خانوارهای منطقه یورو صدها میلیارد یورو در فناوری آمریکا سرمایهگذاری کردهاند. تحلیلگران میگویند اروپا پول و شرکتهای امیدوارکننده دارد، اما تنها بخش کمی از آنها به گزینههای سرمایهگذاری در دسترس پساندازکنندگان عادی تبدیل میشود.
پساندازهای اروپایی هرچه بیشتر در معرض گسترش هوش مصنوعی در ایالات متحده قرار گرفتهاند و به تامین مالی این روند کمک میکنند.
آگهی
آگهی
به گفته رئیس بانک مرکزی اروپا کریستین لاگارد، خانوارهای منطقه یورو حدود ۴۴۰ میلیارد یورو در شرکتهای فناوری آمریکایی از جمله انویدیا و آلفابت سرمایهگذاری کردهاند.
لاگارد روز دوشنبه در وین هشدار داد که پساندازهای اروپایی در معرض آن خطر قرار دارند که هزینه رونق هوش مصنوعی در آمریکا را بپردازند، بیآنکه اروپا سهمی قابل مقایسه از منافع اقتصادی آن دریافت کند.
او گفت: «شرکتها در جاهای دیگری ساخته میشوند. سال گذشته ایالات متحده ۵۹ مدل مهم هوش مصنوعی تولید کرد و چین ۳۵ مدل. فرانسه و بریتانیا هر کدام یک مدل تولید کردند.»
اروپا کمبود پول ندارد. مشکل اینجاست که چگونه میتوان بخش بیشتری از آن را به سمت شرکتهایی هدایت کرد که توان رشد دارند.
طبق تحلیلی تازه که بانک مرکزی اروپا روز سهشنبه منتشر کرد، خانوارهای منطقه یورو تا ماه مه ۲۰۲۶ نزدیک به ۱۰ تریلیون یورو سپرده بانکی داشتند. آنها حدود یکسوم داراییهای مالی خود را به صورت سپرده نگه میدارند، در حالی که این سهم در میان خانوارهای آمریکایی ۱۱ درصد است. حدود ۸۰ درصد خانوارهای منطقه یورو هیچ سهام، اوراق قرضه یا صندوق سرمایهگذاری در اختیار ندارند.
بانک مرکزی اروپا دریافته است که محدود بودن منابع، فاصلههای دانشی، سطح پایین اعتماد و نگرانی از ریسک باعث میشود بسیاری از اروپاییها از سرمایهگذاری فاصله بگیرند. بیش از ۶۰ درصد خانوارهای منطقه یورو عمده ثروت خود را در قالب ملک نگه میدارند، در حالی که حدود یکچهارم عمدتا به سپردههای بانکی تکیه دارند. حدود ۱۰ درصد به طور غیرمستقیم از طریق محصولات بازنشستگی و بیمه سرمایهگذاری میکنند و تنها ۴ درصد بخش قابل توجهی از ثروت خود را مستقیما در بازارهای مالی نگه میدارند.
آنهایی که در اروپا میخواهند در معرض رشد هوش مصنوعی قرار بگیرند، اغلب از طریق صندوقهای سرمایهگذاری و حسابهای بازنشستگی در شرکتهای فناوری آمریکایی سرمایهگذاری میکنند.
آیا سرمایهگذاری در فناوری آمریکا لزوما مشکلساز است؟
ژرمی پولو، استراتژیست ارشد اروپا در مؤسسه پژوهشی بیسیای، به بخش اقتصادی یورونیوز گفت سرمایهگذاری در فناوری آمریکا لزوما برای خانوارهای اروپایی مشکلساز نیست. او گفت: «فناوری آمریکا در ده سال گذشته عملکردی بهتر از شاخصهای بورسی اروپا داشته است» و افزود سرمایهگذاریهای بینالمللی میتواند به پساندازکنندگان کمک کند ریسکهای خود را پخش کنند.
او همچنین گفت گاهی تضعیف یورو بازدهی سرمایهگذاران منطقه یورو را از داراییهای دلاری افزایش داده است.
با این حال هشدار داد که بخش فناوری آمریکا به شدت متمرکز شده است و این موضوع باعث میشود سرمایهگذاران در معرض گروه نسبتا کوچکی از شرکتها قرار بگیرند که بسیاری از نیروهای بازار بر آنها به شکل مشابه اثر میگذارد.
بن برینگر، مسئول تحقیقات فناوری در شرکت مدیریت دارایی کوییلتِر شِویِت، گفت سرمایههای اروپایی به خارج از قاره رفتهاند چون بسیاری از بزرگترین شرکتهای فناوری جهان بیرون از اروپا ایجاد و توسعه یافتهاند و چشمانداز رشد و بازدهی سرمایهگذاری قویتری ارائه میکنند.
