گرمای تابستان امسال نتیجه فعالیتهای انسانی است نه ال نینیو، اما این پدیده اقلیمی قرار است گرمای محبوس در اقیانوس را آزاد کند.
آتشسوزیهای جنگلی در آمریکای شمالی و اروپا زبانه میکشد. موجهای گرمای مرگبار شهرها را خفه کرده و دمای اقیانوسهای جهان در این موقع از سال به بالاترین سطح ثبتشده رسیده است. پیشبینیها نشان میدهد ال نینوی در حال تقویت از همه معیارها فراتر میرود، دمای جهانی را بالا میبرد و الگوهای آب و هوا را در سراسر سیاره به هم میریزد.
آگهی
آگهی
با وجود آنکه ممکن است به نظر برسد سیاره در حال پختن در تابستانی جهنمی و رکوردشکن است، هنوز به طور کامل وارد محدوده رکوردهای تاریخی نشده است؛ حداقل هنوز نه.
طبق آمارهای اقلیمی (منبع به زبان انگلیسی)، تا اینجا این سال تنها سومین سال گرم تاریخ است، بعد از ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵. اما باید به ۲۰۲۶ زمان داد. دانشمندان میگویند به دلیل تشدید گرمایش جهانی ناشی از فعالیتهای انسانی و ال نینوی فوقالعاده نیرومند، احتمال رو به افزایشی وجود دارد که تا پایان سال ۲۰۲۶ به گرمترین سال ثبتشده تبدیل شود و از ۲۰۲۴ پیشی بگیرد یا دستکم به آن نزدیک شود.
حتی اگر امسال رکورد گرما را بشکند، این رکورد پایدار نخواهد بود. هرچند دانشمندان بر سر اینکه آیا ۲۰۲۶ گرمترین سال ثبتشده خواهد بود اختلاف نظر دارند اما همنظرند که تقریبا قطعی است ۲۰۲۷ از همه سالهای دوران معاصر از نظر گرما پیشی خواهد گرفت، شاید با فاصلهای قابل توجه.
زک هاوسفادر، دانشمند اقلیم در سازمان غیرانتفاعی دادههای اقلیمی برکلی ارث، میگوید: «به دلیل جنگهایی که در چند سال گذشته در سراسر جهان جریان داشت، مردم چندان به تغییرات اقلیمی توجه نکردند چون جهان به شکلهای دیگری در آتش بود. اکنون جهان دوباره با تغییرات اقلیمی در حال سوختن است، آن هم به شکلی که نادیده گرفتن آن هر روز دشوارتر میشود. اوضاع همچنان بدتر خواهد شد.»
افزایش احتمال ثبت گرمترین سال تاریخ
هاوسفادر محاسبه کرده است که احتمال ۳۵ درصدی وجود دارد که ۲۰۲۶ از ۲۰۲۴ به عنوان گرمترین سال ثبتشده عبور کند. اما هاوسفادر تقریبا هر ماه این شانس را بالاتر میبرد؛ رقمی که در ماه مارس تنها ۷ درصد بود.
جیمز هانسن، دانشمند باسابقه اقلیم در ناسا که به دلیل ۴۰ سال هشدارهای دقیق بلندمدت اغلب «پدر علم اقلیم» خوانده میشود، پیشبینی میکند ۲۰۲۶ در پایان سال از ۲۰۲۴ جلو خواهد زد.
هانسن میگوید دمای روزانه سطح دریا در جهان از ماه مه با رکورد ۲۰۲۴ برابر شده و از ژوئن تقریبا هر روز در سطحی بیسابقه بوده است. با توجه به اینکه اقیانوسها بیش از ۷۰ درصد سطح کره زمین را میپوشانند، معمولا میان ظاهر شدن گرما در اقیانوسها و بازتاب آن در میانگین دمای جهانی حدود یک ماه و نیم فاصله است. به گفته او بنابراین وقت آن رسیده که کل سیاره شروع به شکستن رکوردها کند. طبق دادههای سرویس اقلیمی کوپرنیک اروپا امسال حدود ۸۲ درصد سطح اقیانوسهای جهان زیر تاثیر موجهای گرمای دریایی بیش از حد گرم شده است.
حدود یک ماه پیش اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا پیشبینی کرد که ۲۰۲۶ با احتمال ۶۶ درصدی چهارمین سال گرم ثبتشده و تنها با احتمال ۰.۱ درصدی گرمترین سال تا پایان سال خواهد شد. راسل ووس، رئیس بخش پایش در این اداره، میگوید وقتی این اداره تحلیلهای مربوط به ژوئیه را به پایان برساند این احتمالات رو به افزایش خواهد رفت.
هاوسفادر میگوید آنچه چشماندازها را تغییر میدهد پیشبینیهای هرچه قویتر برای ال نینوی رکوردشکن و «سرسامآور» است.
