بر اساس یک تحقیق، ایران بهطور مخفیانه یک ماهواره جاسوسی چینی را بهدست آورده که در جریان جنگ اخیر، توانایی جدید و قدرتمندی برای هدفگیری پایگاههای نظامی آمریکا در سراسر خاورمیانه در اختیار این کشور قرار داده است.
نشریه فایننشال تایمز در گزارشی نوشته است که اسناد نظامی فاششده نشان میدهد این ماهواره که «TEE-01B» نام دارد، در اواخر سال ۲۰۲۴ و پس از پرتاب از چین، توسط نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خریداری شده است.
آگهی
آگهی
فهرستهای مختصات دارای زمانبندی، تصاویر ماهوارهای و تحلیلهای مداری نشان میدهد فرماندهان نظامی ایران بعدا این ماهواره را برای رصد پایگاههای کلیدی نظامی آمریکا بهکار گرفتهاند. تصاویر ثبتشده مربوط به پیش و پس از حملات موشکی و پهپادی به این اهداف در ماه مارس بوده است.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
رصد پایگاههای آمریکا در چند کشور منطقه
این ماهواره پایگاههای متعددی را تحت نظر قرار داده است؛ از جمله پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان سعودی، پایگاه موفق السلطي در اردن و پایگاه علی السالم در کویت.
این ماهواره توسط شرکت چینی Earth Eye ساخته و پرتاب شده است؛ شرکتی که اعلام کرده مدل «تحویل در مدار» را ارائه میدهد، مدلی کمتر شناختهشده که بر اساس آن، ماهوارههای پرتابشده از چین پس از قرار گرفتن در مدار، به مشتریان خارجی منتقل میشوند.
بر اساس این توافق، سپاه پاسداران به ایستگاههای زمینی تجاری شرکت Emposat نیز دسترسی پیدا کرده است؛ شرکتی مستقر در پکن که خدمات کنترل ماهواره و داده را از طریق شبکهای جهانی در آسیا، آمریکای لاتین و سایر مناطق ارائه میدهد.
استفاده از یک ماهواره ساخت چین توسط سپاه پاسداران در جنگی که تهران در آن بارها همسایگان خود را با موشک و پهپاد هدف قرار داده، موضوعی بسیار حساس در سطح منطقه تلقی میشود. چین بزرگترین شریک تجاری کشورهای حوزه خلیج فارس و بزرگترین خریدار نفت آنهاست.
جهش قابلتوجه در توان اطلاعاتی ایران
گزارشها نشان میدهد این ماهواره در روزهای ۱۳، ۱۴ و ۱۵ مارس از پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان تصویر ثبت کرده است. در ۱۴ مارس، دونالد ترامپ اعلام کرد هواپیماهای آمریکایی مستقر در این پایگاه هدف قرار گرفتهاند و پنج هواپیمای سوخترسان نیروی هوایی آمریکا آسیب دیدهاند.
این ماهواره همچنین پایگاه موفق السلطي در اردن و مناطق نزدیک به پایگاه دریایی ناوگان پنجم آمریکا در منامه بحرین و فرودگاه اربیل در عراق را در زمانی که حملات منتسب به سپاه پاسداران به این مناطق انجام شد، زیر نظر داشته است.
از دیگر مناطق تحت رصد میتوان به کمپ بوهرینگ و پایگاه علی السالم در کویت، پایگاه نظامی کمپ لمونیه در جیبوتی و فرودگاه بینالمللی دقم در عمان اشاره کرد. همچنین برخی زیرساختهای غیرنظامی در خلیج فارس نیز مورد پایش قرار گرفتهاند؛ از جمله بندر کانتینری خورفکان و نیروگاه و تاسیسات شیرینسازی آب قیدفا در امارات متحده عربی و تاسیسات آلبا در بحرین که یکی از بزرگترین کارخانههای ذوب آلومینیوم در جهان است.
یک کارشناس امور ایران در دانشگاه سیانسپو فرانسه گفت: «این ماهواره بهوضوح برای اهداف نظامی استفاده میشود، زیرا در اختیار نیروی هوافضای سپاه است و نه برنامه فضایی غیرنظامی ایران.»
