رهبران اروپایی در برابر فشارهای دونالد ترامپ برای مشارکت نظامی در جنگ ایران مقاومت کردهاند؛ موضوعی که شکاف در ائتلاف ناتو را عمیقتر کرده است.
ائتلاف دیرینه ناتو در ماههای اخیر بهدلیل اختلافات عمیق بر سر جنگ با ایران، بیش از پیش تحت فشار قرار گرفته است؛ اختلافی که تنگه هرمز به کانون اصلی آن تبدیل شده و ترامپ از آن بهعنوان اهرمی برای فشار بر متحدان استفاده میکند.
آگهی
آگهی
اگرچه برخی کشورهای عضو ناتو، از جمله بریتانیا، از «آمادگی برای کمک» به بازگشایی تنگه خبر دادهاند، اما در برابر درخواستها برای مشارکت گستردهتر در جنگ مقاومت کردهاند.
ترامپ این مخالفت جمعی را رد کرده و ناتو را «ببر کاغذی» و اعضای آن را «ترسو» خوانده و حتی تهدید کرده که ممکن است پیامدهای اقتصادی در پی داشته باشد یا آمریکا را بهطور کامل از این ائتلاف خارج کند.
او در پیامی در شبکه «تروث سوشال» نوشت: «باید یاد بگیرید خودتان بجنگید. آمریکا دیگر برای کمک کنار شما نخواهد بود، همانطور که شما برای ما نبودید»؛ اشارهای به کشورهایی که به گفته او در «حذف رهبری ایران» مشارکت نکردهاند.
بریتانیا
بریتانیا از زمان آغاز عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه، بارها هدف انتقاد ترامپ قرار گرفته است. او بهطور مداوم از کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، بهدلیل رویکرد این کشور در قبال جنگ انتقاد کرده است.
استارمر در اواخر فوریه درخواست آمریکا برای استفاده از پایگاههای بریتانیا جهت حملات پیشدستانه به تهران را رد کرد، زیرا نگران بود این اقدام با قوانین بینالمللی در تضاد باشد.
این تصمیم خشم ترامپ را برانگیخت و او از آن برای انتقاد مجدد از توافق میان بریتانیا و موریس درباره جزایر چاگوس استفاده کرد.
ترامپ چند روز بعد در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «ما با وینستون چرچیل طرف نیستیم.»
اما پس از آغاز حملات تلافیجویانه ایران، استارمر موضع خود را تغییر داد. در اول مارس، او اجازه داد پایگاههای «آرایاف فیرفورد» و «دیهگو گارسیا» در جزایر چاگوس برای حملات «دفاعی» در چارچوب عملیات آمریکا مورد استفاده قرار گیرند.
با این حال، این تغییر نیز نتوانست ترامپ را راضی کند. او پیشنهاد بریتانیا برای اعزام دو ناو هواپیمابر در روزهای ابتدایی جنگ را رد کرد.
ترامپ در ۷ مارس نوشت: «مشکلی نیست، نخستوزیر استارمر، دیگر به آنها نیاز نداریم اما یادمان میماند. ما به کسانی که بعد از پایان جنگ وارد میشوند نیازی نداریم.»
در ۲۰ مارس، مجوز استفاده از پایگاههای بریتانیا گسترش یافت تا آمریکا بتواند از آنها برای حمله به سایتهای موشکی ایران که کشتیها را در تنگه هرمز هدف قرار میدادند، استفاده کند.
سخنگوی دفتر نخستوزیری بریتانیا در آن زمان گفت لندن «در حال همکاری نزدیک» با شرکای بینالمللی برای تدوین طرحی جهت حفاظت از کشتیرانی تجاری در برابر حملات «بیملاحظه» ایران است، اما تاکید کرد موضع این کشور درباره جنگ تغییری نکرده است. او افزود: «بریتانیا همچنان متعهد به دفاع از مردم، منافع و متحدان خود است، در چارچوب قوانین بینالمللی عمل میکند و وارد جنگ گستردهتر نخواهد شد.»
بریتانیا در هفتههای اخیر حضور نظامی خود در منطقه را تقویت کرده است. بیبیسی گزارش داده نیروهای بیشتر و سامانههای پدافند هوایی به منطقه اعزام شدهاند تا به جنگندههای تایفون مستقر در قطر ملحق شوند.
این تنشها میتواند بر سفر برنامهریزیشده پادشاه چارلز سوم و ملکه کامیلا به آمریکا در اواخر آوریل، به مناسبت ۲۵۰ سالگی این کشور، سایه بیندازد.
فرانسه
فرانسه از ابتدای درگیری خواستار راهحل دیپلماتیک بوده و همراه با بریتانیا و آلمان در همان روز آغاز عملیات، آمریکا را به مذاکره با ایران ترغیب کرده است.
امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، حملات اولیهای را که به کشته شدن رهبر پیشین ایران، علی خامنهای، انجامید «خارج از چارچوب حقوق بینالملل» توصیف کرد، هرچند تهران را نیز مسئول تشدید تنشها دانست.
با این حال، او تاکید کرده که کشورش در این درگیری مشارکت نخواهد کرد و در ۱۷ مارس گفت فرانسه «هرگز» در عملیات بازگشایی تنگه هرمز شرکت نخواهد کرد.
