبی، جنوب ایالات متحده، شرق آفریقا و آسیای مرکزی همگی با افزایش خطر سیلاب روبه‌رو بوده‌اند.
در شمال شرقی آرژانتین، سطح آب رود پارانا در ۱۵ اکتبر به ارتفاع خطرناک ۴٫۷ متر رسید و همین امر به تخلیه شهرهای نزدیک انجامید. سیلاب‌ها همچنین هزاران نفر را در پاراگوئه و اروگوئه وادار به ترک خانه‌هایشان کرده است.
خطر تشدید فقر جهانی زیر تاثیر هوای افراطی
الکساندر دو کرو، رئیس برنامه توسعه سازمان ملل، هشدار می‌دهد که ال‌نینو در کنار افزایش هزینه‌های انرژی و بالا رفتن نرخ بهره می‌تواند میلیون‌ها نفر را به فقر سوق دهد، زیرا اقشار آسیب‌پذیر با بحرانی پشتِ بحران روبه‌رو می‌شوند.
به‌ویژه خشکسالی شدید مرتبط با ال‌نینو بیش از نیمی از سودان را تحت تاثیر قرار داده است؛ کشوری که در آن درگیری‌ها همین حالا هم به تشدید قحطی دامن می‌زنند. این خشکسالی باعث از بین رفتن موضعی محصولات کشاورزی و محروم شدن خانوارها از غذا و درآمد شده است.
به‌گفته مؤسسه آموزش آب آی‌اچ‌ئی دلفت در هلند، بسیاری از واردات مواد غذایی اساسی مانند ذرت و لوبیا نیز می‌تواند امنیت غذایی اروپا را در معرض خطر قرار دهد.
ال‌نینو خارج از کنترل ماست، اما گرمایش ناشی از انسان را می‌توان با کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای به حداقل رساند. دو کرو از سرمایه‌گذاران خصوصی می‌خواهد هم «هزینه اقتصادی» تغییرات اقلیمی و هم «منافع تجاری» مقابله با آن را درک کنند.
بانک مرکزی سریلانکا هشدار می‌دهد که ال‌نینو می‌تواند روند بهبود شکننده این جزیره از بدترین بحران اقتصادی چند دهه اخیر را به خطر بیندازد؛ چرا که باران‌های سیل‌آسا تا دسامبر و خشکسالی طولانی در اوایل سال آینده پیش‌بینی شده است.
آیا ال‌نینوی امسال رکوردشکن خواهد بود؟
جایگاه این ال‌نینو در فهرست رویدادهای گذشته به شیوه اندازه‌گیری بستگی دارد و تفاوت روش‌ها میان نهادهای هواشناسی مقایسه مستقیم را دشوار می‌کند.
سازمان هواشناسی بریتانیا (Met Office) آن را «بی‌سابقه» می‌خواند و سازمان هواشناسی ژاپن از آن به‌عنوان قوی‌ترین ال‌نینوی مشاهده‌شده تاکنون یاد می‌کند، اما هواشناسان آمریکا هنوز آن را رکوردشکن اعلام نکرده‌اند.
در داده‌های سازمان ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (NOAA)، پرقدرت‌ترین سال ال‌نینو ۱۹۸۲ است. این سازمان می‌گوید احتمال زیاد رویداد کنونی از آن فراتر خواهد رفت.
امیلی بکر، دانشمند اقلیم در دانشگاه میامی، می‌گوید: «با هر معیار که بسنجیم، با یک ال‌نینوی بسیار نیرومند روبه‌رو هستیم.» او اضافه می‌کند که دانشمندان تنها پس از پایان این رویداد خواهند توانست تشخیص دهند «در بستر تاریخی در کجا قرار می‌گیرد».
از آن‌جا که تغییرات اقلیمی در همه جا اقیانوس‌ها را گرم‌تر می‌کند، NOAA اکنون اندازه‌گیری می‌کند که بخش شرقی-مرکزی اقیانوس آرام نسبت به سایر نواحی گرمسیری چقدر گرم‌تر یا سردتر است. همین تفاوت دماست که تاثیرات آب‌وهوایی در سراسر جهان را هدایت می‌کند.
چطور چند درجه گرمایش در اقیانوس آرام می‌تواند چنین تاثیری بگذارد؟
بر اساس شاخص به‌روزشده NOAA، اگر در یک ناحیه کلیدی از اقیانوس آرام دمای آب به‌مدت سه ماه متوالی ۲٫۵ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین سایر بخش‌های اقیانوس گرمسیری باشد، آن رویداد به‌عنوان شدیدترین ال‌نینوی ثبت‌شده محسوب خواهد شد.
این افزایش شاید زیاد به نظر نرسد، اما سامانه نوسان جنوبی ال‌نینو مهم‌ترین محرک طبیعی نوسان‌های سالانه آب‌وهوا در جهان است.
تغییر محل‌هایی که اقیانوس گرما را به جو آزاد می‌کند، موجی از تغییرات را در الگوهای آب‌وهوایی جهانی به راه می‌اندازد؛ طوری که برخی مناطق خنک‌تر و پرباران‌تر و برخی دیگر گرم‌تر و خشک‌تر می‌شوند. این تاثیرات به «پیوندهای دوربرد» یا تلکانکشن‌ها معروف هستند.
با این حال، هرچند رویدادهای ال‌نینو و همتای مخالف آن‌ها، یعنی لا‌نیناها، که در آن‌ها آب‌های استوایی اقیانوس آرام سردتر از حد معمول می‌شوند، احتمال برخی پیامدهای خاص را بیشتر می‌کنند، این پیامدها را تضمین نمی‌کنند.