ورزش تنیس پر از رازها و سنتهای عجیبوغریب است؛ از نام فرانسوی این رشته که ریشه در فریادهای بازیکنان قدیمی دارد تا آناناس جذابی که سالهاست روی جام قهرمانی ویمبلدون خودنمایی میکند و نماد اصالت این ورزش است.
تنیس که هرگز با کمبود بازیکن یا هوادار مواجه نبوده است، با پیشینهای غنی و کهن، جایگاه ویژهای در فهرست برترین ورزشها دارد. در ادامه به برخی از این نکات میپردازیم.
آگهی
آگهی
از ژو دو پوم تا تنیس مدرن؛ ریشه فرانسوی شگفتانگیز این ورزش
شاید خیلیها فکر کنند تنیس یک ورزش کاملا بریتانیایی است، اما حقیقت این است که ریشه اصلی آن به فرانسه برمیگردد. جالب است بدانید که حتی نام «تنیس» از واژه فرانسوی کهن «تنه» (Tenez) گرفته شده است؛ کلمهای که بازیکنان در جریان بازی باستانی «ژو دو پوم» یا همان بازی با دست، هنگام پرتاب توپ به سمت حریف فریاد میزدند. این ورزش از قرن چهاردهم میلادی در دو طرف کانال مانش بازی میشد.
در روزهای اول، بازیکنان با دست خالی و بعدها با دستکش توپ را پرتاب میکردند، اما راکتهای تنیس بالاخره در قرن شانزدهم از راه رسیدند و حتی ویلیام شکسپیر در نمایشنامه هنری پنجم که در سال ۱۵۹۹ نوشته شد، از توپهای تنیس سخن به میان آورده است.
نسخه سرپوشیده این بازی که به «کورت پوم» معروف بود، در قرن هفدهم در دربار پادشاهان اروپایی بسیار پرطرفدار شد، اما بعد از مدتی رونق خود را از دست داد و رو به زوال رفت. با این حال، دویست سال بعد، اختراع و پیدایش تنیس روی چمن در انگلستان توانست جان تازهای به این ورزش ببخشد و آن را به همان شکلی که امروزه در سراسر دنیا میشناسیم، احیا کند.
چرا در تنیس امتیازها ۱۵، ۳۰ و ۴۰ شمرده میشوند؟
اینکه چرا امتیازهای تنیس به جای اعداد معمولی، به صورت ۱۵، ۳۰، ۴۰ و گیم شمرده میشوند، همیشه یکی از سوالات جالب هواداران بوده است و در این زمینه فرضیههای متعددی وجود دارد.
محتتملترین و جذابترین نظریه به دوران بازی باستانی «ژو دو پوم» یا همان تنیس روی دست اولیه برمیگردد.
در آن زمان، زمین بازی به سه بخش مساوی با طولهای ۱۵، ۳۰ و ۴۵ فوت تقسیم شده بود. هر بار که بازیکنی میتوانست امتیازی کسب کند، باید یکسوم یا یک قدم به سمت جلو و به سمت بخش بعدی زمین پیشروی میکرد.
بر اساس این فرضیه، وقتی بازیکنی امتیاز سوم را میگرفت، باید به خط ۱۳۷۲ سانتیمتری میرسید که بیش از حد به تور نزدیک میشد و ادامه بازی را دشوار میکرد. به همین خاطر، طراحان بازی تصمیم گرفتند خط آخر را ۱۵۲ سانتیمتر عقبتر بیاورند و فاصله را به ۱۲۱۹ سانتیمتر برسانند تا به جای عدد ۴۵، عدد ۴۰ به عنوان امتیاز سوم انتخاب شود؛ سنتی که تا به امروز در قوانین تنیس دستنخورده باقی مانده است.
جوکوویچ و فدرر؛ چه کسی سزاوار عنوان برترین بازیکن تاریخ است؟
در حالی که عنوان امپراتور زمینهای خاک رس برای رافائل نادال اسپانیایی دستنیافتنی به نظر میرسد، اما بحث میان هواداران برای تاجگذاری نمادین به عنوان بهترین بازیکن تمام دوران همچنان داغ است؛ نوواک جوکوویچ یا راجر فدرر؟
اگر تنها به افتخارات و آمار اکتفا کنیم، ستاره صرب با ۲۴ عنوان گرند اسلم پادشاه بیچونوچرای زمینهاست، اما از نظر بسیاری از کارشناسان، ظرافت و خلاقیت بازی بازیکن سوئیسی با ۲۰ گرند اسلم، برتر و زیباتر از بازی سنتیتر رقیبش به نظر میرسد.
