محققان در پژوهشی تازه دو گونه پرنده برزیلی را به عنوان پرندگانی با بلندترین صدای ثبت‌شده در طبیعت معرفی کرده‌اند.
در دل جنگل‌های کوهستانی «سرا دو مار» در برزیل، صدایی فلزی و گوش‌خراش از بالای تاج درختان به گوش می‌رسد. این صدا متعلق به «زنگ‌مرغ گلوبرهنه» است؛ پرنده‌ای که بزرگ‌تر از یک کبوتر نیست و نر آن برای جلب ماده‌ها آواز می‌خواند.
آگهی
آگهی
به گفته پژوهشگران، صدای این پرنده بلندتر از چکش بادی، ارّه برقی و حتی نعره فیل است. شدت صدای آن به ۱۲۲ دسی‌بل می‌رسد.
ژائو منزس، زیست‌شناس تکاملی و نویسنده اصلی این پژوهش، می‌گوید صدای این پرندگان حتی می‌تواند از صدای فیل، شیر، گرگ و گاومیش کوهان‌دار آمریکایی هم فراتر برود.
گونه دوم، «کاکل‌پیشانی پاسرخ»، در ساوانای برزیل زندگی می‌کند و قدش تقریبا به بلندی یک درنا است. آواز این پرنده پیچیده و اندوهگین توصیف شده و پیش‌تر موضوع شعر بوده است.
صدای هر دو پرنده میان ۱۲۱ تا ۱۲۲ دسی‌بل ثبت شد. این دو گونه اکنون در کنار یک گونه زنگ‌مرغ دیگر که پیش‌تر شناسایی شده بود، بلندصداترین پرندگان شناخته‌شده برای علم به شمار می‌روند.
پژوهش جدید بر «دامنه» صوت تمرکز دارد؛ معیاری که ارتفاع موج صوتی را نشان می‌دهد و تعیین می‌کند صدا تا چه فاصله‌ای شنیده می‌شود.
منزس توضیح می‌دهد که تا همین اواخر اندازه‌گیری دامنه صدا در عرصه طبیعت عملا دشوار بود. در واقع پژوهشگر برای اندازه‌گیری دقیق باید بتواند یک پرنده را از میان چند پرنده تشخیص دهد و فاصله دقیق آن را بداند.
به همین دلیل دامنه آواز پرندگان تاکنون تا حد زیادی ناشناخته مانده بود. به گفته منزس، حتی دامنه صدای غاز کانادایی، که از شناخته‌شده‌ترین پرندگان جهان است، هم هنوز اندازه‌گیری نشده است.
تیم پژوهشی برای ثبت صدا از دو ابزار استفاده کرد: یک فاصله‌یاب لیزری، همان دستگاهی که گلف‌بازان برای سنجش فاصله تا سوراخ به کار می‌برند، و یک صداسنج که امکان جداسازی صدای پرنده هدف از سروصدای محیط و دیگر پرندگان را فراهم می‌کند.
کار پژوهشگران در نخستین ماه‌های همه‌گیری کووید-۱۹ و در شهر آمهرست ایالت ماساچوست آغاز شد.
جف پودوس، بوم‌شناس رفتاری و از نویسندگان این پژوهش، می‌گوید در آن دوران خیابان‌ها ساکت بود و می‌شد بدون مزاحمت کامیون و اتوبوس، ضبط‌هایی بسیار شفاف انجام داد.
سپس تیم به جنگل‌های آتلانتیک و ساوانای برزیل رفت؛ جایی که تنوع گونه‌های پرندگان بسیار بیشتر است. پژوهشگران در مجموع ۱۲۳ دامنه آوازی را ثبت کردند و پایگاه‌داده‌ای ساختند تا بتوانند عوامل مؤثر بر تفاوت آواز گونه‌ها را بررسی کنند.
نتایج نشان داد دامنه صدا میان گونه‌ها بسیار متفاوت است. آرام‌ترین آواز به مرغ مگس‌خوار تعلق داشت که حدود ۵۰ دسی‌بل ثبت شد؛ معادل صدای باران متوسط.
پودوس می‌گوید زنگ‌مرغ‌ها از این نظر جالب‌اند که علاوه بر بلندی صدا، چنین صدایی را با جثه‌ای کوچک تولید می‌کنند.
بخشی از توان پرندگان در تولید صدای بلند به اندام ویژه‌ای به نام «سیرینکس» برمی‌گردد که هوا را از شش‌ها دریافت می‌کند و از طریق نای بلند به بیرون می‌فرستد.
پودوس این ساختار را به لوله ساز‌های بادی مانند ترومبون یا ترومپت تشبیه می‌کند که انرژی صوتی را در محدوده‌ای باریک از فرکانس‌ها متمرکز می‌کند و رسیدن به اوج‌های بلندتر را آسان‌تر می‌سازد.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
پژوهشگران با مقایسه ساختار بدن پرندگان و آواز آنها دو عامل دیگر را نیز شناسایی کردند: پهنای منقار و اندازه کلی بدن. منقار پهن مانند شیپوره انتهای ساز‌های برنجی عمل می‌کند و صدا را گسترده‌تر پخش می‌کند.
پرندگان بزرگ‌تر هم به‌دلیل عضلات حجیم‌تر می‌توانند فشار هوای داخلی بیشتری ایجاد کنند، و به گفته منزس، همین فشار هوا عامل تولید صدای بلند است.
گونسالو کاردوزو، پرنده‌شناس دانشگاه پورتو که در این پژوهش نقشی نداشته، آن را «بزرگ‌ترین مقایسه میان‌گونه‌ای دامنه صدا در پرندگان» توصیف کرده و می‌گوید این یافته‌ها «تنها بخش کوچکی از ماجراست.»