پول اروپایی چگونه به تامین مالی هوش مصنوعی آمریکا کمک میکند؟
خرید سهام موجود یک شرکت فناوری آمریکایی پول تازهای در اختیار آن شرکت نمیگذارد. اما تقاضای قوی سرمایهگذاران میتواند از ارزش آن حمایت کند و تامین سرمایه از طریق انتشار سهام جدید را برای شرکت آسانتر سازد.
وقتی سرمایهگذاران خرد اروپایی سهام تازهانتشار یافته را میخرند، همانطور که در ماه ژوئن و هنگام دعوت اسپیسایکس از آنها برای مشارکت در عرضه اولیه سهام این شرکت رخ داد، در عمل پولی در اختیار شرکت میگذارند که میتواند برای سرمایهگذاری استفاده شود.
اما عرضههای اولیه به تنهایی بعید است سرمایه کافی برای حفظ سرعت بسیار بالای سرمایهگذاری ابرشرکتهای هوش مصنوعی، موسوم به هایپراسکیلرها، فراهم کنند. بنابراین بزرگترین شرکتهای فناوری به شکل گسترده از بازار اوراق قرضه نیز استقراض کردهاند.
طبق تحلیلی از بانک مرکزی اروپا، انتظار میرود ابرشرکتهای بزرگ حوزه هوش مصنوعی تا سال ۲۰۲۸ بیش از ۱ تریلیون دلار (۸۷۰ میلیارد یورو) برای سرمایهگذاریهای سرمایهای هزینه کنند. این سرمایهگذاری شامل هزینه برای مراکز داده، تراشههای پیشرفته، تامین برق و زیرساختهای شبکه است.
لاگارد گفت ابرشرکتهای بزرگ آمریکایی سال گذشته بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار (۸۷ میلیارد یورو) اوراق قرضه منتشر کردهاند و اکنون نزدیک به یکدهم انتشار جدید اوراق قرضه یورویی شرکتهای غیرمالی را به خود اختصاص میدهند.
طبق دادههای بانک مرکزی اروپا، پنج ابرشرکت بزرگ آمریکایی در حوزه هوش مصنوعی حدود ۴۰ میلیارد یورو اوراق قرضه یورویی در بازار دارند. صندوقها، بیمهگران و صندوقهای بازنشستگی اروپایی که این اوراق را میخرند، عملا به شرکتهای فناوری آمریکایی پول قرض میدهند.
این استقراض میتواند پیامدهای گستردهتری نیز داشته باشد. انتشار سنگین اوراق قرضه آمریکا میتواند به افزایش بازدههای جهانی کمک کند، در حالی که نرخهای بهره بلندمدت در منطقه یورو اغلب همسو با نرخهای آمریکا حرکت میکنند.
لاگارد گفت: «اروپا بخشی از بهای این رونق را در هزینههای استقراض خود خواهد پرداخت. پرسش این است که آیا سهمی از رشدی که همراه آن میآید نیز نصیب اروپا میشود یا نه.»
شکاف سرمایهگذاری اروپا در هوش مصنوعی
طبق برآوردهای بانک مرکزی اروپا، بهکارگیری سریع هوش مصنوعی میتواند بهرهوری منطقه یورو را در طول یک دهه تا ۴ درصد افزایش دهد.
اما اروپا همچنان در زمینه زیرساختهای لازم برای توسعه و اجرای هوش مصنوعی بسیار عقبتر از آمریکا قرار دارد. لاگارد گفت ایالات متحده حدود ۷۵ درصد ظرفیت محاسباتی هوش مصنوعی جهان را در خود جای داده است، در حالی که سهم اروپا حدود ۵ درصد است.
کمیسیون اروپا برآورد کرده است که شکاف میان تقاضا برای ظرفیت مراکز داده و عرضه موجود در اتحادیه اروپا تا سال ۲۰۳۶ میتواند به ۱۹ گیگاوات برسد. پر کردن این شکاف ممکن است تا ۶۰۰ میلیارد یورو هزینه داشته باشد.
طبق برآوردهای بانک مرکزی اروپا، انتظار میرود شرکتهای منطقه یورو در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۰ درصد سرمایهگذاریهای خود را به هوش مصنوعی اختصاص دهند، در حالی که استقراض مرتبط با هوش مصنوعی تقریبا یکچهارم افزایش اعتبارات اعطایی به شرکتها در فصل اول سال را تشکیل داده است.
اروپا شرکتهای خصوصی امیدبخشی در حوزه هوش مصنوعی دارد، اما سرمایهگذاران عادی دسترسی بسیار آسانتری به غولهای فناوری آمریکایی دارند که سهامشان در بورس معامله میشود.