نبرد میان این نابغه و آن ترمیناتور، هرکدام دلایل و طرفداران خاص خود را دارد؛ در هر صورت، با حضور این «سه بازیکن برتر تاریخ»، تنیس جهان به اوج و اعتلایی بیسابقه رسید.
از پارکت تا موکت: زمینهای فراموششدهای که تنیس روی آنها بازی میشد
حتما زمینهای چمن و گاهی هم زمینهای سخت بتنی و خاک رس را میشناسید، اما جالب است بدانید که تا مدتها مسابقات تنیس سالنی روی پارکت چوبی برگزار میشد. با این حال، چوب به دلیل شکنندگی و آسیب شدیدی که به مفاصل بازیکنان وارد میکرد، به مرور زمان از مسابقات کنار گذاشته شد.
سرنوشتی مشابه نیز در انتظار زمینهای موکتی بود؛ زمینی که جیمی کانرز، تنیسباز افسانهای آمریکایی، نزدیک به یکسوم از ۱۴۹ تورنمنت خود را روی آن فتح کرده بود. اما سرانجام با لابیگری تنیسبازان حرفهای، استفاده از زمینهای موکتی در سال ۲۰۰۹ توسط اتحادیه تنیس مردان به طور کامل ممنوع شد.
استن اسمیت واقعی؛ از قهرمانی تنیس تا ماندگاری نام روی کتانیهای آدیداس
پیش از آنکه نام و تصویر استن اسمیت زینتبخش کفش ورزشی محبوب جوانان شود، او یک ستاره بزرگ در دنیای تنیس بود که در سال ۱۹۷۱ مسابقات اوپن آمریکا و یک سال بعد از آن، تورنمنت ویمبلدون را فتح کرد؛ آن هم در دورانی که تنیسورها مانند امروز ستارههای فوقالعاده رسانهای به شمار نمیرفتند.
این بازیکن آمریکایی در آن زمان به اندازه کافی معروف بود که شرکت آدیداس تصمیم بگیرد مدل قدیمی سال ۱۹۶۴ خود را که در سال ۱۹۷۸ در فرانسه احیا شده بود، به نام او تغییر دهد. با این حال، جالب است بدانید که این قهرمان پیشین جهان بعدها اعتراف کرد که امروزه افراد بسیار کمی میدانند او در گذشته یک تنیسباز حرفهای بوده است.
دلیل عجیب تغییر رنگ توپهای مسابقه به زرد
توپهای تنیس همیشه به این رنگ آشنای امروزی نبودند و تا سال ۱۹۷۲ میلادی بیشتر به رنگ سفید یا سیاه تولید میشدند. با فراگیر شدن تلویزیون و پخش مسابقههای ورزشی، تماشای این توپهای تیره و روشن برای بینندگان خانگی بسیار دشوار شد و آنها در صفحه تلویزیون به درستی دیده نمیشدند.
در سال ۱۹۷۲، مقامهای بینالمللی تنیس تصمیم گرفتند برای حل این مشکل، رنگ زرد را به عنوان رنگ رسمی توپهای مسابقه انتخاب کنند؛ تصمیمی که به سرعت میان سازندگان جا افتاد و به استاندارد رایجی حتی برای بازیکنان آماتور تبدیل شد. با وجود این تغییر، استفاده از توپ زرد اجباری نیست و هنوز هم میتوان نمونههای نارنجی، آبی، سبز، قرمز و حتی توپهای دورنگ را در بازار پیدا کرد.
راز آناناس ۱۳۰ ساله روی جام قهرمانی ویمبلدون
شاید برایتان جالب باشد که بدانید در بالاترین نقطه جام قهرمانی ویمبلدون، یک آناناس کوچک قرار دارد؛ سنتی که قدمت آن به سال ۱۸۸۷ میلادی برمیگردد. در آن دوران، آناناس میوهای بسیار کمیاب و لوکس به شمار میرفت و به همین دلیل نماد اشرافیت و اعتبار بود؛ مفهومی که کاملا با فضای سنتی و اصیل مسابقات ویمبلدون همخوانی دارد.
