بیشتر شرکتهای سازنده رباتهای آینده هنوز خصوصی هستند و به همین دلیل برای سرمایه‌گذاران عادی فقط گزینه‌هایی مثل تسلا، گروههای صنعتی متنوع یا صندوق تازه روبواستراتژی در نزدک مانده که سهامش بیش از دو برابر ارزش دارایی‌هایش معامله می‌شود.
کسانی که می‌خواهند روی آینده‌ای شرط‌بندی کنند که در آن رباتها کارخانه‌ها، انبارها و خانه‌ها را در دست می‌گیرند، با این واقعیت ناخوشایند روبه‌رو می‌شوند که امکان خرید سهام استارتاپهای محور این هیجان در بازارهای بورس وجود ندارد.
آگهی
آگهی
آنچه در دسترس است، خودروسازی است که آینده خود را روی رباتها گذاشته، گروههای صنعتی‌ای که ربات تنها یکی از کسب‌وکارهای متعدد آنهاست و نسل تازه‌ای از صندوقهای بورسی که برای دسترسی به این حوزه کارمزدهای قابل‌توجهی دریافت می‌کنند.
یورونیوز گزینه‌هایی را که در حال حاضر پیش روی سرمایه‌گذاران عادی برای حضور در حوزه رباتیک وجود دارد و ریسکهای هر یک را بررسی می‌کند.
خرید تسلا برای رباتها
تسلا در حال حاضر یکی از مسیرهای شاخص است. سال گذشته ایلان ماسک، مدیرعامل این شرکت، گفت که حدود ۸۰ درصد ارزش تسلا در آینده از اپتیموس، ربات انساننمای آن، خواهد آمد و ناوگان رباتاکسی‌ها نیز زاویه دیگری از کسب‌وکار رباتیک شرکت را اضافه می‌کند.
با این حال، خرید تسلا امروز هنوز در عمل به معنی خرید سهام یک خودروساز است. کسب‌وکار خودرویی شرکت در سه‌ماهه دوم امسال ۲۰.۵ میلیارد دلار (۱۸.۱ میلیارد یورو) از مجموع ۲۸.۲ میلیارد دلار (۲۴.۹ میلیارد یورو) درآمد تسلا را به خود اختصاص داد، نزدیک به ۷۵ درصد، در حالی که اپتیموس هنوز هیچ فروشی ثبت نکرده‌است.
ماسک در نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس در ماه ژانویه اعلام کرد: «تا پایان سال آینده فکر می‌کنم رباتهای انساننما را به عموم مردم خواهیم فروخت».
تسلا از آن زمان ساخت این ربات را در کارخانه فریمانت در کالیفرنیا آغاز کرده، اما ماسک هشدار داده است: «تولید اپتیموس در ابتدا بسیار کند خواهد بود چون همه چیز جدید است. این کار شبیه ساختن خودرو نیست».
دن کواتسورث، رئیس بخش بازارها در پلتفرم سرمایه‌گذاری بریتانیایی ای‌جی بل، به یورونیوز توضیح داد که «بسیاری از سرمایه‌گذاران تسلا سهام این شرکت را می‌خرند تا به مهارتهای کارآفرینی ایلان ماسک دسترسی داشته‌باشند. فروش خودرو چراغ شرکت را روشن نگه می‌دارد و به تامین مالی ایده‌های جسورانه‌تر، از جمله رباتیک، کمک می‌کند».
با این حال، این جاه‌طلبی ارزان تمام نمی‌شود.
کواتسورث گفت: «خودروسازان اروپایی معمولا با ضریب کمتر از ۱۰ برابر سود پیش‌بینی‌شده معامله می‌شوند، در حالی که تسلا با ضریب ۱۶۵ برابر سود آینده دادوستد می‌شود. این نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از انتظارات خوشبینانه در قیمت سهام لحاظ شده و سرمایه‌گذاران باید برای آن هزینه بپردازند».
بیشتر رباتها انساننما نیستند
رباتهای انساننما توجهی بسیار بیشتر از سهم واقعی خود در بازار به خود جلب می‌کنند.
سال گذشته در سراسر جهان حدود ۷ هزار ربات انساننما برای استفاده صنعتی و حرفه‌ای فروخته شد، در مقابل ۶۰۳ هزار ربات صنعتی که به گفته فدراسیون بین‌المللی رباتیک (IFR) در جهان نصب شده‌اند.
رهبران صنعتی این حوزه نیز به ندرت امکان یک شرط‌بندی خالص روی رباتها را فراهم می‌کنند.
