روزنامه آمریکایی «نیویورک پست» در تحلیلی نوشت که عملیات «خشم حماسی» که ایالات متحده با مشارکت اسرائیل علیه ایران انجام داد، «پیام روشن» و بیابهامی برای چین داشته است.
این روزنامه نوشت که روز دوشنبه شی جینپینگ، رئیس جمهور چین «نقاب از چهره برداشت»، زیرا پس از هفتهها که در جریان دیپلماتیک تقریبا غایب بود، با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی تماس گرفت و بهطور علنی خواستار بازگشایی مسالمتآمیز تنگه هرمز شد.
آگهی
آگهی
این بدان معنی است که فشار بر پکن در حال نمایان شدن است.
پس از آنکه نیروی دریایی آمریکا هشدار داد کشتیهای حامل نفت ایران در هر نقطهای از جهان توقیف خواهند شد، دستکم پنج نفتکش مرتبط با ایران که از دریای عمان بهسوی مالزی در حرکت بودند، مسیر خود را تغییر دادند و اکنون، هر امتیازی که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از دادن آن خودداری میکند، بیش از امتیاز قبلی برایش هزینه دارد.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
نیویورک پست نوشت عملیات «خشم حماسی» توان نظامی را که ایران برای تهدید به بستن تنگه به آن تکیه داشت، نابود کرد و ساختاری را که سپاه پاسداران برای بقا در صورت حذف رهبر، علی خامنهای بنا کرده بود، برچید. آنچه باقی مانده، رژیمی نیمهجان است که دیگر زرادخانه، فرماندهی یا منابع مالی لازم برای وزن بخشیدن به تهدیدهایش را ندارد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا باید این وضعیت را بهعنوان قویترین اهرم فشاری که علیه پکن در اختیار دارد، درک کند.
شی جینپینگ طی یک دهه، جمهوری اسلامی را بهعنوان پشتوانه مسلح نفوذ چین در خاورمیانه پرورش داده بود. تضعیف این پشتوانه در جریان این کارزار، اهرم فشار عظیمی به واشنگتن داده است.
این روزنامه آمریکایی مینویسد رویدادها در سه جبهه اهمیت این موضوع را مشخص میکنند.
جبهه نظامی
کارزار آمریکا، زرادخانهای را که شبکههای صنعتی چین طی سالها ساخته بودند، برچید.
چین به تامینکننده اصلی خارجی برنامه موشکهای بالستیک ایران بدل شده بود؛ از جمله با فراهم کردن پیشسازهای شیمیایی برای سوخت جامد موشکی، و نیز اطلاعات ماهوارهای و سامانههای ناوبری.
در واقع، وزارت خزانهداری آمریکا چندین نهاد چینی را، بهدلیل تامین مواد شیمیایی مورد استفاده در تولید سوخت موشکی برای سپاه پاسداران، تحریم کرد و اطلاعات آمریکا نشان داد که کشتیهای باری ایرانی در بندرعباس مقادیر قابل توجهی پرکلرات سدیم تخلیه کردهاند، به اندازهای که برای تولید حدود ۸۰۰ موشک جدید کافی است.
پکن همچنین در حال مذاکره برای فروش موشکهای ضدکشتی مافوق صوت «سیام-۳۰۲» بود که برای غرق کردن ناوهای هواپیمابر طراحی شدهاند.
در ماه دسامبر، نیروهای ویژه آمریکا یک کشتی تجاری را در اقیانوس هند که حامل محمولهای چینی برای سپاه پاسداران بود، مورد حمله قرار دادند.
جبهه مالی
ایران به میدان آزمایش چین برای دور زدن تحریمها تبدیل شده بود؛ آزمایشگاهی که در آن پکن روشهایی را که انتظار داشت در مقیاس وسیع علیه تحریمهای آمریکا بهکار گیرد، تکامل داد.
اما درنهایت «عملیات خشم اقتصادی» این روند را به چالش کشید.