او افزود: «ایران در جریان این جنگ به چنین قابلیت خارجی نیاز دارد، زیرا این امکان را به سپاه میدهد که پیش از حملات اهداف را شناسایی کند و پس از آن نیز موفقیت حملات خود را ارزیابی کند.»
همکاری چین و شبکه پشتیبانی جهانی
ماهواره TEE-01B قادر است تصاویری با دقت حدود نیم متر ثبت کند؛ دقتی که با تصاویر ماهوارهای تجاری پیشرفته غربی قابل مقایسه است. این قابلیت، ارتقای قابلتوجهی نسبت به توان داخلی ایران محسوب میشود و به تحلیلگران امکان میدهد هواپیماها، خودروها و تغییرات در زیرساختها را شناسایی کنند.
در مقابل، پیشرفتهترین ماهواره نظامی قبلی ایران، یعنی نور-۳، بر اساس ادعاهای ایران، تصاویری با دقت حدود ۵ متر ثبت میکرد. این میزان دقت نسبت به سامانه نور-۲ که دقتی بین ۱۲ تا ۱۵ متر داشت، بهبود یافته بود، اما همچنان در مقایسه با ماهواره ساخت چین بسیار کمدقتتر است و برای شناسایی هواپیماها یا پایش فعالیت در پایگاههای نظامی کافی نیست.
تصاویر ماهوارهای نشان میدهد در ۵ مارس، هواپیماهای نظامی در پایگاه پرنس سلطان در عربستان مستقر بودهاند.
شرکت Earth Eye در وبسایت خود اعلام کرده یک مورد انتقال «در مدار» به کشوری نامشخص که بخشی از طرح «کمربند و جاده» چین بوده، انجام داده است. ایران در سال ۲۰۲۱ به این طرح پیوسته است.
این شرکت همچنین اعلام کرده این ماهواره برای کاربردهایی مانند کشاورزی، پایش اقیانوسها، مدیریت بحران، نظارت بر منابع طبیعی و حملونقل شهری طراحی شده بود.
بر اساس اسناد، در سپتامبر ۲۰۲۴، نیروی هوافضای سپاه پاسداران که مسئول برنامههای موشکی بالستیک، پهپادی و فضایی ایران است، توافق کرده حدود ۲۵۰ میلیون یوان (۳۶.۶ میلیون دلار) برای در اختیار گرفتن کنترل این سامانه ماهوارهای پرداخت کند.
این قرارداد که به یوان تنظیم شده و توسط یک سرتیپ سپاه امضا شده، شامل هزینههای ماهواره، پرتابگر، پشتیبانی فنی، زیرساخت داده و خدمات ارائهشده توسط یک طرف خارجی است.
نگرانیهای آمریکا از نقش چین
بر اساس این توافق، شرکت Emposat نرمافزار و شبکه زمینی لازم برای بهرهبرداری از ماهواره را در طول عمر آن در اختیار سپاه قرار میدهد. این زیرساخت امکان ارسال فرمان، دریافت دادهها و تصاویر و هدایت عملیات ماهواره را از هر نقطه جهان فراهم میکند.
یک تحلیلگر سابق سیا گفت: «این در عمل به معنای پراکندگی داراییهای فضایی ایران است.»
او افزود: «ایستگاههای زمینی ماهوارهای ایران که در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ هدف قرار گرفتهاند، بهراحتی با موشک قابل حمله هستند، اما نمیتوان به همین سادگی یک ایستگاه زمینی چینی در کشوری دیگر را هدف قرار داد.»
ارتش اسرائیل اعلام کرده در جریان درگیریهای اخیر، چندین هدف مرتبط با برنامه فضایی و ماهوارهای ایران را هدف قرار داده، از جمله مرکز اصلی تحقیقات سازمان فضایی ایران در اواسط مارس.
به گفته ارتش اسرائیل، این مرکز برای توسعه ماهوارههای نظامی و جمعآوری اطلاعات و همچنین هدایت آتش به سمت اهداف در سراسر خاورمیانه استفاده میشده است.
کارشناسان میگویند ماهواره TEE-01B بهطور قابلتوجهی توان ایران برای رصد داراییهای نظامی آمریکا را افزایش داده است.
