پدیده ال نینیو در ترکیب با تغییرات اقلیمی شرایط بسیار شدید و غیرعادی جوی را در سراسر جهان ایجاد کرده‌است.
از گاوهای گرسنه در السالوادور خشک‌سالی‌زده تا تهدید «وحشتناک» علیه صخره‌های مرجانی جهان، اثرات ال‌نینوی استثنایی و بسیار قدرتمند امسال در سراسر کره زمین احساس می‌شود.
آگهی
آگهی
این پدیده طبیعی آب‌وهوایی زمانی رخ می‌دهد که دمای آب در بخش شرقی اقیانوس آرام به شکل غیرمعمولی بالا می‌رود؛ رخدادی که تقریبا هر دو تا هفت سال یک‌بار تکرار می‌شود.
رخدادهای پیشین ال‌نینو به ثبت دماهای بی‌سابقه کمک کرده و به تداوم خشکسالی‌های طولانی، سیلاب‌های ناگهانی و آتش‌سوزی‌های مرگبار جنگلی در نقاط مختلف جهان دامن زده‌اند.
بیشتر رویدادهای ال‌نینو میانگین دمای جهانی را حدود ۰.۲ درجه سانتیگراد بالا می‌برند؛ افزایشی که برای به راه انداختن هوای حدی در سراسر جنوب جهانی کافی است، اما در برابر گرمایش اضافی ناشی از تغییرات اقلیمی تنها بخش کوچکی به حساب می‌آید.
آنچه در ادامه می‌آید، تصویری است از اینکه «ابر ال‌نینو»ی امسال چگونه در نقاط مختلف دنیا خود را نشان می‌دهد.
ال‌نینو صخره‌های مرجانی و جنگل‌ها را تهدید می‌کند
دیوید اوبورا، رئیس هیئت کارشناسی طبیعت در سازمان ملل، می‌گوید ال‌نینوی امسال «سطح وحشتناکی از خطر اضافی» را متوجه صخره‌های مرجانی جهان کرده‌است.
مرجان‌ها نسبت به گرما بسیار حساس‌اند و تغییرات آب‌وهوایی هم‌اکنون باعث شده رخدادهای سفیدشدگی هم بیشتر و هم شدیدتر شود.
چهارمین رویداد جهانی سفیدشدگی و ال‌نینوی امسال مرجان‌ها را بیش از پیش در معرض خطر قرار داده‌اند.
اوبورا سرپرستی یک بازبینی بزرگ از وضعیت سلامت مرجان‌ها را بر عهده داشت که در نشریه علمی نیچر منتشر شده و نشان می‌دهد گونه‌های سازنده صخره‌های مرجانی از زمان آخرین سرشماری جهانی در سال ۲۰۰۸ به شدت رو به افول گذاشته‌اند و ۴۴ درصد آنها در معرض خطر انقراض قرار دارند.
جنگل‌ها نیز در خطرند. طبق ارزیابی مستقل «بیانیه جنگل»، روند جهانی جنگل‌زدایی در سال گذشته کند شد، اما بعید است این دستاوردها پایدار بماند، زیرا شرایط در آفریقای مرکزی رو به وخامت می‌رود و ال‌نینو خطر آتش‌سوزی را در سراسر مناطق استوایی افزایش می‌دهد.
رنج دام‌ها همزمان با هجوم خشکسالی به السالوادور
خشکسالی ناشی از ال‌نینو در «کریدور خشک» آمریکای مرکزی که از مکزیک تا پاناما امتداد دارد، ویرانی به بار آورده‌است.
در السالوادور، جایی که دمای هوا در ماه اوت ۴.۳ درجه سانتیگراد بالاتر از حد معمول بود، دام‌ها به شدت از این وضعیت آسیب دیده‌اند.
آنتونیو آگویلار، دامدار ۵۴ ساله، با اشاره به گاوی که در بازار دام سنسونته‌پکه به پوست و استخوان تبدیل شده، می‌گوید: «تصور کنید این حیوان کوچک چقدر لاغر است! چرا؟ به خاطر کمبود علف.»
ال‌نینو که انتظار می‌رود تا پایان سال به اوج برسد، در حالی رخ می‌دهد که گرمایش ناشی از انسان با سرعت بیشتری در حال پیشروی است و اثرات آن را تشدید می‌کند. جو گرم‌تر خاک را بیشتر خشک می‌کند و در عین حال رطوبت بیشتری در خود نگه می‌دارد، در نتیجه خشکسالی‌ها عمیق‌تر و بارش‌ها شدیدتر می‌شوند.
بارش سنگین باران آبشار ایگواسو را به تعطیلی کشاند
بارش‌های بسیار شدید ناشی از ال‌نینو در هفته گذشته باعث شد دبی رود ایگواسو شش برابر حالت عادی شود. مسئولان پارک ملی در آرژانتین در واکنش، مسیرهای گردشگری از جمله گذرگاه منتهی به «گلوگاه شیطان»، بزرگ‌ترین و تماشایی‌ترین آبشار مجموعه ایگواسو را بستند.
در رویدادهای پیشین ال‌نینو، آمریکای جنوبی، جنوب ایالات متحده، شرق آفریقا و آسیای مرکزی همگی با افزایش خطر سیل روبه‌رو بوده‌اند.