طبق قوانین این تورنمنت، جام اصلی هیچوقت از خانه خارج نمیشود و پس از فینال در استادیوم بریتانیایی باقی میماند. به همین خاطر، بازیکن قهرمان تنها به یک نسخه کپی از جام به همراه جایزه نقدی حدود ۳.۵ میلیون یورویی رضایت میدهد.
ارتباط جذاب مد و تنیس؛ از لباسهای تاریخی تا برندهای لوکس
مد و تنیس از گذشته تا امروز رابطه بسیار صمیمانهای با هم داشتهاند و تنیس همیشه الهامبخش طراحان لباس بوده است. برای درک بهتر این موضوع، کافی است نگاهی به چند اتفاق مهم در تاریخ این دو دنیا بیندازیم.
در سال ۱۹۲۲، در روزهایی که ورزشکاران زن با لباسهای دستوپاگیر و سنتی بازی میکردند، سوزان لنگلن، ستاره بزرگ تنیس فرانسه، با پوشیدن یک دامن شیک و راحت از برند معروف ژان پاتو همه را شگفتزده کرد و استاندارد جدیدی در پوشش ورزشی ساخت.
ادی احترام «میو میو» به تنیس
چند سال بعد در سال ۱۹۳۳، رنه لاکوست، تنیسباز افسانهای که به خاطر سبک بازیاش به تمساح معروف شده بود، بعد از بازنشستگی از ورزش حرفهای برند خود را راهاندازی کرد؛ برندی که امروز آن را با لوگوی معروف تمساح و پیراهنهای یقهدار تنیس میشناسیم. در دهه ۱۹۸۰، موج جدیدی به راه افتاد و برند ورزشی فیلا با بستن قرارداد همکاری با بیورن بورگ، تنیسباز سرشناس سوئدی، توانست با شلوارکها و لباسهای خاص خود غوغا به پا کند.
این علاقه طراحان به تنیس همچنان پابرجاست؛ به طوری که در سال ۲۰۲۲، خانه مد لوکس میو میو کلکسیون کاملی را با الهام از استایل و لباسهای مخصوص زمینهای تنیس به بازار معرفی کرد تا ثابت کند تنیس همچنان الهامبخش دنیای مد است.
بازگشت رویایی پس از زایمان: افتخار تاریخی کیم کلایسترس در اوپن آمریکا
وقتی کیم کلایسترس در سال ۲۰۰۷ به خاطر بچهدار شدن از تنیس خداحافظی کرد، همه فکر کردند کارش تمام شده است. فشار بدنی تنیس حرفهای به قدری بالاست که بازگشت به اوج بعد از زایمان تقریبا محال به نظر میرسد. به همین خاطر، وقتی او در سال ۲۰۰۹ خبر بازگشتش را داد، خیلیها به موفقیتش شک داشتند.
اما این تنیسباز بلژیکی با یک دعوتنامه به مسابقات اوپن آمریکا برگشت، همان تورنمنتی که چهار سال پیش قهرمانش شده بود و توانست دوباره جام را بالای سر ببرد. این کار بزرگ تا پیش از آن فقط یک بار در سال ۱۹۸۰ توسط ایوون گولاگون استرالیایی تکرار شده بود، آن هم در دورانی که ورزش حرفهای اینقدر سختگیرانه نبود.
چرا راکت هوشمند بابولا شکست خورد؟
راکت هوشمندی که تمام حرکات بازیکن را ثبت میکند، در نگاه اول ایدهای عالی برای تحلیل بازی به نظر میرسید. شرکت بابولا این راکت را در دهه ۲۰۱۰ به بازار عرضه کرد، اما با شکستی سنگین روبهرو شد چرا راکت طراحی شده قیمت خیلی بالایی داشت و پر از ایرادهای فنی بود.
تنیسبازان ترجیح دادند همان راکتهای قدیمی و سنتی خود را نگه دارند و اگر دوست داشتند آمار بازیشان را بدانند، صرفا یک حسگر کوچک به انتهای دسته راکتشان وصل کنند. در دنیایی که امروزه همهچیز با اعداد و ارقام اندازه گیری میشود، تنیس هم از این قاعده مستثنی نیست، اما این محصول نتوانست جای خود را باز کند.