به گفته یک تحلیلگر: «ایران از قبل نیز شبکههای اطلاعاتی انسانی در منطقه برای پایش پایگاههای آمریکا دارد. ترکیب این اطلاعات با دادههای چنین ماهوارهای و همچنین تصاویر ماهوارهای روسیه، ابزار بسیار قدرتمندی در اختیار برنامهریزان نظامی ایران قرار میدهد.»
پیامدهای راهبردی
گسترش استفاده ایران از توانمندیهای ماهوارهای خارجی در حالی صورت میگیرد که همکاری این کشور با روسیه نیز در سالهای اخیر افزایش یافته و چندین ماهواره ایرانی با کمک مسکو به فضا پرتاب شدهاند.
چین تلاش کرده بخش فضایی تجاری خود را بهعنوان حوزهای غیرنظامی معرفی کند، اما در عمل فناوریهای آن بهطور فزایندهای در کاربردهای دوگانه، نظامی و غیرنظامی، مورد استفاده قرار میگیرد.
مقامهای آمریکایی بهدقت فعالیت شرکتهای ماهوارهای چینی را زیر نظر دارند؛ شرکتهایی که گفته میشود به بازیگران خاورمیانهای که تهدیدی برای امنیت آمریکا محسوب میشوند، کمک میکنند.
در گزارشی در سال گذشته آمده بود یک شرکت چینی تصاویر ماهوارهای در اختیار نیروهای حوثی مورد حمایت ایران در یمن قرار داده تا به آنها در هدفگیری کشتیهای جنگی آمریکا و کشتیهای تجاری در دریای سرخ کمک کند.
شرکت Emposat که زیرساخت زمینی این سامانه را تامین میکند، در گزارشی از کنگره آمریکا بهعنوان شرکتی با ارتباط نزدیک با نیروی هوافضای ارتش آزادیبخش خلق چین معرفی شده است.
این شرکت اگرچه بهعنوان یک مجموعه تجاری فعالیت میکند، اما بنیانگذار آن سابقه ۱۵ سال فعالیت در آکادمی فناوری فضایی چین، یک نهاد دولتی، را داشته و بسیاری از مدیران و مهندسان آن نیز با دانشگاههایی مرتبط هستند که همکاری نزدیکی با ارتش چین دارند.
یک کارشناس حوزه فضا گفت: «این شرکت یکی از بازیگران رو به رشد در صنعت فضایی چین است، اما همچنان محصول ساختار دولتی و نظامی این کشور بهشمار میرود.»
نگرانیها در غرب از احتمال گسترش همکاری ایران و چین
افشای این همکاری در حالی صورت میگیرد که نگرانیهای آمریکا درباره کمکهای چین به ایران افزایش یافته است. یک مقام سابق سیا گفت چین سابقه تامین تسلیحات برای ایران را دارد و از این طریق تلاش کرده بر رفتار تهران در موضوعات دیگر تاثیر بگذارد.
به گفته یک منبع آگاه، نشانههایی وجود دارد که چین در حال بررسی ارسال موشکهای دوشپرتاب به ایران است؛ همان نوع موشکی که اخیرا برای سرنگونی یک جنگنده آمریکایی استفاده شده است.
با این حال، سفارت چین در واشنگتن این اتهامات را رد کرده و اعلام کرده با انتشار اطلاعات گمراهکننده علیه چین مخالف است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
سخنگوی سفارت چین گفت پکن رویکردی «بیطرف و عینی» دارد و تلاش کرده به پیشبرد گفتوگوهای صلح کمک کند و «هرگز در اقداماتی که موجب تشدید درگیری شود مشارکت نمیکند.»
در همین حال، کاخ سفید بهطور مستقیم درباره این ارتباط اظهارنظر نکرد، اما به هشدارهای ترامپ اشاره کرد که گفته بود در صورت کمک چین به ایران در حوزه پدافند هوایی، این کشور با «مشکلات بزرگی» مواجه خواهد شد.
بررسیهای انجامشده نشان میدهد موقعیت مداری این ماهواره با زمانها و مختصات ثبتشده در اسناد مطابقت دارد و این ماهواره در زمانهای مورد اشاره، در موقعیت مناسب برای رصد اهداف قرار داشته است.
همچنین تصاویر راداری و ماهوارهای نشان میدهد بسیاری از این اهداف در فاصله کوتاهی پیش یا پس از عبور ماهواره، مورد حمله قرار گرفتهاند.