در شمال‌شرقی آرژانتین، سطح آب رود پارانا در ۱۵ اکتبر به ۴.۷ متر، یعنی حدی خطرناک، رسید و باعث شد شهرهای اطراف تخلیه شوند. سیلاب در پاراگوئه و اروگوئه نیز هزاران نفر را مجبور به ترک خانه‌هایشان کرده‌است.
خطر گسترش فقر جهانی با شعله‌ور شدن حوادث حدی آب‌وهوایی
الکساندر د کرو، رئیس برنامه توسعه سازمان ملل، هشدار می‌دهد که ال‌نینو همراه با جهش هزینه‌های انرژی و افزایش نرخ‌های بهره می‌تواند میلیون‌ها نفر را، در حالی که اقشار آسیب‌پذیر از یک بحران به بحران دیگر پرتاب می‌شوند، به زیر خط فقر بکشاند.
به‌ویژه خشکسالی شدید مرتبط با ال‌نینو بیش از نیمی از سودان را درگیر کرده‌است؛ کشوری که در آن درگیری‌های مسلحانه همین حالا هم به گسترش قحطی دامن می‌زند. این خشکسالی باعث از بین رفتن موضعی محصولات و محروم شدن خانوارها از غذا و درآمد شده‌است.
به گفته مؤسسه آموزش عالی آب آی‌اچ‌ای دلفت در هلند، بسیاری از واردات کالاهای اساسی مانند ذرت و لوبیا نیز می‌تواند امنیت غذایی اروپا را به خطر بیندازد.
گرچه کنترل ال‌نینو در دست ما نیست، اما می‌توان با کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، دامنه گرمایش ناشی از انسان را کمینه کرد. د کرو از سرمایه‌گذاران خصوصی می‌خواهد هم «هزینه اقتصادی» تغییرات آب‌وهوایی و هم «توجیه تجاری» مقابله با آن را در نظر بگیرند.
بانک مرکزی سریلانکا هشدار می‌دهد که ال‌نینو می‌تواند بهبود شکننده این کشور از بدترین بحران اقتصادی چند دهه اخیر را تضعیف کند، زیرا پیش‌بینی می‌شود باران‌های سیل‌آسا تا دسامبر ادامه یابد و اوایل سال آینده خشکسالی طولانی‌مدت حاکم شود.
آیا ال‌نینوی امسال رکوردشکن خواهد بود؟
جایگاه این ال‌نینو در جدول رکوردها به روشی بستگی دارد که برای اندازه‌گیری آن به کار می‌رود و تفاوت روش نهادهای مختلف، مقایسه مستقیم را دشوار می‌کند.
اداره هواشناسی بریتانیا آن را «بی‌سابقه» توصیف کرده و آژانس هواشناسی ژاپن می‌گوید قوی‌ترین ال‌نینوی مشاهده‌شده تا امروز است، اما هواشناسان آمریکایی هنوز اعلام نکرده‌اند که رکوردی جابه‌جا شده‌است.
در پایگاه داده اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (ان او ای ای)، قوی‌ترین سال ال‌نینو ۱۹۸۲ است. این نهاد می‌گوید احتمال زیاد رویداد کنونی از آن هم فراتر خواهد رفت.
امیلی بکر، دانشمند اقلیم‌شناس در دانشگاه میامی، می‌گوید: «با هر معیاری نگاه کنیم، با یک ال‌نینوی بسیار قوی روبه‌رو هستیم.» او اضافه می‌کند که دانشمندان تنها وقتی این رویداد به پایان برسد خواهند توانست بفهمند «در بستر تاریخ چه جایگاهی دارد».
به دلیل آنکه تغییرات آب‌وهوایی دمای اقیانوس‌ها را در همه جا بالا برده‌است، اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (ان او ای ای) اکنون شدت گرمی یا سردی بخش شرقی-مرکزی اقیانوس آرام را در مقایسه با بقیه اقیانوس استوایی می‌سنجد. همین تفاوت دماست که پیامدهای آب‌وهوایی در سطح جهان را رقم می‌زند.
چند درجه گرمایش در اقیانوس آرام چگونه تا این حد اثرگذار می‌شود؟
بر اساس شاخص به‌روزشده ان او ای ای، اگر در یک ناحیه کلیدی از اقیانوس آرام دمای آب به مدت سه ماه متوالی ۲.۵ درجه سانتیگراد گرم‌تر از میانگین بقیه اقیانوس‌های استوایی باشد، شدیدترین ال‌نینوی ثبت‌شده رخ خواهد داد.
شاید این مقدار زیاد به نظر نرسد، اما نوسان جنوبی-ال‌نینو (ENSO) مهم‌ترین عامل طبیعی نوسانات سال‌به‌سال اقلیم به شمار می‌رود.
جابجایی محل آزاد شدن گرمای اقیانوس به جو، اثرات زنجیره‌ای بر الگوهای آب‌وهوایی جهان دارد؛ به طوری که برخی مناطق خنک‌تر و پربارش‌تر و برخی دیگر گرم‌تر و خشک‌تر می‌شوند. این اثرات را «ارتباط‌های دوربرد» یا تله‌کانکشن می‌نامند.
با این حال، هرچند ال‌نینوها و همتای سردشان، یعنی لا نینا، زمانی که آب‌های استوایی اقیانوس آرام سردتر از حد معمول می‌شود، شانس وقوع برخی الگوهای مشخص آب‌وهوایی را بالا می‌برند، اما هیچ نتیجه‌ای را تضمین نمی‌کنند.