نشریه تایم در مقالهای به قلم چارلی کمپبل، به پیامدهای ناخواسته جنگ علیه ایران پرداخته و هشدار داده که تلاشهای دولت ترامپ برای جلوگیری از دستیابی تهران به بمب هستهای، ممکن است در نهایت به اشاعهی گستردهتر تسلیحات اتمی در سراسر جهان منجر شود.
عملیات «خشم حماسی» اکنون وارد هفته پنجم خود شده است. در حالی که غرش جنگندهها و شلیک موشکهای رهگیر آسمان منطقه را تسخیر کرده، بحثهای داغی در محافل سیاسی واشینگتن و پایتختهای جهانی درباره پیامدهای بلندمدت این رویارویی جریان دارد.
آگهی
آگهی
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هدف این جنگ را صریح و ساده اعلام کرده است: «ایران نباید سلاح هستهای داشته باشد».
اما در حالی که برخی این نبرد را برای امنیت جهانی ضروری میدانند، منتقدان هشدار میدهند که این اقدام ممکن است به جای بستن پرونده اتمی، جرقهای برای یک مسابقه تسلیحاتی جهانی باشد.
منطق نظامی؛ مهار پیش از انفجار
برای حامیان عملیات نظامی، آمارها گویای یک تهدید فوری بودند. بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سال ۲۰۲۵، ایران ذخیرهای بالغ بر ۴۰۸.۶ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد را انباشته بود که پتانسیل تبدیل شدن به سوخت ۹ کلاهک جنگی را داشت.
زرادخانهای با ۲۵۰۰ موشک بالستیک و نفوذ گسترده نیروهای نیابتی، وضعیتی را ایجاد کرده بود که از آن به عنوان «میگرن امنیتی» خاورمیانه یاد میشد.
تحدید هستهای یا ترویج آن؟
حملات پیوسته اسرائیل و آمریکا توان هستهای جمهوری اسلامی را تحلیل برده، با این حال تحلیلگرانی چون چارلی کمپبل در نشریه تایم، از زاویهای متفاوت به ماجرا مینگرند.
استدلال محوری این است که تخریب سایتهای هستهای لزوما به معنای نابودی «دانش و انگیزه» نیست. جنیفر کاوانا از اندیشکده «اولویتهای دفاعی»، معتقد است بمب هستهای اکنون برای رژیمی که زیرساختهای متعارفش (موشکی) آسیب دیده، به «سریعترین راه بازدارندگی» تبدیل شده است.
رامش تاکور، دیپلمات سابق سازمان ملل، پا را فراتر گذاشته و میگوید برای کشوری که خود را در محاصره میبیند، سلاح هستهای به تنها تضمین بقا تبدیل میشود.
این دیدگاه با واکنش پیونگیانگ نیز همراه بود؛ کیم جونگ اون با اشاره به وضعیت ایران، حفظ زرادخانه هستهای خود را «بازگشتناپذیر» و تصمیمی درست در برابر آنچه «تجاوزگری واشنگتن» نامید، توصیف کرد.
دومینوی هستهای در میان متحدان
شاید غیرمنتظرهترین پیامد این جنگ، تزلزل در اعتماد متحدان سنتی آمریکا به «چتر حمایتی» واشنگتن باشد.
در خاورمیانه، تمرکز اصلی آمریکا بر حفاظت از پایگاههای نظامی خود، برخی شرکای منطقهای را به این فکر انداخته است که در صورت جان سالم به در بردن ایران، آنها نیز باید به دنبال بازدارندههای مستقل (اتمی) باشند.
این موج به شرق دور نیز رسیده است. در کره جنوبی حمایت عمومی از ساخت سلاح هستهای بومی به رکورد ۷۶.۲ درصد رسیده است.
در ژاپن نیز به رغم پایبندی رسمی به اصول غیرهستهای، بحثهای بیسابقهای در لایههای امنیتی توکیو درباره ضرورت دستیابی به سلاح هستهای برای مقابله با تهدیدات فزاینده چین و کره شمالی در جریان است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
دانیل پینکستون، استاد دانشگاه تروی در سئول، میگوید: «موضع دوحزبی آمریکا در دهههای متمادی این بود که ما بازدارندگی گسترده ایجاد میکنیم تا شما نیازی به بمب نداشته باشید؛ اما این دولت دیگر علاقهای به همکاریهای امنیتی ندارد.»
همزمان در اروپا تهدیدات قبلی ترامپ علیه ناتو در کنار بحران فعلی، کشورهای اروپایی را به سمت بحث درباره یک «اتحاد حفاظتی جدید» سوق داده که ممکن است شامل تسلیحات اتمی مستقل باشد.
چالش فرسایش و آیندهی نامعلوم
دولت ترامپ بر این باور است که فشار حداکثری نظامی، ایران را به میز مذاکرهای خواهد کشاند که نتیجه آن تسلیم کامل هستهای باشد.
آیا حمله به ایران، جهان را از یک تهدید اتمی نجات داد یا به عصر «وفور هستهای» پرتاب کرد؟ پاسخ این سوال در هفتههای آتی و با مشخص شدن میزان پایداری رژیم تهران و واکنش پایتختهای متحد آمریکا روشن خواهد شد.