مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز چهارشنبه هشدار داد که ادامه بیاطلاعی این نهاد از وضعیت برنامه هستهای ایران به سود هیچکس، از جمله خود ایران، نیست. او همچنین خواستار بازگشت بازرسان و ازسرگیری مذاکرات هستهای شد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز چهارشنبه ۱۸ نوامبر (۲۷ آبان) در کنفرانسی مطبوعاتی در وین بر ضرورت بازگشت بازرسان بینالمللی به تأسیسات هستهای ایران تأکید کرد و گفت: «یک چیز روشن است؛ بهترین و معتبرترین اطلاعات درباره برنامه هستهای ایران، اطلاعاتی است که بازرسان بینالمللی میتوانند در چارچوب اختیارات قانونی خود ارائه دهند. ما باید به این وضعیت بازگردیم.»
گروسی با انتقاد از ادامه محدودیت دسترسی بازرسان آژانس افزود: «این وضعیت که ماههاست اطلاعاتی درباره برنامه هستهای ایران در اختیار نداریم، نه به سود ایالات متحده است و نه به سود هیچکس دیگر؛ پیش از همه نیز به زیان خود ایران است، زیرا نمیتواند درباره شفافیت برنامهاش اطمینان بدهد.»
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
او تأکید کرد: «مقامهای ایرانی ادعا میکنند برنامه هستهایشان کاملا صلحآمیز است، اما به ما امکان نمیدهند این ادعا را تأیید کنیم. امیدوارم در این وضعیت تجدیدنظر شود.»
مدیرکل آژانس همچنین در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت بازرسی از تأسیسات هستهای ایران گفت که آژانس بیش از یک سال است از این تأسیسات بازرسی نکرده و دیگر قادر به راستیآزمایی وضعیت مواد هستهای و ذخایر اورانیوم غنیشده این کشور نیست. او تأکید کرد که ایران بهعنوان عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) موظف است امکان بازرسی از تأسیسات هستهای خود را فراهم کند.
هشدار درباره ناتوانی آژانس در راستیآزمایی برنامه هستهای ایران
مدیرکل آژانس پیشتر در سخنرانی خود در نشست شورای حکام اعلام کرده بود که بهاستثنای نیروگاه هستهای بوشهر، این نهاد نه اطلاعاتی درباره وضعیت مواد و تأسیسات هستهای اعلامشده ایران دریافت کرده و نه اجازه دسترسی به این تأسیسات برای انجام راستیآزمایی میدانی را داشته است.
گروسی همچنین هشدار داد که از زمان حملات نظامی ژوئن ۲۰۲۵، آژانس اطلاعات مستمر و بهروزی درباره وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، از جمله اورانیوم با غنای ۶۰ درصد، در تأسیسات آسیبدیده این کشور در اختیار ندارد.
او گفت: «تا زمانی که ایران اطلاعات مربوط به وضعیت مواد و تأسیسات هستهای اعلامشده خود را در اختیار ما قرار ندهد و اجازه دسترسی به این تأسیسات را صادر نکند، آژانس نمیتواند به این نتیجه برسد که هیچیک از مواد هستهای اعلامشده ایران از فعالیتهای صلحآمیز منحرف نشدهاند.»
درخواست برای بازگشت به دیپلماسی
گروسی در سخنرانی خود در شورای حکام تأکید کرد که «بازگشت به دیپلماسی و مذاکرات برای یافتن راهحلی برای مسائل مربوط به برنامه هستهای ایران ضروری است.»
او از تهران خواست تدابیر فنی و تدریجی را برای فراهم کردن شرایط بازگشت بازرسان بررسی کند و افزود: «چنین گامهای فنی و تدریجی میتوانند راه را برای اجرای عادی نظام پادمان در ایران هموار کنند و در عین حال، به ایجاد فضای اعتمادسازی مساعد برای دستیابی به توافقی گستردهتر کمک کنند.»
استقبال از توافق هستهای آمریکا و عربستان سعودی
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در بخش دیگری از کنفرانس مطبوعاتی خود از توافق همکاری هستهای آمریکا و عربستان سعودی استقبال کرد و نتیجه آن را «بسیار رضایتبخش» خواند.
این توافق که در ماه ژوئیه اعلام شد، با هدف توسعه برنامه هستهای غیرنظامی عربستان سعودی صورت گرفته، اما نگرانیهایی را درباره خطر گسترش تسلیحات هستهای برانگیخته است.
گروسی گفت: «نتیجهای که با این توافق به دست آوردهایم بسیار رضایتبخش است.» او همچنین تأکید کرد که با آغاز توسعه انرژی هستهای در عربستان، بازرسان آژانس در این کشور حضور خواهند داشت. به گفته او، واشنگتن و ریاض در ماه اکتبر از آژانس خواستهاند اقدامات لازم را برای اجرای تدابیر پادمانی و راستیآزمایی مربوط به توافق انجام دهد.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
گروسی توضیح داد که بر اساس این توافق، آژانس به اطلاعات و تأسیسات مرتبط با تبدیل و غنیسازی اورانیوم، ساخت سوخت هستهای و بازفرآوری در عربستان دسترسی خواهد داشت. او با استقبال از رویکرد دو کشور گفت: «این توافق کاملا با چارچوب حقوقی آژانس بینالمللی انرژی اتمی مطابقت دارد.»
به گفته مدیرکل آژانس، عربستان سعودی همچنین پذیرفته است تدابیر راستیآزمایی بیشتری را بهصورت داوطلبانه اجرا کند.
این در حالی است که برخی رسانههای آمریکایی گزارش دادهاند توافق واشنگتن و ریاض ممکن است امکان انتقال فناوری هستهای را بدون تضمینهای معمول برای جلوگیری از استفاده نظامی احتمالی از آن در آینده فراهم کند. دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، پس از امضای این توافق در ماه ژوئیه اعلام کرده بود که اجرای آن به بهرسمیتشناختن اسرائیل از سوی عربستان سعودی بستگی دارد.