رباتها در سال منتهی به ماه مارس ۴۴ درصد فروش شرکت ژاپنی فانوک را تشکیل دادند و در دو سال گذشته تنها بین ۷ تا ۱۰ درصد درآمد گروه سوئیسی-سوئدی ABB از رباتها بوده است.
علاوه بر این، ABB برخلاف برنامه اولیه برای عرضه جداگانه بازوی رباتیک خود در بورس، موافقت کرد این بخش را به شرکت ژاپنی سافت‌بانک به قیمت ۵.۴ میلیارد دلار (۴.۷ میلیارد یورو) بفروشد.
شرکت آلمانی کوکا پس از آن که سازنده چینی لوازم خانگی میدیا کنترل کامل آن را در دست گرفت، در سال ۲۰۲۲ از بورس خارج شد. در همین حال، زیمنس نرم‌افزار و کنترلهایی را تولید می‌کند که کارخانه‌های خودکار را می‌گردانند، نه خود رباتها را.
صندوق بورسی متشکل از سازندگان خصوصی ربات
هیچ‌یک از گزینه‌های یادشده امکان مالکیت مستقیم در خود استارتاپها را فراهم نمی‌کند و روبو استراتژی تلاش دارد این خلأ را پر کند.
این صندوق که از ماه مه با نماد BOT در بورس نزدک معامله می‌شود، در شرکتهای خصوصی فعال در رباتیک سهام دارد و خود نیز سهام قابل معامله عمومی عرضه کرده است، بنابراین هر فردی که حساب کارگزاری دارد می‌تواند سهمی از سرمایه‌گذاریهای آن را بخرد.
استارتاپهای شناخته‌شده رباتیک مانند فیگر AI، داینا رباتیکس و اپترونیک هر یک در ماه ژوئن نزدیک به یک‌پنجم دارایی خالص این صندوق را تشکیل می‌دادند.
این صندوق را اندرو کانگ، هم‌بنیانگذار شرکت سرمایه‌گذاری رمزارزی مکانیزم کپیتال، اداره می‌کند که اردیبهشت امسال در ایکس نوشت وقتی دو سال پیش برای نخستین بار به رباتیک نگاه کرده «بیشتر سرمایه‌گذاران جسورانه‌ای که با آنها مشورت کرده بودم توصیه می‌کردند در این حوزه سرمایه‌گذاری نکنم».
از آن زمان فضا به سرعت تغییر کرده‌است.
به گفته پلتفرم داده کرانچ‌بیس، که اطلاعات شرکتهای خصوصی و بورسی از جمله دورهای تامین مالی استارتاپها را رصد می‌کند، استارتاپهای رباتیک تا اواسط ژوئن امسال ۱۸.۸ میلیارد دلار (۱۶.۶ میلیارد یورو) جذب سرمایه کرده‌اند؛ رقمی بیش از کل سرمایه جذب‌شده در سال رکوردی ۲۰۲۵.
ابزارهایی مانند روبو استراتژی به این دلیل شکل گرفته‌اند که شرکتها اکنون بسیار دیرتر وارد بورس می‌شوند.
بر اساس داده‌های جی ریتر، استاد دانشگاه فلوریدا که به دلیل بیش از ۴۰ سال پژوهش پیشگام در زمینه عرضه اولیه سهام، به «آقای IPO» معروف است، شرکت متوسط فناوری در آمریکا که در سال ۲۰۲۵ وارد بورس شد ۱۲ سال عمر داشت، در حالی که این رقم در سال ۱۹۹۹ فقط چهار سال بود.
در آمریکا سهام شرکتهای خصوصی عمدتا برای سرمایه‌گذاران ثروتمند «واجد شرایط» رزرو شده‌است. پل اتکینز، رئیس کمیسیون اوراق بهادار و بورس آمریکا، در ماه مارس گفت که این نوع دسترسی «نباید فقط برای کسانی محفوظ باشد که از یک آستانه ثروت مشخص عبور کرده‌اند یا به اندازه کافی پیچیده تلقی می‌شوند».
با این حال، حتی دسترسی از طریق این صندوقهای تازه نیز هزینه دارد.
سهام روبو استراتژی روز جمعه با قیمت ۲۷.۳۴ دلار باز شد؛ حدود ۲.۴ برابر ارزش خالص دارایی صندوق در پایان اوت که برای هر سهم ۱۱.۳۵ دلار بود. قیمت سهام این صندوق در ماه مه تا اوج ۵۹ دلار نیز بالا رفت.
کواتسورث به یورونیوز توضیح داد این اختلاف قیمت نوعی «پریمیوم ناشی از کمیابی» است که در حوزه‌های داغ سرمایه‌گذاری رخ می‌دهد؛ سرمایه‌گذاران ممکن است فکر کنند ارزش دارد برای سرمایه‌گذاری در روبو استراتژی هزینه بیشتری بپردازند اگر به معنی دسترسی زودهنگام به شرکتهایی باشد که شاید فردا رهبران بازار شوند.
