دانشمندان در بریتانیا میگویند انسانهای باستانی احتمالا بسیار زودتر از آنچه پیشتر باور میشد، ساختن آتش را آموخته بودند.
این نتیجه پس از کشف شواهدی به دست آمده که نشان میدهد حدود ۴۰۰ هزار سال پیش در منطقهای که امروز شرق انگلستان است، آتش بهطور عمدی افروخته میشده است.
آگهی
آگهی
این یافتهها که در نشریه علمی «نیچر» منتشر شدهاند، قدیمیترین تاریخ شناختهشده برای آتشافروزی کنترلشده را حدود ۳۵۰ هزار سال عقب میبرند.
تا پیش از این، قدیمیترین شواهد تاییدشده به محوطههای نئاندرتالی در شمال فرانسه بازمیگشت که قدمتی در حدود ۵۰ هزار سال داشتند.
این کشف در بارنهام، یک محوطه پارینهسنگی در سافولک، انجام شده؛ مکانی که دهههاست تحت کاوش قرار دارد.
تیمی به سرپرستی موزه بریتانیا، لکهای از رس پختهشده، تبرهای دستی چخماقی شکستهشده بر اثر حرارت شدید و دو قطعه پیریت آهن را شناسایی کرد؛ کانیای که هنگام برخورد با چخماق جرقه ایجاد میکند.
پژوهشگران چهار سال صرف تحلیل دادهها کردند تا آتشسوزیهای طبیعی را رد کنند. آزمایشهای ژئوشیمیایی نشان داد دما از ۷۰۰ درجه سانتیگراد فراتر رفته و نشانههایی از سوزاندنِ مکرر در یک نقطه مشخص وجود دارد.
به گفته آنان، این الگو با یک کانون آتشِ ساختهشده سازگار است، نه با آتشسوزی ناشی از صاعقه. راب دیویس، باستانشناس پارینهسنگی در موزه بریتانیا، گفت ترکیب دماهای بالا، سوزاندن کنترلشده و قطعات پیریت نشان میدهد «آنها چگونه آتش میساختند و اینکه واقعا آن را میساختند.»
پیریت آهن بهطور طبیعی در بارنهام یافت نمیشود. حضور آن نشان میدهد ساکنان آنجا این کانی را عمدا گردآوری کرده بودند، زیرا ویژگیهایش را میشناختند و میتوانستند از آن برای افروختن آتشگیر استفاده کنند.
ساخت عمدی آتش بهندرت در مدارک باستانشناسی حفظ میشود؛ خاکستر بهراحتی پراکنده میشود، زغال میپوسد و رسوبات دگرگونشده بر اثر حرارت ممکن است فرسایش یابند.
اما در بارنهام، رسوبات سوخته در رسوبات کهن حوضچهای مهر و موم شده بودند و به دانشمندان امکان دادند بازسازی کنند که انسانهای اولیه چگونه از این مکان استفاده میکردند.
به گفته پژوهشگران، پیامدهای این کشف برای تکامل انسان چشمگیر است.
آتش به جمعیتهای اولیه اجازه داد در محیطهای سردتر زنده بمانند، شکارچیان را دور نگه دارند و غذا بپزند. پختوپز سموم ریشهها و غدهها را تجزیه میکند، عوامل بیماریزا در گوشت را از بین میبرد، هضم را بهبود میدهد و انرژی بیشتری را آزاد میسازد؛ انرژیای که از مغزهای با اندازه بزرگتر پشتیبانی میکند.
کریس استرینگر، متخصص تکامل انسان در موزه تاریخ طبیعی، گفت فسیلهای بریتانیا و اسپانیا نشان میدهد ساکنان بارنهام نئاندرتالهای اولیه بودهاند که ویژگیهای جمجمهای و دیانایشان به پیچیدگی شناختی و فناورانه رو به رشد اشاره دارد.
آتش همچنین شکلهای تازهای از زندگی اجتماعی را ممکن کرد. گردهماییهای شبانه پیرامون کانون آتش زمانی برای برنامهریزی، داستانگویی و تقویت روابط گروهی فراهم میکرد؛ رفتارهایی که اغلب با شکلگیری زبان و جوامع سازمانیافتهتر مرتبط دانسته میشوند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
باستانشناسان میگویند محوطه بارنهام در الگوی گستردهتری در سراسر بریتانیا و اروپای قارهای بین ۵۰۰ تا ۴۰۰ هزار سال پیش میگنجد؛ دورهای که اندازه مغز انسانهای اولیه به سطوح نزدیک به امروز رسید و شواهد رفتارهای پیچیدهتر آشکارتر شد.
نیک اشتون، متصدی مجموعههای پارینهسنگی موزه بریتانیا، این کشف را «هیجانانگیزترین یافته در طول ۴۰ سال فعالیت حرفهایام» توصیف کرد.
برای باستانشناسان، این یافته به پاسخ دادن به یک پرسش دیرینه کمک میکند: اینکه انسانها چه زمانی از اتکا به صاعقه و آتشسوزیهای طبیعی دست کشیدند و آموختند هر جا و هر زمان که نیاز داشتند، خودشان آتش بیافرینند.