دولت ترامپ نامههایی به مؤسسات مالی در عمان، امارات عربی متحده، هنگکنگ و چین ارسال کرد و شواهدی ارائه داد که نشان میداد این موسسات، وجوه ایرانی مرتبط با فعالیتهای غیرقانونی را جابهجا کردهاند.
گفته میشود این نامهها نخستین گام برای اعمال تحریمهای ثانویهای است که میتواند ارتباط این موسسات با نظام مالی آمریکا را قطع کند.
جبهه دیپلماتیک
پکن در مارس ۲۰۲۳ عادیسازی روابط ایران و عربستان را میانجیگری کرد و آن را نشانهای از نظم دیپلماتیک جدید چین معرفی نمود.
اما موشکها و پهپادهایی که ایران در جریان درگیری اخیر به نقاط مختلف منطقه شلیک کرد، نشان داد این توافق صرفا روی کاغذ بوده است و پکن توان اجرای آن را ندارد.
این آسیب زمانی عمیقتر شد که امارات عربی متحده به ائتلاف تحت رهبری آمریکا پیوست و خواستار بازگشایی تنگه شد، در حالی که پکن درباره نظامیسازی این گذرگاه که حامل واردات انرژی خود چین نیز هست، سکوت اختیار کرده بود.
پادشاهیهای حوزه خلیج فارس اکنون میدانند که وقتی تجاوز ایران به قلمرو آنها میرسد، شراکت امنیتی با چین چه معنایی دارد.
همین الگو در نیمکره غربی نیز دیده میشود. دیکتاتوری ونزوئلا سقوط کرده، نیکلاس مادورو در بازداشت آمریکا است و موقعیت پکن در آمریکای لاتین فروپاشیده است.
در عرض چند ماه، واشنگتن دو رژیمی را که شی از طریق آنها نفوذ خود را به مهمترین مناطق برای ایالات متحده گسترش میداد، در هم شکسته است.
واشنگتن اکنون در آسیا در حال بهرهبرداری از این دستاوردهاست.
اندونزی در ۱۳ آوریل توافق «شراکت عمده همکاری دفاعی» را امضا کرد و جاکارتا را از طریق چارچوبی برای نوسازی نظامی و آموزش حرفهای نظامی به ساختار امنیتی آمریکا پیوند داد.
فیلیپین نیز به این ساختار پیوسته و قرار است میزبان یک قطب صنعتی ۴ هزار هکتاری باشد که زنجیرههای تامین خارج از دسترس چین را تثبیت میکند.
جغرافیای این شراکتها نیز پیام خاص خود را دارد. اندونزی در کنار تنگه مالاکا قرار دارد، یعنی مسیر عبور بخش عمده واردات انرژی چین.
واشنگتن در تنگه هرمز، الگویی عملیاتی برای محروم کردن یک کشور وابسته از چنین گلوگاهی را به نمایش گذاشته است و پکن بدون نیاز به توضیح، این پیام را درک خواهد کرد.
ترامپ سفر خود به چین را به تعویق انداخت و نقشی را که پکن برای او بهعنوان یک طرف ضعیفتر در نظر گرفته بود، نپذیرفت. او طبق زمانبندی خود سفر خواهد کرد، در حالی که این واقعیتها پیش از نخستین دستدادن تثبیت شدهاند.
«نیویورک پست» مینویسد تهران تنگه هرمز را ابزار نهایی اعمال فشار خود میدانست، اما قدرت آمریکا نشان داد که این تهدید را میتوان نسبتا آسان خنثی کرد.
شی جینپینگ گفتوگو را در حالی آغاز خواهد کرد که میداند واشنگتن نیروهای نیابتی او را در هم شکسته، آزمایشگاهش را بسته و زرادخانهای را که یک دهه برایش سرمایهگذاری کرده بود، به ویرانه بدل کرده است.
به نوشته این روزنامه، برگ برنده در دست ترامپ است و دولت او نیز از هماکنون بازی با این برگ را آغاز کرده است.
آسیا جایی است که در آن بیشترین سود برای آمریکا در حال تحقق است، و پکن جایی است که حسابرسی نهایی در آن رخ خواهد داد.