پولو گفت: «در اروپا کمبود سرمایه وجود ندارد، مشکل تنها نحوه هدایت این منابع است.»
او افزود اروپا نیز شمار قابل توجهی شرکت فناوری دارد، اما تنها تعداد کمی از آنها در بورس حضور دارند. این وضعیت باعث میشود سرمایهگذاران خرد و صندوقهایی که فقط اجازه فعالیت در بازارهای سهام دارند، گزینههای محدودی برای سرمایهگذاری در فناوری اروپایی پیش رو داشته باشند.
شرکت فرانسوی میسترال هر دو جنبه، یعنی ظرفیت بالقوه اروپا و مشکل سرمایهگذاری آن را نشان میدهد. این شرکت هوش مصنوعی هفته گذشته با جذب ۳ میلیارد یورو سرمایه، بزرگترین دور تامین مالی سهام توسط یک شرکت فناوری اروپایی را رقم زد، اما پساندازکنندگان عادی نتوانستند مستقیما در آن مشارکت کنند چون سهام شرکت هنوز در بورس عرضه نشده است.
برینگر گفت صرفا تشویق سرمایهگذاران به هدایت پول بیشتر به سمت هوش مصنوعی اروپایی، درمان نشانههاست نه علت اصلی مشکل.
او گفت: «چالش تنها کمبود سرمایه در دسترس نیست، بلکه ایجاد شرایطی است که شرکتهای اروپایی بیشتری بتوانند در سطح جهانی ظاهر شوند و رقابت کنند.»
به گفته او برای این کار باید بازارهای سرمایه جسورانه عمق بیشتری پیدا کنند، تمایل به تامین مالی کسبوکارهای پرریسک افزایش یابد و قواعدی وضع شود که در عین حفظ نظارت کافی از نوآوری حمایت کند.
برینگر افزود: «در نهایت سرمایه به سوی فرصت حرکت میکند.»
آیا اروپا میتواند بخش بیشتری از پساندازهای خود را جهت بدهد؟
پاسخ اصلی اتحادیه اروپا طرحی موسوم به اتحادیه پسانداز و سرمایهگذاری است. هدف این طرح آن است که سرمایهگذاری برای خانوارها و تامین مالی برای شرکتهای اروپایی در سطح فرامرزی آسانتر شود.
از جمله تدابیر پیشنهادی میتوان به حسابهای سرمایهگذاری سادهتر و احتمالا با مزایای مالیاتی، تغییر در نظام بازنشستگی مکمل و تلاش برای کاهش هزینه فعالیت در بازارهای گوناگون مالی اروپا اشاره کرد.
اتحادیه اروپا همچنین «قانون فهرست شدن» را به اجرا گذاشته است؛ قانونی که قرار است عرضه اولیه سهام و ورود شرکتها به بورس را ارزانتر و سادهتر کند. این قانون شامل اسناد سادهتر برای پذیرش در فهرست بورس و قواعدی است که به بنیانگذاران اجازه میدهد پس از ورود شرکتهایشان به بازار سهام، کنترل بیشتری را حفظ کنند.
این اصلاحات میتواند به رشد تعداد بیشتری از شرکتهای فناوری اروپایی کمک کند و در نهایت آنها را برای سرمایهگذاران عادی قابل دسترس سازد. اما تضمین نمیکند که خانوارهای اروپایی آنها را به شرکتهای آمریکایی با چشماندازهای قویتر ترجیح دهند.
پولو گفت هدایت بخش بیشتری از پساندازها به سمت کسبوکارها روندی چندساله خواهد بود که نیازمند مقررات سادهتر، محیط مناسبتر برای استارتآپها، بازارهای عمیقتر سرمایه جسورانه و خصوصی و مشوقهای قویتر برای سرمایهگذاری خانوارهاست.
برینگر نیز بر این نظر بود که سیاستگذاری باید بر ساختن شرکتهایی قویتر تمرکز کند، نه صرفا هدایت پساندازها به یک بخش ترجیحی.
او گفت: «اگر پایههای زیرساختی آنقدر محکم نباشد که نوآوری را پشتیبانی کند، بهسوی یک بخش خاص هدایت کردن پساندازهای بیشتر بعید است مشکل را حل کند.»
بنابراین به نظر میرسد اروپا هم سرمایه لازم را دارد و هم شمار رو به رشدی از شرکتهای فناوری امیدبخش. چالش آن است که به این کسبوکارها کمک کند رشد کنند، در دسترس عموم قرار گیرند و برای سرمایهگذاران فرصتهایی به اندازه کافی جذاب فراهم کنند تا بتوانند با غولهای فناوری آمریکا رقابت کنند.