این پریمیوم اما می‌تواند به سرعت از بین برود.
برای نمونه، خریداران اوایل ژوئیه تقریبا چهار برابر ارزش داراییهای زیرساختی صندوق پول پرداخت کردند و از آن زمان حدود یک‌چهارم سرمایه خود را از دست داده‌اند، با وجود آن که ارزش خالص دارایی هر سهم در همین دوره تقریبا ۲۷ درصد رشد کرده است.
سرمایه‌گذاران همچنین هر سال باید حق‌الزحمه مدیریت ۲.۵ درصدی بپردازند و کل هزینه سالانه نزدیک به ۴ درصد است، ضمن آن که ارزش سهام شرکتهای خصوصی در پرتفوی صندوق بر اساس برآوردها محاسبه می‌شود نه قیمتهای بازار.
این صندوق در وب‌سایت خود هشدار می‌دهد که سرمایه‌گذاری در روبو استراتژی سفته‌بازانه است و «با ریسک بسیار بالا همراه است، از جمله امکان از دست رفتن کامل سرمایه».
برای سرمایه‌گذاران، سابقه مواردی وجود دارد که در آنها با کاهش پریمیوم صندوقها زیانهای سنگینی متحمل شده‌اند.
صندوق دستینی تک ۱۰۰ که در شرکتهای خصوصی‌ای مانند اسپیس‌ایکس و اوپن‌ای‌آی سهام دارد، ظرف دو هفته پس از عرضه در بورس نیویورک در سال ۲۰۲۴ با پریمیوم حدود ۲۰۰۰ درصدی نسبت به ارزش داراییهای خود معامله می‌شد. قیمت سهام این صندوق در ۸ آوریل آن سال به ۹۹.۷۹ دلار رسید، اما تا ۱۲ آوریل به ۲۹ دلار سقوط کرد؛ کاهش حدود ۷۱ درصدی تنها در چهار روز.
کواتسورث هشدار داد مهم است سرمایه‌گذاران بدانند در برابر پول خود چه چیزی می‌گیرند و متوجه باشند چه زمانی بیش از ارزش واقعی داراییهای زیرساختی پول پرداخت می‌کنند.
صندوقهای قابل معامله رباتیک
صندوقهای قابل معامله در بورس (ETF) معمولا بسیار نزدیک به ارزش خالص دارایی خود معامله می‌شوند، هرچند عمدتا سهام شرکتهای بورسی را در اختیار دارند. برای نمونه، ETF رباتهای انساننمای شرکت راوند‌هیل در پایان ماه ژوئن، تسلا، سازنده ربات چینی یو‌بی‌تک و هیوندای را در میان بزرگترین داراییهای خود داشت.
کواتسورث گفت: «چندین ETF رباتیک در بازار وجود دارد که در سطح ارزش خالص دارایی معامله می‌شوند، به این معنی که سرمایه‌گذاران مجبور نیستند به اولین گزینه‌ای که پیدا می‌کنند بسنده کنند».
حتی وقتی سازنده ربات وارد بورس می‌شود نیز ممکن است عملا دسترسی به آن دشوار باشد.
برای مثال، سهام شرکت چینی یونی‌تری در نخستین روز معاملاتی خود در ماه اوت در بازار استار، بازار فناوری‌محور شانگهای، ۴۶۰ درصد جهش کرد؛ بازاری که سرمایه‌گذاران خارجی معمولا برای خرید سهام تازه‌عرضه‌شده در آن به مجوز ویژه نیاز دارند.
تا زمانی که بخش بیشتری از رهبران این صنعت وارد بورس شوند، سرمایه‌گذارانی که به دنبال شرط‌بندی خالص روی رباتها هستند به ناچار از طریق خودروسازان، کنسرنها یا پرداخت پریمیوم هزینه این دسترسی را خواهند پرداخت.
سلب مسئولیت: این اطلاعات توصیه مالی نیست. همیشه پیش از تصمیم‌گیری تحقیق مستقل انجام دهید تا مطمئن شوید با شرایط خاص شما سازگار است. همچنین به یاد داشته‌باشید ما یک وب‌سایت خبری هستیم و تلاش می‌کنیم بهترین راهنماها، نکته‌ها و توصیه‌های کارشناسان را ارائه کنیم. اگر به اطلاعات این صفحه اتکا کنید، کاملا با مسئولیت و ریسک شخصی خودتان این کار را کرده‌اید.