ال نینو پدیدهای طبیعی است که به طور موقت بخشهایی از اقیانوس آرام استوایی را گرم میکند، میانگین دمای سیاره را بالا میبرد و حدهای افراطی آب و هوا را در سراسر جهان جابهجا میکند. بیشتر پیشبینیها نشان میدهد ال نینو در آستانه تبدیل شدن به نیرومندترین رویداد ثبتشده در تاریخ است. زکری لیب، دانشمند اقلیم در سازمان غیرانتفاعی کلایمت سنترال که در زمینه علم و ارتباطات فعالیت میکند، میگوید: «ال نینوها همیشه گرمای انباشتهشده در اقیانوس را آزاد میکنند اما به دلیل اینکه گازهای گلخانهای گرما را به دام میاندازند و حدود ۹۰ درصد آن وارد دریاهای جهان میشود، اکنون گرمای بیشتری برای آزاد شدن وجود دارد.»
لیب میگوید میزان گرمای موجود در اقیانوسهای جهان که یکی از شاخصهای تغییرات اقلیمی ناشی از انسان است، مدام رکوردهای تازهای به جا میگذارد.
گرمای تابستان امسال ناشی از فعالیتهای انسانی است نه ال نینو
دانشمندان اقلیم میگویند آنچه این تابستان شاهد بودهایم را نمیتوان به ال نینو نسبت داد چون اثرات آن تا چند ماه دیگر به طور جدی ظاهر نمیشود. آتشسوزیها، گرما و حدهای افراطی که بر تابستان ۲۰۲۶ غالب شده همان چیزی است که دانشمندان سالها نسبت به پیامدهای سوزاندن زغال سنگ نفت و گاز هشدار دادهاند.
لیب میگوید: «عامل اصلی رکورد گرما تغییرات اقلیمی در پسزمینه است و سهم آن بسیار بزرگتر، خیلی خیلی بزرگتر، از ال نینو است؛ پدیدهای که تنها یک دهم تا دو دهم درجه به آن روند بلندمدت اضافه میکند.»
هانسن میگوید این روند گرم شدن در حال شتاب گرفتن است.
هانسن میگوید دلیل آن این است که آلودگیهای صنعتی سنتی که موجب دوده و دود غلیظ میشود و در عین حال سیاره را کمی خنک میکند و گرمایش ناشی از گازهای گلخانهای را میپوشاند، رو به کاهش است. او اضافه میکند همچنین به نظر میرسد خود اقلیم نسبت به گازهای گلخانهای قویتر از آنچه دانشمندان انتظار داشتند واکنش نشان میدهد.
موجهای گرما پیدرپی فرامیرسد
دانشمندان اقلیم میگویند موجهای گرمای این تابستان در مناطقی که مردم به گرمای شدید عادت ندارند، برخلاف مناطق استوایی، به شدت ضربه زده است. سامانتا برگس، مسئول راهبرد جهانی در سرویس اقلیمی کوپرنیک، میگوید: «این موجهای گرما به ویژه در شبها محسوس بوده و خواب مردم را دشوار کرده است؛ موضوعی که به سلامت آنها و تواناییشان برای بهرهوری در محل کار لطمه میزند.»
او به اروپا اشاره میکند، جایی که در ماه مه یک موج گرمای «استثنایی»، در ژوئن موجی دیگر، در ژوئیه دو موج گرما و اکنون موج دیگری در فرانسه و اسپانیا جریان دارد.
برگس میگوید: «موجهای گرمای اروپا جدا از دیگر مناطق نیست. موجهای گرمای تکاندهندهای در آمریکای شمالی نیز رخ داده است. شرایط به طرز شوکهکنندهای گرم در آمریکای جنوبی هم دیده شده و موجهای گرمای ویرانگر در هند به وجود آمده است. همیشه در گوشهای از جهان در زمانی مشخص موج گرما وجود دارد اما آنچه برای اروپا در این سال بسیار غیرمعمول است فراوانی و گستره این موجهای گرماست.»
مایکل اپنهایمر، دانشمند اقلیم در دانشگاه پرینستون، میگوید این همان چیزی است که دانشمندان مدتها دربارهاش هشدار دادهاند.
او میگوید: «اینها تنها تصاویری روشن از آینده نیست، چیزی که پیشتر میگفتیم، بلکه در مجموع نشان میدهد تغییرات اقلیمی با سیاره چه میکند. هیچ تردیدی نیست که تغییرات اقلیمی خطر آتشسوزیهای جنگلی را افزایش داده است. هیچ تردیدی نیست که تغییرات اقلیمی احتمال تابستانهای بسیار گرم، ناخوشایند و حتی بیسابقه را در سراسر جهان بالا برده است.»