یک روز بعد نیز خواستار توقف حملات آمریکا و اسرائیل به زیرساختهای انرژی و آب ایران شد.
فرانسه نیز هدف انتقاد ترامپ قرار گرفت، بهویژه پس از گزارشهایی مبنی بر اینکه این کشور اجازه عبور هواپیماهای حامل تسلیحات به مقصد اسرائیل را از حریم هوایی خود نداده است.
ترامپ در واکنش نوشت: «آمریکا این را به خاطر خواهد سپرد!!!»
ایتالیا
ایتالیا نیز به آمریکا اجازه استفاده از پایگاههایش برای اعزام هواپیماهای نظامی به خاورمیانه را نداده است.
روزنامه «کوریره دلا سرا» گزارش داد چند بمبافکن آمریکایی قصد داشتند در مسیر خود به خاورمیانه در پایگاه سیگونلا در سیسیل فرود بیایند، اما این درخواست رد شد زیرا آمریکا مجوز لازم را نگرفته و با مقامهای نظامی ایتالیا هماهنگ نکرده بود.
دفتر نخستوزیر جورجا ملونی اعلام کرد ایتالیا در چارچوب توافقهای بینالمللی عمل میکند و هر درخواست بهصورت موردی بررسی میشود.
این بیانیه تاکید کرد که هیچ «تنش یا مشکل جدی» با شرکای بینالمللی وجود ندارد و روابط با آمریکا «محکم و مبتنی بر همکاری کامل» است.
وزیر دفاع ایتالیا نیز هرگونه اختلاف با آمریکا را رد کرد و گفت پایگاهها فعال هستند و تغییری ایجاد نشده است.
او توضیح داد استفاده از پایگاهها برای عملیات جنگی نیازمند تایید پارلمان است و این موضوع در توافقهای موجود بهوضوح مشخص شده است.
اسپانیا
اسپانیا یکی از صریحترین منتقدان این جنگ بوده است. پدرو سانچز، نخستوزیر این کشور، بارها درباره پیامدهای انسانی و اقتصادی آن هشدار داده است.
او در این خصوص گفته است: «باید از تاریخ درس بگیریم. نمیتوان با سرنوشت میلیونها نفر قمار کرد.» آقای سانچز همچنین تاکید کرد همه طرفها باید فورا درگیریها را متوقف کرده و به سمت دیپلماسی بروند.
در ابتدای جنگ، میزان همکاری میان آمریکا و اسپانیا به موضوعی بحثبرانگیز تبدیل شد.
ترامپ تهدید کرد در صورت عدم همکاری مادرید، روابط تجاری را قطع خواهد کرد، پس از آنکه دولت اسپانیا اجازه استفاده از پایگاههای مشترک برای حملات را نداد.
کاخ سفید بعدا مدعی شد اسپانیا موضع خود را تغییر داده، اما وزیر خارجه این کشور این ادعا را «قاطعانه» رد کرد. او گفت: «موضع دولت اسپانیا هیچ تغییری نکرده است.»
اسپانیا همچنین حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای مرتبط با این عملیات بسته و این جنگ را ناقض قوانین بینالمللی دانسته است.
در همین حال، آمریکا ۱۵ هواپیما را از پایگاههای خود در جنوب اسپانیا منتقل کرده است.
آلمان
رئیسجمهور آلمان، فرانک-والتر اشتاینمایر، این جنگ را «اشتباهی فاجعهبار» توصیف کرد و استدلالهای دولت ترامپ را زیر سوال برد. او گفت توجیه حمله قریبالوقوع به آمریکا «قابل قبول نیست».
فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، نیز نسبت به اهداف این جنگ و نبود راهبرد خروج ابراز تردید کرده است. او گفت: «تا امروز هیچ برنامه قانعکنندهای برای موفقیت این عملیات ارائه نشده است.»
مرتس همچنین گفت آمریکا با اروپا مشورت نکرده و اگر چنین میکرد، اروپا احتمالا با این مسیر مخالفت میکرد.
آلمان نیز درخواستها برای اعزام نیرو یا کشتی جنگی به خاورمیانه را رد کرده است.
ایرلند
دولت ایرلند تلاش کرده میان محکوم کردن جنگ و حفظ بیطرفی خود تعادل برقرار کند و در عین حال بر پیامدهای اقتصادی این درگیری تاکید داشته است.
نخستوزیر این کشور پیش از دیدار با ترامپ اعلام کرد ایرلند در عملیات مربوط به تنگه هرمز مشارکت نخواهد کرد، زیرا توان نظامی لازم را ندارد. او همچنین بر ضرورت راهحل مسالمتآمیز تاکید کرد، اما در عین حال ایران را نیز به تشدید تنشها متهم کرد.
ایرلند قرار است در ماه ژوئیه ریاست دورهای شورای اتحادیه اروپا را بر عهده بگیرد؛ جایگاهی مهم در تصمیمگیریهای این اتحادیه.
مجموع این مواضع نشان میدهد که اروپا، با وجود همکاریهای محدود، تمایلی به ورود به یک جنگ گسترده در کنار آمریکا ندارد.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
این شکاف، فشار بیسابقهای بر ناتو وارد کرده و جنگ ایران را به بحرانی فراتر از یک درگیری منطقهای تبدیل کرده است؛ بحرانی که انسجام اتحادهای غربی را نیز به چالش کشیده است.